Product 1.1 Onderwijs
De eerste 1000 dagen in het leven van een kind vormen een cruciale periode voor de ontwikkeling. In deze fase wordt het fundament gelegd voor gezondheid, taalontwikkeling, sociale vaardigheden en leervermogen. Aansluitend is het onderwijs bij uitstek een middel om kansengelijkheid te stimuleren. Ieder kind heeft recht op goed en passend onderwijs, zodat het zich, ongeacht zijn of haar uitgangspositie, naar potentie kan ontwikkelen. In Zaanstad vormt het Onderwijskansenbeleid (OKB) hiervoor het kader. Dit beleid staat in het teken van “Ongelijk investeren voor gelijke kansen”. In lijn met de landelijke ambities zetten wij deze middelen in daar waar dit het hardst nodig is; op VVE (voor en vroegschoolse educatie) locaties en basisscholen. Zaanstad zet samen met het onderwijsveld en maatschappelijke partners in op een toekomstbestendige omgeving voor leren en ontwikkelen, waarin gelijke kansen en taalvaardigheid centraal staan. De nieuw te ontwikkelen Zaanse Educatie Agenda biedt hierbij strategisch richting en versterkt de samenhang in de gezamenlijke inzet. De focus ligt op het vergroten van ontwikkelkansen voor alle kinderen en jongeren, met extra aandacht voor wijken en dorpen waar kansen onder druk staan. Dit vraagt om een integrale aanpak waarin kinderopvang, onderwijs, jeugdhulp en andere partners nauw samenwerken, met preventie en schoolaanwezigheid als belangrijke pijlers. Daarnaast wordt ingezet op doorlopende ontwikkellijnen, zodat jeugdigen zonder belemmeringen kunnen doorstromen van voorschool en onderwijs naar participatie en werk. Een sterke verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt is hierbij essentieel. De uitvoering van deze ambities vindt plaats in een context van toenemende schaarste aan personeel en middelen, wat vraagt om scherpe keuzes en intensieve samenwerking. Gezamenlijk eigenaarschap en focus op een samenhangende aanpak zijn daarbij randvoorwaardelijk. |
|---|
Indicatoren
Tabel 2.1.1 indicatoren
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Streefwaarde Begroting 2027 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Het percentage doelgroepkinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie en reguliere opvang | 79,2% | 78,7% | 83,6% | 83,8% | 85,0% | 90,0% | VVE monitor |
School Aanwezigheid en voortijdig schoolverlaten - A. Het percentage relatief verzuim - B. Het percentage voortijdig schoolverlaters | A. 2,91%, B. 2,65% | A. 2,93%, B. 2,57% | A. 3,15%, B. 2,60% | A. 2,93%, B. 2,59% | A. 3,00%, B. 2,43% | A. 3,00%, B. 2,30% | Onderwijs in Cijfers / DUO |
Uitleg indicatoren
Het percentage doelgroepkinderen dat deelneemt aan voorschoolse educatie en reguliere opvang
Om gelijke onderwijskansen te stimuleren is het belangrijk dat peuters met een vve-indicatie deelnemen aan opvang met voorschoolse educatie of opvang met een gefundeerd aanbod. Deze indicator toont welk deel van de doelgroep wordt bereikt.
Schoolaanwezigheid en voortijdig schoolverlaten
Schoolaanwezigheid voorspelt de kans op schoolsucces en het behalen van een startkwalificatie; voortijdig schoolverlaten voorspelt in belangrijke mate de latere arbeidsmarkt- en maatschappelijke positie van jongeren. Er is sprake van relatief verzuim als een leerplichtige jongere wel is ingeschreven bij een school, maar zonder geldige reden les- of praktijktijd verzuimt. Scholen zijn wettelijk verplicht om vermoedens van relatief verzuim te melden. Dit moet zodra een leerling minimaal 16 uren les- of praktijktijd binnen een periode van vier lesweken niet aanwezig is. Relatief verzuim is vaak een signaal van onderliggende problematiek (zoals motivatie, thuissituatie of welzijn) en vormt daarom een belangrijk aangrijpingspunt voor preventie en begeleiding. Voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) zijn jongeren van 12 tot 27 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten.
Zowel het percentage relatief verzuim als voortijdig schoolverlaten worden per schooljaar berekend. 2027 gaat dus over het schooljaar 2026-2027, enzovoorts.
Speerpunten 2027
Onderwijskansenbeleid
Vanuit het Onderwijskansenbeleid wordt de inzet op Inclusieve VVE en Kinderopvang, de Verlengde Leertijd en afspraken op de doorgaande lijn in samenwerking met onderwijspartners en kinderopvang verrijkt.
Schoolaanwezigheid en voortijdig schoolverlaten
Met de Zaanse Aanpak Schoolaanwezigheid wordt in samenwerking met scholen, samenwerkingsverbanden, jeugdteam en GGD ingezet op het bevorderen van schoolaanwezigheid en het voorkomen van thuiszitters.
De gemeente begeleidt jongeren om voortijdig schooluitval te voorkomen en helpt uitvallers terug naar school, werk of een passend vervolg. Met het regionaal programma voortijdig schoolverlaten en de stap van school naar werk worden in samenspraak met scholen en samenwerkingsverband VO maatregelen ingezet om voortijdig schoolverlaten te voorkomen.
Verbinding Jeugd en Onderwijs
Vanuit de Onderwijsjeugdagenda wordt ingezet op een passend aanbod en tijdig passende ondersteuning voor kinderen en jongeren ).Daarnaast wordt samen met het onderwijs gewerkt aan een Zaanse Educatie Agenda (ZEA) als overkoepelende visie voor de ambities binnen het onderwijs.
Beïnvloedbaarheid van de kosten
Figuur 2.1.1 Product Onderwijs
Beïnvloedbaar
De beïnvloedbare kosten betreffen kosten voor onderwijsbeleid (€ 0,1 mln.)
Op middellange termijn beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor lokaal onderwijsbeleid (€ 0,5 mln.), inzet combinatiefuncties sport en cultuur (€ 0,2 mln.) en subsidie peuterspeelzalen (€ 0,4 mln.)
(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor onderwijshuisvesting (€ 5,1 mln.), leerlingenvervoer (€ 4,9 mln.), personeelskosten (€ 3,2 mln.) en schadeherstel van scholen (€ 0,1 mln.)
Niet beïnvloedbaar
Hieronder vallen de kapitaallasten voor onderwijshuisvesting (€ 9,8 mln.), en drie specifieke uitkeringen: Kansrijke wijk (€ 15,3 mln.), onderwijsachterstandenbeleid (€ 8,4 mln.) en kosten voor het voorkomen van schooluitval (€ 1,4 mln.)