Niet financiële risico's
Toelichting op niet-financiële risico’s
Naast de financiële risico’s zijn er ontwikkelingen die invloed kunnen hebben op de gemeente Zaanstad, maar die zich lastig in financiële termen laten uitdrukken. Deze risico’s kunnen effect hebben op de uitvoering van beleid en de gemeentelijke dienstverlening.
Instabiele wereldsituatie
De wereld blijft onrustig door internationale spanningen en conflicten. Dit kan ook in Nederland gevolgen hebben, bijvoorbeeld door prijsstijgingen, schommelingen in energieprijzen en verstoringen in toeleveringsketens. Voor gemeenten liggen de risico’s vooral in de continuïteit van de uitvoering en dienstverlening. Bij onverwachte ontwikkelingen kunnen kosten toenemen en kan de vraag naar ondersteuning groeien, bijvoorbeeld door een toename van het aantal inwoners met financiële zorgen.
De financiële gevolgen van deze ontwikkelingen zijn moeilijk vooraf te bepalen. Daarom blijft dit een belangrijk aandachtspunt. De gemeente volgt deze ontwikkelingen actief, zodat tijdig kan worden ingespeeld op veranderende omstandigheden.
Technologische ontwikkelingen en cybersecurity
De gemeente Zaanstad vindt het belangrijk dat inwoners en organisaties kunnen blijven rekenen op betrouwbare en veilige digitale dienstverlening. Cyberaanvallen, datalekken en verstoringen van digitale systemen vormen hierbij een risico. Dit kan leiden tot onderbreking van dienstverlening, verlies van gegevens of vertraging in de uitvoering van werkzaamheden.
Dit risico is opgenomen in de risicoanalyse, maar valt buiten de top 80% van de financiële risico’s. Daarom is het niet opgenomen in de financiële risicotabel. Het blijft echter een belangrijk aandachtspunt. Meer informatie over regelgeving en maatregelen rondom cybersecurity is opgenomen in het informatiebeveiligingsbeleid van de gemeente Zaanstad . Daarnaast wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen en maatregelen op het gebied van digitale weerbaarheid. Zo werkt de gemeente Zaanstad continu aan het versterken van de informatiebeveiliging en het beschermen van de continuïteit van de dienstverlening.
Stikstof
Recente jurisprudentie over de toepassing van stikstofregels leidt ertoe dat Zaanstad, gezien de slechte staat van de omliggende zeer kwetsbare natuur, voorlopig geen natuurvergunningen verkrijgt voor projecten met zelfs een minimale toename van stikstofdepositie. Salderen is daarmee niet langer beschikbaar. Als gevolg hiervan lopen naar verwachting alle projecten die stikstofruimte vereisen onvermijdelijk vertraging op. Dit raakt onder meer mobiliteitsprojecten, woningbouw en industriële ontwikkelingen. Projecten voor de verzwaring van de energie infrastructuur worden naar verwachting op basis van nieuwe regelgeving uitgezonderd van stikstofbeperkingen. Recent nieuw kabinetsbeleid en inspanningen van de provincie om te komen met een pakket van geborgd natuurherstel en verlaging van stikstofdepositie biedt perspectief en tegelijkertijd is er onzekerheid over het moment waarop vergunningverlening weer mogelijk wordt en wat daar precies voor nodig is. Als gemeente zijn we niet verantwoordelijk voor natuurherstel en het behalen van de natuuropgaven, dat zijn immers rijk en provincie, maar hebben we wel een groot belang hierbij. Derhalve vervullen we als gemeente een faciliterende en aanjagende rol in de het zoeken naar adequate aanpak en wordt ingezet op samenwerking met relevante partijen in het kader van het gebiedsproces Polder Westzaan om processen en de uitvoering van benodigde maatregelen te versnellen.
De vertraging bij het realiseren van de woningbouwopgave als gevolg van de slechte staat van Europees beschermde natuur in samenhang met de (ruimtelijke en natuur) regelgeving, heeft mogelijk ook betrekking op projecten waarvoor de gemeente rijkssubsidies heeft ontvangen, waaronder WBI en VHF, waarvoor deadlines mogelijk onder druk komen te staan. Met de subsidieverstrekker gaan we in gesprek om deze risico’s in beeld te brengen en eventuele consequenties van vertraging weg te nemen.
Netcongestie
In Zaanstad is in toenemende mate sprake van netcongestie op het elektriciteitsnet, waardoor gewenste aansluitingen steeds later gerealiseerd kunnen worden. Dit heeft gevolgen voor onder meer de woningbouw, ruimtelijke ontwikkelingen, economie en energietransitie. Als gemeente zijn we niet verantwoordelijk voor de elektriciteitsvoorziening, maar hebben we wel een groot belang. Derhalve vervullen we als gemeente een faciliterende rol in de het zoeken naar (tijdelijke) oplossingen en wordt ingezet op samenwerking met Liander om processen te versnellen.
Personeel en arbeidsmarkt
De arbeidsmarkt blijft krap, waardoor het invullen van vacatures onder druk kan staan. Hoewel het in veel gevallen lukt om geschikte kandidaten te vinden, vraagt dit extra inspanningen van de organisatie. Ook het behouden van medewerkers blijft een aandachtspunt. Daarnaast ligt het ziekteverzuim al enkele jaren relatief hoog en laat het een geleidelijke stijging zien.
Deze ontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor de continuïteit, kwaliteit en uitvoerbaarheid van gemeentelijke taken. Om deze risico’s te beperken investeert de gemeente in het aantrekken, ontwikkelen en behouden van medewerkers. Dit gebeurt onder meer via aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden, scholing, loopbaanontwikkeling en introductieprogramma’s voor nieuwe medewerkers.
Ontwikkelingen in wet- en regelgeving
Gemeenten krijgen regelmatig te maken met nieuwe of gewijzigde wet- en regelgeving vanuit het Rijk en andere overheden. Dergelijke veranderingen kunnen gevolgen hebben voor de uitvoering van gemeentelijke taken, de benodigde capaciteit en de wijze waarop beleid wordt vormgegeven.
De gevolgen van nieuwe wet- en regelgeving zijn niet altijd vooraf volledig inzichtelijk. Daarom volgt de gemeente deze ontwikkelingen actief en worden mogelijke effecten tijdig in beeld gebracht. Zo kan waar nodig worden geanticipeerd op veranderingen in taken, verantwoordelijkheden en uitvoeringsprocessen.