Product 1.4 Armoede- en schuldenaanpak
De aanpak van armoede en schulden is belangrijk. Zeker in gezinnen met kinderen leiden geldzorgen tot allerlei problemen, zoals minder kansen en meer gezondheidsklachten. In sommige wijken wonen veel gezinnen in armoede. Kinderen die in armoede opgroeien doen minder mee met sport en cultuur, lopen achter op school en hebben vaker gezondheidsproblemen. Dit heeft ook gevolgen voor later: wie als kind al moeite heeft om mee te doen, heeft dat als volwassene vaak ook. Armoede en schulden zorgen bovendien voor stress, waardoor mensen minder goed keuzes kunnen maken. Ze leiden ook tot problemen op andere leefgebieden. Het vraagt daarom om een integrale en op preventie gerichte aanpak. Veel huishoudens hebben moeite om rond te komen. Dat zijn niet alleen huishoudens met een laag inkomen, maar ook steeds meer huishoudens met een hoger inkomen uit werk of eigen bedrijf. We gaan regelingen beter organiseren, informatie beter toegankelijk maken en gezinnen met kinderen extra ondersteunen. We grijpen eerder in bij schulden. Dit doen we onder meer door: schulden vroeg te herkennen en hulp te bieden (Vroegsignalering), samen te werken met partners zoals woningcorporaties en inwonersinitiatieven, financiële begeleiding en coaching aan te bieden, en door financiële educatie te geven op scholen. We richten ons extra op wijken waar armoede het grootst is, want daar is de impact het grootst. Inwoners met een inkomen op of rond het sociaal minimum kunnen financiële ondersteuning krijgen van de gemeente. Met de Meedoen Zaanstad regeling dragen we bij aan het doel dat ook kinderen in armoede volwaardig kunnen meedoen in de samenleving en gelijke kansen hebben. Tenslotte kiest de gemeente komende jaren voor een armoede- en schuldenaanpak die eenvoudiger, overzichtelijker en effectiever is . Zo bouwen we aan een gemeente waarin iedereen kan meedoen en waarin financiële problemen niet leiden tot langdurige uitsluiting of ongelijke kansen. |
|---|
Indicatoren
Tabel 2.1.4 indicatoren
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Streefwaarde Begroting 2027 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Gesproken inwoners in Vroegsignalering | 13% | 15% | 23% | 21% | 24% | 32% | Eigen registratie |
Instroom inwoners in schuldhulpverlening | 189 | 173 | 179 | 231 | 254 | 323 | Eigen registratie uitvoerders SHV |
Uitleg indicatoren
Gesproken inwoner in Vroegsignalering
Deze indicator meet het percentage inwoners dat we in het kader van Vroegsignalering benaderen - telefonisch, via een huisbezoek of schriftelijk - en ook daadwerkelijk spreken. Het gaat om het tot stand komen van contact, niet om het accepteren van de geboden hulp. Zo krijgen we inzicht in hoe goed we inwoners weten te bereiken. We hanteren hierbij het percentage gesproken inwoners ten opzichte van het totaal aantal meldingen. In 2025 spraken we 1.841 inwoners naar aanleiding van 8.709 meldingen (21%). We streven ernaar dat percentage te laten stijgen naar 32%.
Instroom inwoners in schuldhulpverlening:
We willen meer inwoners schuldenvrij maken. Volgens het CBS kent Zaanstad zo’n 8.900 huishoudens met geregistreerde problematische schulden (peiljaar 2025). Daarnaast blijkt uit onderzoek uit 2025 dat het gemiddeld 7 jaar en 10 maanden duurt voordat een inwoner zich aanmeldt voor schuldhulp bij de gemeente. We streven ernaar om deze inwoners beter te bereiken en daarmee het aantal aanmeldingen voor een minnelijk (Msnp) of wettelijk (Wsnp) schuldhulpverleningstraject tot 2030 met 40% te laten stijgen ten opzichte van 2025. We meten hierbij het aantal inwoners dat wordt aangemeld voor een minnelijk of wettelijk traject bij Kredietbank Nederland en/of onze uitvoerders voor schuldhulpverlening aan ondernemers.
Speerpunten 2027
Informatie beter toegankelijk maken
We zetten in op het verhogen van het aantal inwoners dat we bereiken en (preventief) gebruik maakt van onze minimaregelingen en (schuld)hulp. Hiervoor maken we gebruik van onder meer onze communicatiecampagne, maar ook werken we samen met partners in de stad, zetten we in op het gebruik van De VoorzieningenWijzer en blijven we inzetten op Vroegsignalering.
Kinderopvangtoeslagenaffaire (KOT)
Met het oog op de sluitingsdatum die naar verwachting zal worden vastgesteld op 31 augustus 2027 voor aanmelding voor de brede ondersteuning, zetten wij in op het gericht vergroten van het bereik onder ouders en kindgedupeerden. Hierbij wordt een zorgvuldige balans gehanteerd tussen het actief benaderen van de doelgroep en de beschikbare uitvoeringscapaciteit, zodat inwoners die zich melden ook daadwerkelijk passende ondersteuning kunnen ontvangen.
Basisdienstverlening schuldhulpverlening
We geven uitvoering aan de landelijke bestuurlijke afspraken ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’. Het doel hiervan is dat meer mensen met schulden eerder en nog betere schuldhulpverlening ontvangen en dat gemeenten in dat kader de dienstverlening gelijktrekken. Landelijk streven is dat het aantal mensen, dat met hulp van de gemeente duurzaam schulden oplost, toeneemt. De basisdienstverlening bestaat uit 20 elementen. De bedoeling is dat alle gemeenten de elementen van de basisdienstverlening schuldhulpverlening invoeren. Zaanstad geeft aan een deel van deze elementen al uitvoering. Een ander deel van deze elementen vergt een langer (landelijk) implementatietraject.
Minimaregelingen
In 2026 is besloten te stoppen met de ZaansePas en uitgewerkt hoe de uitvoering van de Meedoen Zaanstad regeling in de toekomst kan worden voortgezet. We richten ons op de implementatie en de uitvoering hiervan, zodat ook kinderen in minimahuishoudens deel kunnen nemen aan een sport- of cultuuractiviteit en leren zwemmen. Daarnaast passen we onze minimaregelingen aan in lijn met het coalitieakkoord.
Beïnvloedbaarheid van de kosten
Figuur 2.1.4 Product Armoede en schuldenaanpak
Beïnvloedbaar
De beïnvloedbare kosten betreffen kosten voor ziektekostenverzekering (€ 3,5 mln.), perspectief inwoners schulden (€ 0,3 mln.), armoede projecten (€ 0,2 mln.). Het totaal te beïnvloeden bedrag is al verlaagd (met € 0,2 mln.) door de reeds ingeboekte onderuitputting jaarrrekening.
Op middellange termijn beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor meedoen Zaanstad, zoals regeling meedoen, jeugdeducatie, stichting leergeld (€ mln.) en de uitvoeringskosten voor meedoen (€ 1,3 mln.), het armoedebeleid (zoals de voedselbank, kledingbank, E-balie, minimaregelingen, Plinkr, budgetcoaches, voorzieningenwijzer, vrijwilligers geldzorgen) (€ 0,5 mln.).
(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor de bijzondere bijstand (€ 4,7 mln.), de personeelskosten (€ 3,0 mln.), schuldhulpverlening (€ 0,8 mln.), vroegsignalering schulden (€ 0,6 mln.), armoedebeleid, zoals escalatiebudget en studietoeslag (€ 0,1 mln.) en ondernemers met geldzorgen (€ 0,1 mln).
Niet beïnvloedbaar
Dit betreffen de kosten voor hulp aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslag (€ 6,1 mln.), Individuele inkomenstoeslag (€ 1,1 mln.), de specifieke uitkering Kansrijke wijk (€ 0,4 mln.) begrafeniskosten vanuit de wet op de lijkbezorging (€ 0,1 mln.).