Verbonden partijen

Gemeenschappelijke regeling - bedrijfsvoeringsorganisatie

De gemeenschappelijke regeling is getroffen voor het doeltreffend en doelmatig uitvoeren of doen uitvoeren van de taken van de colleges voortkomend uit of samenhangend met de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening.

Per 1 januari 2018 hebben de gemeenten Purmerend en Zaanstad samen het Participatiebedrijf opgericht om effectiever te zijn in de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening en de Participatiewet. Namens Zaanstad heeft wethouder Onclin zitting in het bestuur en wethouder Van 't Veer is waarnemer.

Er is sprake van duale aansturing waarbij de wethouder financiën invulling geeft aan de eigenaarsrol en het inhoudelijk opdrachtgeverschap is belegd bij de beleidsportefeuillehouder.

Inleiding

Werkom is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Zaanstad en Purmerend. Werkom voert taken uit op het gebied van de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening en ondersteunt inwoners bij het vinden, behouden en ontwikkelen van werk. Daarnaast biedt Werkom werk en begeleiding aan mensen die extra ondersteuning nodig hebben op de arbeidsmarkt. Voor Zaanstad is Werkom een belangrijke partner bij het vergroten van arbeidsparticipatie en zelfredzaamheid van inwoners.

Ontwikkelingen

• Werkom heeft een belangrijke rol in de opgave om zoveel mogelijk mensen naar werk te begeleiden. Door de invoering van de Participatiewet moet Werkom haar activiteiten steeds meer richten op het begeleiden naar werk bij reguliere werkgevers, terwijl ze ook (beschutte) werkgelegenheid blijft bieden aan mensen die beperkte/geen kansen hebben bij reguliere werkgevers. Het kabinet stelt vanaf 2025, voor 10 jaar, extra middelen ter beschikking voor een toekomstbestendige infrastructuur van de Werk Ontwikkel Bedrijven. Deze impulsmiddelen vanuit het Rijk dragen bij aan het financieel weerbaar en toekomstbestendig maken van werkontwikkelbedrijven. Werkom geeft hieraan invulling in haar strategisch plan 2027-2030.
• Sinds september 2025 voert Werkom in een pilot startgesprekken met inwonerd die een bijstandsuitkering hebben aangevraagd. Werkom bepaalt hierbij de afstand tot de arbeidsmarkt. De eerste resultaten zijn positief: de werkwijze draagt positief bij aan een gerichtere dienstverlening waarbij het voor inwoners aan het begin van het proces duidelijker is waar zij staan in het re-integratieproces.

Risicoprofiel

Het risicoprofiel is hoog. Het maatschappelijk belang is groot, het gaat om kwetsbare mensen. De financiële bijdrage van de gemeente is aanzienlijk.

Financiële positie

Jaarrekening 2025

Het financieel resultaat van Werkom over 2025 bedraagt € 71k positief en was beter dan begroot. Met name de kosten van de uitvoering van de Participatiewettaken waren lager doordat er minder Zaanse kandidaten in begeleiding waren. Door toepassing van de koepelvrijstelling heeft dit geleid tot een lagere bijdrage van de gemeenten van per saldo € 867k. Door de afrekening van de werkelijke kosten per gemeente, leidt dit gunstigere resultaat voor Zaanstad tot een terugbetaling (€ 1,3 mln).

Begroting 2027

De raad heeft op 1 juli 2026 een positieve zienswijze gegeven op de primaire begroting voor 2027 en de gewijzigde begroting 2026. Vanwege de financiële uitdagingen waar de gemeente voor staat, heeft de raad Werkom gevraagd om terughoudend om te gaan met het aangaan van nieuwe verplichtingen en het uitvoeren van nieuw beleid, en rekening te houden met een eventuele korting op de gemeentelijke bijdrage en daartoe de nodige voorbereidingen te treffen. Werkom heeft in haar reactie op het zienswijzebesluit aangegeven de financiële ontwikkelingen van de deelnemende gemeenten te betrekken bij de verdere uitwerking van toekomstige begrotingen en meerjarenramingen.

De begroting 2027 is sluitend met een verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Deze verhoging past  binnen het Zaanse Participatiebudget.

Risico's en beheersmaatregelen

Risico's

In de Werkom-begroting zijn de volgende risico’s benoemd in de risicoparagraaf:

• Afnemende verdiencapaciteit als gevolg van een afnemende WSW-populatie. Er is wel instroom medewerkers Beschut Werk, maar de loonwaarde bepaling ligt hier lager.
• Onvoldoende financiering van het rijk voor de uitvoering van de Participatiewet in combinatie met de autonome groei van het aantal arbeidsplaatsen voor medewerkers Beschut Werk en het ‘ravijnjaar’ in 2026.
• Ondanks alle inspanningen van Werkom gericht op privacy en informatiebeveiliging, blijft het risico bestaan op een hack of andere activiteiten van cybercriminelen.

Beheersmaatregelen

• Werkom werkt aan het opvangen van de krimp van medewerkers met een SW-indicatie binnen de leerwerkbedrijven en acquisitie van opdrachten die passen bij de doelgroep.
• In de Werkom begroting wordt rekening gehouden met de verwachte groei van het aantal beschut werk-indicaties.
• Werkom werkt aan goede meerjarige afspraken en stabiele relaties met afnemers.
• Werkom heeft een chief information security officer (CISO) voor de informatiebeveiliging en een externe functionaris gegevensbescherming (FG), die jaarlijks rapporteren over risico’s en ondernomen of te ondernemen verbeteringen.