Financiën

Tabel 2.1.5 Kansengelijkheid

Bedragen x € 1.000

Verklaring verschil saldo Begroting 2027 ten opzichte van Aangepaste begroting 2026 (VJN 2026)                 
De lasten zijn in 2027 € 1,62 mln. hoger dan in 2026. De baten zijn in 2027 € 1,46 mln. hoger dan in 2026. De toevoegingen aan de reserves zijn € 8,26 mln. lager in 2027 ten opzichte van 2026. De onttrekkingen aan de reserves zijn € 9,88 mln. lager in 2027 dan in 2026. Deze verschillen worden hieronder toegelicht.

Tabel 2.1.6 Specificatie

Toelichting bedragen x € 1.000

Mutaties met een effect op de begroting                 
1, Participatie
Het Rijk heeft in 2027 extra geld beschikbaar gesteld voor Participatie via de algemene uitkering. Dit hebben wij als budget opgenomen. Wij hebben in 2027 een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds opgenomen van € 0,43 mln.                  
2. Brugfunctionaris
In 2026 is de brugfunctionaris voor de helft betalen uit de rijksbijdrage Onderwijs Achterstanden Beleid. Vanaf 2027 betalen wij de brugfunctionaris weer uit de algemene middelen.            
3. BUIG
Het Rijk heeft de rijksbijdragen voor BUIG en loonkostensubsidies verhoogd. Wij gaan in de gemeentebegroting over naar een reële raming die past bij de raming in de rijksbegroting.Wij hebben de gelden voor uitkeringen en loonkostensubsidies in 2028 en 2030 met dezelfde bedragen verhoogd.
Wij verwachten in 2027 en in 2029 meevallers op de BUIG.
Op basis van besluitvorming uit voorgaande jaren was het begrote voordeel op de BUIG in 2027 al 221k lager dan in 2026.                  
4. Onderwijshuisvesting
In 2026 is er subsidie ontvangen vanuit de Woning Bouw Impuls (WBI). Voor 2027 hebben wij dekking uit de WBI vooralsnog niet begroot.                  
5. Lerarentekort
In 2026 is éénmalig geld vrijgevallen uit de reserve Lerarentekort. Dit was mogelijk omdat het Rijk dit oppakt binnen het onderwijsakkoord.                   
6. Alleenverdieners
Het Rijk heeft in 2026 éénmalig, via de algemene uitkering middelen (zie hoofdstuk Financiering) beschikbaar gesteld voor verstrekkingen aan alleenverdieners. Dat zijn huishoudens die door een ongunstige samenloop te weinig toeslagen ontvangen en hierdoor een inkomen onder het bestaansminimum hebben.       
7. Armoede
Het Rijk heeft voor 2027 extra geld beschikbaar gesteld, via de algemene uitkering (hoofdstuk Financiën) voor het armoedebeleid.                  
8. Sociale infrastructuur
Wij hebben in 2026 van het Rijk geld ontvangen via de algemene uitkering voor een toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf (Werkom). Wij hebben dit geld gestort in de reserve sociale infrastructuur. Deze bijdrage was éénmalig in 2026. Daarom is de toevoeging aan de reserve in 2027 lager dan in 2026.

Coalitieakkoord                   
9. Coalitieakkoord 2026-2030: Budget wijken en dorpen
Het wijk- en dorpsgericht werken wordt verstevigd.         
10. Coalitieakkoord 2026-2030: BUIG
Het Rijk heeft de rijksbijdragen voor BUIG en loonkostensubsidies verhoogd. Wij gaan in de gemeentebegroting over naar een reële raming die past bij de raming in de rijksbegroting.Wij hebben de gelden voor uitkeringen en loonkostensubsidies in 2028 en 2030 met dezelfde bedragen verhoogd.
Wij verwachten in 2027 en in 2029 meevallers op de BUIG.         
11. Coalitieakkoord 2026-2030: Meicirculaire 2026
Het Rijk heeft bij de meicirculaire de volgende budgetten beschikbaar gesteld voor Kansengelijkheid:

• budgetten voor de arbeidsmarktregio. Wij hebben deze bedragen toegevoegd aan de reserve arbeidsmarktregio (€ 0,15 mln).
• budgetten voor armoede en participatie (€ 0,37 mln).

12. Coalitieakkoord 2026-2030: Minimaregelingen
Behandeling van aanvragen voor minimaregelingen is een wettelijke taak waaraan een wettelijke behandeltermijn is verbonden. Er was tijdelijk 2 fte extra toegekend tot 2026, maar de capaciteit is nodig om aan de wettelijke taak te kunnen voldoen. De inzet wordt nu met 1 jaar verlengd.

Mutaties met een saldo-neutraal effect op de begroting                 
A. Opvang ontheemden uit Oekraïne
De bestaande rijksbijdrage voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne eindigt op 31 december 2026. Daarom zijn in 2027 geen uitgaven en inkomsten opgenomen in de begroting.
B. Arbeidsmarktregio
De gemeente Zaanstad voert de administratie voor de arbeidsmarktregio. De gemeente Zaanstad neemt ook de werkgeversrol op voor de arbeidsmarktregio. De arbeidsmarktregio betaalt zijn kosten uit de reserve arbeidsmarktregio. De arbeidsmarktregio heeft nog geen begroting voor 2027 vastgesteld. Daarom zijn in 2027 geen uitgaven en inkomsten opgenomen in de begroting. De relatie met andere programma zit in de kostenverdeling.
C. Regio Deal
Op grond van het bestedingsplan 2027 zijn de lasten hoger, de baten lager en is de onttrekking aan de reserve Regio Deal hoger dan in 2026.   
D. Kansrijke Wijk
Op grond van de planning van werkzaamheden zijn de uitgaven voor Kansrijke Wijk in 2027 hoger. Wij betalen de kosten uit de subsidie Kansrijke Wijk.                  
E. Hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagaffaire
Wij zetten de hulp aan gedupeerden van de kinderopvangtoeslag affaire voort in 2027. Wij breiden daarvoor de ambtelijke capaciteit uit. Daarnaast nemen wij geld op in de begroting voor verstrekkingen aan gedupeerden en advieskosten. De bijdrage aan de overhead betalen wij uit geld van het Rijk.
F. Combinatiefuncties
De regeling combinatiefuncties eindigt op 31 december 2026. Daarom is het budget voor 2027 lager.
G. Aanpak basisvaardigheden
De gemeente Zaanstad voert de administratie voor de budgetten voor volwasseneneducatie en aanpak basisvaardigheden. De regio krijgt voor de uitvoering van zijn taak geld van het Rijk. Wij verlagen de uitgaven en inkomsten voor volwasseneneducatie op grond van de beschikking van het Rijk. De regio voert de aanpak basisvaardigheden uit. De regio betaalt de kosten uit de reserve laaggeletterdheid.      
H. Onderwijs Achterstanden Beleid
Wij hebben begroting voor Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) geactualiseerd. De uitgaven op de opgave Kansengelijkheid en aan personeel zijn in 2027 per saldo lager. Daardoor hadden wij minder geld nodig uit de rijksbijdrage OAB.
I. Voortijdig School Verlaten
De gemeentelijke taak op het gebied van voortijdig schoolverlaten is uitgebreid als gevolg van de wet School naar Duurzaam Werk. Wij betalen de hogere kosten uit een hogere rijksbijdrage.
J. Noodopvang asielzoekers
Wij hebben de begroting 2027 voor de noodopvang van asielzoekers geactualiseerd. De hogere uitgaven (€ 0,19 mln.) betalen wij uit een hogere bijdrage van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA).
Verder hebben wij in 2026 éénmalig € 0,20 mln beschikbaar gesteld om overlast door asielzoekers te bestrijden. Wij betalen de kosten uit de reserve budgetoverhevelingen in de opgave Financiën.
K. Ondertussengroep vluchtelingen
De rijksbijdrage voor dienstverlening aan de ondertussengroep vluchtelingen eindigt op 31 december 2026. Daarom zijn in 2027 geen uitgaven en inkomsten opgenomen in de begroting.
L. Kostenverdeling
Via de kostenverdeling worden apparaatslasten en apparaatsbaten toegerekend aan de verschillende opgaven. In 2027 stijgen de doorbelaste apparaatslasten ten opzichte van 2026 als gevolg van de indexering van de salarissen; voor deze lastenstijging worden wij gecompenseerd door het Rijk; deze compensatie is onderdeel van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds op programma 8. Naast deze stijging dalen de lasten die worden doorbelast naar dit programma door verschuivingen in de teams.

Verschil 2027-2028                  
Gedupeerden Kinderopvangtoeslagaffaire
De baten (€ 7,0 mln.) en de lasten (€ 7,0 mln.) zijn vanaf 2028 lager doordat het Rijk tm 2027 een rijksbijdrage verstrekt voor hulp aan gedupeerde KOT.
BUIG
Het Rijk heeft de rijksbijdragen voor BUIG en loonkostensubsidies verhoogd. Wij gaan in de gemeentebegroting over naar een reële raming die past bij de raming in de rijksbegroting.Wij hebben de gelden voor uitkeringen en loonkostensubsidies in 2028 en 2030 met dezelfde bedragen verhoogd.
Wij verwachten in 2027 en in 2029 meevallers op de BUIG.
Collegeakkoord 2026-2030: Herinrichting bijzondere bijstand
In het collegeakkoord hebben wij vanaf 2028 een budget opgenomen voor herinrichting bijzondere bijstand (€ 2,17 mln.).
Collegeakkoord 2026-2030: Zorgverzekering
Wij beëindigen de gemeentelijke zorgverzekering vanaf 2028 (€ 2,90 mln.).

Verschil 2028-2029              
Kansrijke Wijk
Wij hebben tot en met 2028 budgetten en rijksbijdragen opgenomen in het kader van de regeling Kansrijke Wijk ( -€ 18 mln.)