Lokale heffingen

De lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van gemeenten en zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. De lokale heffingen bestaan uit belastingen (bijvoorbeeld Onroerendezaakbelasting en Parkeerbelasting), bestemmingsheffingen (Rioolheffing en Afvalstoffenheffing) en rechten (bijvoorbeeld Leges en Begraafrechten).
Een aanduiding van de lokale lastendruk is van belang voor de integrale afweging tussen beleid en inkomsten. Het beleid lokale heffingen is vastgelegd in de nota Kostentoerekening tarieven 2017. Het kwijtscheldingsbeleid maakt het beeld van de lokale lasten compleet.

Tarieven algemene belastingen
Op de Onroerendezaakbelastingen en overige belastingen wordt alleen een prijsindexering toegepast van 2,1%. Belastinginkomsten komen ten gunste van de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente.

Tarieven rechten en bestemmingsheffingen.
Voor de tarieven van de rechten (waaronder de Leges) en de bestemmingsheffingen (zoals de Riool- en Afvalstoffenheffing) geldt dat deze 100% kostendekkend zijn, tenzij anders wordt besloten. De opbrengst van een recht of bestemmingsheffing mag niet meer bedragen dan 100% van de begrote kosten. Alleen de Vermakelijkhedenretributie is niet begrensd tot een maximum van 100% kostenverhaal en mag enigszins een overschrijding laten zien.

Loon en prijsindex
Als uitgangspunt geldt indexering van de tarieven met de indexeringspercentages van het Centraal Planbureau. Voor de prijsindex wordt voor 2027 een percentage van 2,1% gehanteerd (2026: 2,1%) conform de zogenoemde IMOC (Index Materiële Overheidsconsumptie). Voor de loonindex 2027 geldt het nieuwe percentage van 4,2% (2026: 2,0%). De subsidie index bedraagt 3,57% (2026: 2,03%).

Woonlasten
De Afvalstoffenheffing, Rioolheffing en de OZB behoren tot de woonlasten. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de ontwikkeling van de woonlasten.

Tabel 3.1.1 Soort heffing

* Door net als in 2026 een korting vanuit de egalisatievoorziening toe te passen, blijft de stijging van de aanslag Rioolheffing beperkt tot 2,1% ten opzichte van 2026.

Tabel 3.1.2 Gemiddelde woonlasten per heffingseenheid 2027 t.o.v. 2026 Zaanstad

* Het bedrag OZB is afhankelijk van de WOZ-waarde van de woning en het tarief. Tarieven worden medio oktober berekend.

Gemiddelde woonlasten 2026 ten opzichte van andere gemeenten
De hoogte van de gemeentelijke woonlasten wordt in belangrijke mate bepaald door lokale beleidskeuzes, zoals de wijze van kostenverhaal, het dekkingspercentage en de verdeling van lasten tussen eigenaar en gebruiker. Deze verschillen zorgen ervoor dat de woonlasten per gemeente sterk kunnen variëren.
Gegevens over de landelijke ontwikkelingen op het gebied van lokale heffingen worden gerapporteerd door het COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). In onderstaande tabel is zichtbaar hoe de woonlasten in Zaanstad zich in 2026 verhouden tot die van de G44 gemeenten. G44 is de verzamelnaam voor de G4 (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht) en de 40 middelgrote steden uit het G40 stedennetwerk. Dit zijn de 44 grootste en meest stedelijke gemeenten van Nederland.
Woonlasten 2026 Zaanstad t.o.v. andere gemeenten:

Tabel 3.1.3 Woonlasten 2026 Zaanstad t.o.v. andere gemeenten

Bron: Atlas van de lokale lasten 2026 COELO

Belastingopbrengsten
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale heffingen.
De begrote en werkelijke belastingopbrengsten

Tabel 3.1.4 De begrote en werkelijke belastingopbrengsten
Bedragen x € 1.000

* dekkingspercentage geldt alleen voor de naheffingsaanslag, niet voor de tarieven parkeerbelasting