Product 1.3 Werk, participatie en inburgering
Om de kansengelijkheid in Zaanstad te bevorderen, is het goed dat iedereen kan meedoen naar vermogen. Inwoners voor wie betaald werk (nog) niet haalbaar is, ondersteunen we om op andere manieren bij te dragen aan de lokale samenleving. Werk speelt een belangrijke rol in het leven van de meeste mensen en is belangrijk voor de maatschappij als geheel. Daarom ondersteunen we zoveel mogelijk inwoners naar passend werk. Inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt kunnen een beroep doen op ondersteuning naar werk of meedoen van de gemeente. Daarbij richten we ons in het bijzonder op jongvolwassenen tot 27 jaar, zodat zij een goede en passende start maken op de arbeidsmarkt. De inwoners die ondersteuning nodig hebben zijn vaak langdurig werkloos, hebben verouderde onderwijskwalificaties, hebben een arbeidsbeperking en/of ervaren fysieke en mentale problemen. Bij het stimuleren van werk is Werkom de belangrijkste partner. Die samenwerking willen we verder versterken. Werkom speelt een mediërende rol tussen inwoners en de arbeidsmarkt. Zij zien wat mensen nodig hebben om stappen te zetten richting de arbeidsmarkt. De gemeente en Werkom werken in de arbeidsmarktregio samen met andere gemeenten, UWV, onderwijs, werkgevers, vakbonden om de dienstverlening aan werkzoekenden, werkenden en werkgevers af te stemmen. Door samen te werken kunnen we overlap van aanbod voorkomen en ervoor zorgen dat niemand die ondersteuning nodig heeft tussen wal en schip valt. De samenwerking met werkgevers gaan we versterken om passende banen te creëren die waarde toevoegen voor werkgevers. De gemeente is verantwoordelijk voor de inburgering van nieuwkomers. Binnen de aanpak is de ambitie dat nieuwkomers snel betaald werk of vrijwilligerswerk vinden om de inburgering te stimuleren. Er is voor gekozen om te werken binnen het budget dat het Rijk voor deze taak verstrekt, ook wanneer komende jaren het budget onvoldoende meegroeit met het aantal inburgeraars. De dienstverlening wordt daarop afgestemd. In de aanpak staat centraal dat mensen zo snel mogelijk werken aan taalbeheersing en stappen zetten om volwaardig mee te doen in de samenleving via werk en participatie. |
|---|
Indicatoren
Tabel 2.1.3 indicatoren
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Streefwaarde Begroting 2027 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
% mensen afhankelijk van algemene bijstand ten opzichte van aantal inwoners van 18 t/m 67 jaar (Bijstandsdichtheid) | 3,9% | 3,6% | 3,6% | 3,6% | 3,6% | 3,7% | Divosa Benchmark |
% inburgeraars dat drie jaar geleden is gestart met inburgering en zijn/haar inburgeringstraject heeft afgerond | nb | nb | nb | 30% | 30% | 30% | Gemeentelijke registratie |
% inburgeraars dat vier jaar geleden is gestart met inburgering en zijn/haar inburgeringstraject heeft afgerond | n.b. | n.b. | n.b. | 76%* | 76% | 50% | Gemeentelijke registratie |
Uitleg indicatoren
% mensen afhankelijk van algemene bijstand ten opzichte van aantal inwoners van 18 t/m 67 jaar (Bijstandsdichtheid)
De bijstandsdichtheid weerspiegelt het resultaat van de bredere gemeentelijke aanpak Werk of Meedoen en laat zien welk aandeel van de Zaanse bevolking een bijstandsuitkering heeft. De indicator laat zien hoe succesvol de totale inzet is om inwoners te ondersteunen richting participatie, re-integratie en zoveel mogelijk zelfstandigheid. Gelet op de veranderde doelgroep onder de Participatiewet en de conjunctuurontwikkelingen is het een ambitieuze doelstelling om de bijstandsdichtheid op het huidige niveau te kunnen houden.
% inburgeringsplichtigen dat drie en vier jaar geleden is gestart met inburgering en zijn/haar traject heeft afgerond
Deze indicator sluit goed aan bij het doel van de Wet inburgering en geeft inzicht in de bereikte resultaten van de gemeentelijke inzet. Door twee indicatoren op te nemen wordt goed zichtbaar dat een termijn van drie jaar, zoals in de Wet verankerd, voor veel inburgeraars niet realistisch is. De Wet voorziet in verschillende verlengingsgronden, de cijfers laten zien dat iets meer tijd voor velen wel tot een afgerond traject zorgt. Bij het bepalen van de streefwaarden is uitgegaan van de eerste realisatiecijfers, waarbij we verwachten dat de 30% wat vertekend is doordat de instroom pas halverwege 2022 op gang kwam vanwege technische problemen bij DUO, en is er rekening gehouden met de hoogte van de rijksmiddelen waardoor de dienstverlening vanaf 2027 afgeschaald wordt. Met realisatiecijfers van slechts het eerste uitvoeringsjaar blijft het bepalen van de streefwaarden echter schattingswerk.
Speerpunten 2027
Vereenvoudigen van toegang tot bestaanszekerheid en toepassen van preventie en maatwerk
De Wet proactieve dienstverlening geeft de gemeente de mogelijkheid inwoners pro-actief toe te leiden naar ondersteuning bij bestaanszekerheid. Zodra deze Wet in werking treedt kunnen we de toegang tot de bijstand verder vereenvoudigen en ons bereik vergroten. Daarnaast gaan we met de nieuwe Wet handhaving sociale zekerheid aan de slag en werken we verder aan de cultuuromslag die nodig is om bij de uitvoering van de Participatiewet meer uit te gaan van vertrouwen, preventie en de menselijke maat. Uitgangspunt hierbij is het versterken van de financiële zekerheid van inwoners.
Blijven investeren in de aanpak Werken of Meedoen
In 2027 blijven we werken volgens de unieke Zaanse aanpak Werken en Meedoen, en is het onderdeel Meedoen naar vermogen geborgd in de nieuwe stichting (die uitvoering gaat geven aan werk in de wijk). Binnen de nieuwe stichting wordt de dienstverlening aan inwoners met een (tijdelijk) onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt geoptimaliseerd waarin samenhang, integraliteit en doelmatigheid centraal staan. Daarnaast wordt geïnvesteerd in een sterk collectief aanbod. Hiermee kunnen meer inwoners tegelijk ondersteund worden en wordt de druk op individuele trajecten verlicht.
We vergroten het arbeidspotentieel in Zaanstad en dragen bij aan het welzijn van inwoners
We zetten extra in op de ontwikkeling van kwetsbare doelgroepen die intensieve ondersteuning nodig hebben richting werk, dit doen we onder andere door te werken aan een regionale aanpak van leren en werken. We vergroten de arbeidsmarktparticipatie van statushouders door het plan van aanpak van de regionaal verbinder te implementeren en continueren de pilot asielzoekers naar werk. Ook ondersteunen we Niet-uitkeringsgerechtigden (Nuggers) die zich melden bij het Werkcentrum voor ondersteuning bij het vinden of behouden van werk. Met het regionaal programma voortijdig schoolverlaten (VSV) en de stap van school naar werk 2026-2029 krijgen jongeren meer ondersteuning bij de overgang van school naar werk. Dit gebeurt door nauwe samenwerking van het jongerenloket met scholen, jongerenwerk en het Werkcentrum.
Participeren en Nederlands leren hand in hand
Het bevorderen van taalontwikkeling geldt als randvoorwaarde voor maatschappelijke participatie en arbeidsdeelname. Vanuit de impulsmiddelen die het Rijk beschikbaar stelt, gaat Werkom extra inzetten op basisvaardigheden en vaktaal als vast onderdeel van de dienstverlening. Daarnaast gaan we de inzet van werk en vrijwilligerswerk binnen het inburgeringstraject steviger inzetten om de taal in de praktijk te leren. We zetten in op een betere aansluiting van participatieplekken op de vaardigheden en ambities van inburgeraars en streven ernaar dat deze vaker plaatsvinden in een Nederlandstalige werkomgeving.
Uitvoering geven aan de Wet Inburgering binnen de beschikbare Rijksmiddelen
Zaanstad voert de Wet Inburgering uit binnen de beschikbare Rijksmiddelen. De huidige financiering sluit echter onvoldoende aan bij de omvang van de opgave, waardoor de uitvoeringscapaciteit onder druk staat en wachttijden ontstaan. We gaan de dienstverlening aanpassen en waar mogelijk versoberen zodat we zoveel mogelijk inburgeraars de ondersteuning kunnen bieden die ze nodig hebben. Daarnaast blijft Zaanstad een sterke lobby voeren voor een structureel passende bekostiging vanuit het Rijk.
Beïnvloedbaarheid van de kosten
Figuur 2.1.3 Product Werk, participatie en inburgering
Beïnvloedbaar
De beïnvloedbare kosten betreffen kosten voor inburgering (€ 0,2 mln.), het opgavebudget (oa de Herstelling, JobOn, Zaans netwerkcafe) (€ 0,2 mln.) en kosten voor sollicitatietraining (€ 0,3 mln.)
Op middellange termijn beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor het opgavenbudget (maatschappelijke participatie, ABC metingen en ‘t Lokaal (€ 2,0 mln.)
(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar
Dit betreft personeelskosten (€ 11,9 mln.), kosten voor Werkom, participatiewet (€ 8,6 mln.), het opgavenbudget projecten (€ 1,1 mln.), fraudebestrijding en invorderingen (€ 0,2 mln.) en de storting in de bestemmingsreserve RegioDeal (€ 1,6 mln.)
Niet beïnvloedbaar
Dit zijn kosten voor de bijstand (€ 71,8 mln.), kosten voor Werkom, WSW (€ 8,3 mln.), loonkostensubsidie (€ 3,1 mln.), inburgering (€ 2,5 mln.), volwasseneneducatie (€ 1,7 mln.), storting in de bestemmingsreserve arbeidsmarktregio (€ 2,0 mln.), de specifieke uitkering Kansrijke wijk (€ 0,4 mln.), onderzoek BBZ (€ 0,2 mln.), maatschappelijke diensttijd (€ 0,2 mln.), participatie sleutelpersonen (€ 0,1 mln.) en de storting in de bestemmingsreserve laaggeletterdheid (€ 0,1 mln.).