Daadkrachtig optreden

Tabel 2.6.2 indicatoren

Uitleg indicatoren

Bij veiligheidsthema’s is het complex om de impact op veiligheid eenduidig in cijfers uit te drukken. Een oorzaak is dat de causaliteit tussen de specifieke inzet en de toe- of afname van het probleem lastig aan te tonen is. Geen enkele interventie staat op zichzelf en is altijd onderdeel van een totaalpakket aan samenhangende maatregelen. Zo wordt het gevoel van veiligheid bijvoorbeeld beïnvloed door geopolitieke omstandigheden en gebeurtenissen. Verder hebben we slechts gedeeltelijk zicht op de omvang van de problematiek en daarmee op de vooruitgang die wordt geboekt. Registraties worden beïnvloed door factoren zoals aangiftebereidheid, meldingsbereidheid en gerichte inzet van handhaving of opsporing. Een stijging kan wijzen op toegenomen handhavings-of opsporingscapaciteit. En andersom kan een afname het tegenovergestelde betekenen.

Aantal geregistreerde misdrijven
Dit cijfer geeft inzicht in het jaarlijks aantal door de politie geregistreerde misdrijven. Dit zijn alle misdrijven die door de politie in een verslagjaar zijn geregistreerd. Het gaat om feiten die in het politiesysteem zijn vastgelegd op basis van een aangifte, een eigen constatering van de politie of een opsporingsonderzoek (definitie CBS). Onze gezamenlijke inzet is het aantal misdrijven te verminderen.

Gevoel van onveiligheid
Deze indicator geeft aan hoe bewoners de veiligheid beleven. Het gaat om gevoelens van onveiligheid in het algemeen. Hier wordt gebruik gemaakt van het percentage uit de Veiligheidsmonitor (antwoordcategorie “vaak onveilig” uit de veiligheidsmonitor). De veiligheidsmonitor wordt door het CBS tweejaarlijks uitgevoerd (in oneven jaren). Onze gezamenlijke inzet is het gevoel van veiligheid te verbeteren.

Geregistreerde overlast (Bron: politieregistraties en gemeentelijke meldingen).
Het gaat om de volgende vormen van overlast: jeugdoverlast, overlast alcohol/drugs, overlast door openbaar dronkenschap, overlast door een persoon met onbegrepen gedrag, overlast door daklozen en geluidshinder.
De indicator geeft inzicht in het aantal geregistreerde meldingen van overlast bij de politie en bij de gemeente. Een stijging of daling van het aantal geregistreerde meldingen betekent niet automatisch dat er daadwerkelijk meer of minder overlast is in de gemeente. De ontwikkeling kan ook samenhangen met veranderingen in de meldingsbereidheid van inwoners. Daarnaast is het onmogelijk om dubbelingen in registraties tussen de politie en gemeente te voorkomen. In de toelichting bij de jaarrekening worden de politie registraties en de meldingen bij de gemeente uitgesplitst. We streven naar het stabiliseren van de overlast meldingen.

Percentage inwoners dat één of meer vormen van sociale overlast ervaart (Bron: veiligheidsmonitor).
De overlast bestaat uit een optelsom: overlast van mensen met onbegrepen gedrag, jeugdoverlast, daklozenoverlast, vuurwerkoverlast, drugs/drankoverlast en burengerucht. Deze waarde komt van de Veiligheidsmonitor die eens in de twee jaar wordt uitgevoerd. Als gemeente spiegelen we ons aan het gemiddelde van de 40 grootste gemeenten in Nederland (G40). Het gemiddelde van de G40 is onze streefwaarde.

Aantal sancties Straattoezicht
Sancties zijn zowel strafrechtelijke afdoeningen (boetes via proces-verbaal) als bestuursrechtelijke maatregelen (zoals bestuurlijke boetes en verblijfsontzeggingen).
Deze worden ingezet om overtredingen te corrigeren en herhaling te voorkomen. Waarschuwingen worden apart bijgehouden als eerste stap in de handhaving. Een uitgebreid overzicht van alle opgelegde sancties staan in het jaarverslag van de afdeling Straattoezicht. Tot en met 2024 zijn de cijfers over het aantal sancties niet beschikbaar.

Aantal uitgevoerde controles horecagelegenheden + evenementen
Het gaat hier om de daadwerkelijk uitgevoerde controles binnen de horeca en evenementen. We controleren actief op het bezitten van de juiste vergunningen en het voorkomen van illegale situaties. We streven ernaar om overlast te voorkomen dan wel te stoppen als we een melding hebben ontvangen.

Aantal opgelegde sancties als gevolg van Bouw-RO taken
Het gaat hier om een optelling van opgelegde sancties in de vorm van onder andere de lasten onder dwangsom en/of lasten onder bestuursdwang. De indicator is geen doel op zichzelf, maar geef in deze fase mogelijkheid om sturing te geven de zichtbare (en meetbare) handhaving door Bouw-RO.

Speerpunten 2027

Team wijkgerichte overlast
Het Team Wijkgerichte Overlast (TWO) richt zich ook de aankomende jaren op overlast in Zaandam-Oost en de Russische buurt. Om te controleren of er niet te veel mensen in een woning wonen doet TWO huisbezoeken. Zo controleren zij op de juistheid van inschrijvingen (BRP), pakken zij onvergunde kamerverhuur en onvergunde splitsing aan, controleren zij op de huisvestingsvergunningsplicht en handhaven zij op de Opkoopbescherming (Bescherming van koopwoningen tegen opkoop voor verhuur). Hiervoor gebruikt TWO informatie uit verschillende dashboards. Daarnaast signaleren zij voor de Wet goed verhuurderschap.

Inzet Boa’s
De boa’s dragen bij aan een leefbare, veilige en schone openbare ruimte in Zaanstad. Zij zijn zichtbaar aanwezig in wijken, dorpen en kernen, spreken inwoners aan op gedrag, signaleren problemen en treden waar nodig handhavend op. Hiermee helpen zij overlast te voorkomen en het veiligheidsgevoel van inwoners te vergroten.
De boa’s zijn georganiseerd in drie teams: Team Wijkgerichte Overlast (Zaandam-Oost), Team Noord (Krommenie, Assendelft en Wormerveer) en Team Flex (overige wijken). Alle teams werken datagestuurd. Op basis van analyses van meldingen, waarnemingen en andere informatie wordt bepaald waar en op welke thema’s de inzet het meest nodig is.
Tijdens hun werkzaamheden registreren boa’s situaties die zij aantreffen in de openbare ruimte. Op basis hiervan kunnen zij inwoners aanspreken, waarschuwen of handhavend optreden De meldingen van inwoners nemen toe. De verwachting is dat deze lijn in 2027 door zet. Het gaat dan met name op het gebied van parkeeroverlast en situaties rondom personen met verward gedrag of onder invloed van alcohol of drugs.
De jeugdboa’s zijn dagelijks aanwezig op straat, bij ontmoetingsplekken voor jongeren en op scholen. Door hun zichtbare aanwezigheid en laagdrempelige contact met jongeren, ouders en scholen signaleren zij vroegtijdig zorgen en risico’s. Samen met jongerenwerk, politie en zorgpartners zetten zij in op preventie, het voorkomen van overlast en het versterken van een veilige ontwikkelomgeving voor jongeren.
Door de inzet van alle teams kunnen boa’s gericht worden ingezet op locaties waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staan. De beschikbare capaciteit is echter beperkt, waardoor niet altijd in alle wijken dezelfde aanwezigheid kan worden geboden.

Wettelijk VTH-takenpakket – Bouwen en wonen
Ook buiten het TWO-gebied zetten we ons in om schaarse woningen veilig beschikbaar te houden. Brandveiligheid maakt hier onderdeel van uit. We houden toezicht op het in stand houden van de kwaliteit van deze woningen. Dit doen we ook voor monumenten. Daar waar nodig zetten we het escalatieteam in. Dit team zorgt er voor dat maatschappelijk ingewikkelde dossiers voortvarend worden opgepakt.
Na 2027 wordt landelijk een beslissing genomen op verdere invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Deze wet heeft tot gevolg dat bouwtoezicht uitgevoerd gaat worden door marktpartijen. We zorgen ervoor dat de organisatie hier klaar voor is en dat vraagstukken zoals duurzaamheid, klimaat en bouw- en sloopveiligheid ook in de toekomst goed georganiseerd blijven.
•   Toezicht op Horeca en evenementen
De gemeente groeit en dit heeft tot gevolg dat er meer evenementen georganiseerd worden en dat deze van grotere omvang zijn. Er moet een balans zijn tussen evenementen mogelijk maken en bezoekers van evenementen en horecagelegenheden veilig uit kunnen laten gaan. We houden daarom toezicht op deze evenementen en horecagelegenheden. Waar nodig handhaven we en optimaliseren we de kostendekkenheid van onze inzet.  Verder ontwikkelen we de aanpak van evenementenveiligheid door en geven we uitvoering aan de nieuwe bestuursopdracht Evenementen.

Lokale veiligheidsproblematiek
Wij spelen in op actuele veiligheidsvraagstukken. De inzet is erop gericht om dit samen met bewoners en inwoners te doen, onder bestuurlijke regie. Belangrijke speerpunten binnen de lokale veiligheidsproblematiek zijn:

•   Persoonsgerichte aanpak volwassen:
In verschillende wijken wordt al geruime tijd overlast ervaren veroorzaakt door volwassenen. Hierbij moet gedacht worden aan de Oostkade en het Rozenhof. Naast gebiedsgerichte interventies wordt een persoonsgerichte aanpak ontwikkeld voor volwassenen die volharden in het overlastgevend gedrag. Dit is een specifieke doelgroep. Een doelgroep die onvoldoende ontvankelijk blijkt te zijn voor regulier zorg- en hulpaanbod. De interventies binnen de aanpak zullen afkomstig zijn uit het domein Zorg & Veiligheid en aanvullend zijn aan de reguliere inzet.

•   Cameratoezicht:
Cameratoezicht is in Zaanstad sinds jaar en dag een vast onderdeel om de veiligheid en het gevoel van veiligheid te vergroten. Het is een belangrijk hulpmiddel bij de aanpak van het veiliger maken en houden van de gemeente voor de inwoners, ondernemers en bezoekers. Cameratoezicht is geen doel op zich, maar een aanvulling op een breder pakket aan maatregelen. Naast de vaste camera’s in het uitgaansgebied in Zaandam en station Krommenie-Assendelft wordt ook gebruik gemaakt van tijdelijke camera’s om de openbare orde te herstellen na een heftig incident. We investeren in het huidige cameratoezicht en de opvolging die hiervoor noodzakelijk is.  

•   Online veiligheid & digitale weerbaarheid:
De digitale en fysieke wereld zijn steeds sterker met elkaar verweven. Hierdoor ontstaan nieuwe kwetsbaarheden voor inwoners, ondernemers en overheid. Cyberaanvallen en digitale criminaliteit veroorzaken grote maatschappelijke en economische schade, raken de continuïteit van vitale processen en ondermijnen het vertrouwen in overheid en rechtsstaat. Daarom wordt ingezet op een toekomstbestendige veiligheidsaanpak die aansluit op een snel veranderend dreigingsbeeld. Dit wordt gerealiseerd middels de onderscheidende aanpak van het regionale samenwerkingsverband Zaanstreek-Waterland, waarin de politie en Zaanstreek-Waterland gemeenten intensief samenwerken op het thema digitale veiligheid. Deze samenwerking richt zich nadrukkelijk op het versterken van de digitale weerbaarheid door in te zetten op preventie en bewustwording, onder andere via voorlichtingsprojecten en publiekscampagnes, maar ook op het actief stimuleren van aangiftebereidheid onder slachtoffers. Binnen de aanpak wordt specifiek aandacht besteed aan de doelgroepen jeugd, ouders, senioren en ondernemers en zal lokaal en regionaal de samenwerking aangescherpt worden om deze doelgroepen beter te bereiken en ondersteunen. Daarbij zal lokaal ingezet worden op het versterken van de informatiepositie, de voorbereiding op cybercrises en online onrust, en het onderzoeken, ontwikkelen en (mogelijk) inzetten van repressieve bestuurlijke- en strafrechtelijke interventies

•   Vrouwveiligheid/ Straatintimidatie:
Iedereen heeft het recht om veilig en ongestoord over straat te gaan. Helaas is dit nog niet overal vanzelfsprekend. Daarom zetten we in op het voorkomen en verminderen van straatintimidatie, zoals het naroepen, nafluiten, sissen of achternalopen, die het veiligheidsgevoel van inwoners aantasten. Wij maken deze aanpak zichtbaar door gerichte campagnes in de openbare ruimte en online, waarbij we inzetten op bewustwording en het versterken van handelingsperspectief. Daarnaast organiseren we voorlichtings- en trainingsactiviteiten op scholen en in de horeca, waarbij onder andere ervaringsdeskundigen worden ingezet om kennis te vergroten en concrete handvaten te bieden. Ook op straat gaan we in gesprek met inwoners om bewustwording te vergroten en over de noodzaak om gezamenlijk normstellend op te treden. Verder verbeteren we waar nodig de inrichting van de openbare ruimte, bijvoorbeeld door aanpassingen in verlichting, op plekken die als onveilig worden ervaren. Bij nieuwe ontwerpen van de openbare ruimte wordt ook rekening gehouden met sociale veiligheid, met expliciete aandacht voor de veiligheidsbeleving vanuit onder andere vrouwelijk perspectief. Met deze speerpunten wordt concreet aan een gemeente gewerkt waarin inwoners zich op straat vrij en veilig kunnen bewegen.

Nautisch toezicht:
De nautisch toezichthouders zorgen voor veilige, schone en bevaarbare vaarwegen. Zij houden toezicht op het water, controleren vergunningen en ligplaatsen, handhaven nautische regelgeving en begeleiden evenementen. Hiermee dragen zij bij aan de veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid van het vaarwegennet.
In 2027 ligt de focus op vier thema’s:

• Versterking van de beveiliging in de Zaanse Zeehavens door uitvoering van de ISPS-taken.
• Bijdragen aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit binnen het programma Sterk Noordzeekanaalgebied.
• Gerichte toezicht- en handhavingsacties tegen snelvaren, met Westzaan als belangrijk aandachtsgebied.
• Voorbereiding van de invoering van een vignetplicht voor de recreatievaart, gericht op betere regulering, meer inzicht in eigenaarschap van vaartuigen en het terugdringen van onbeheerde boten.

Daarnaast wordt de samenwerking met de gemeente Wormerland verder versterkt om toezicht en handhaving op de Zaan en omliggende vaarwegen efficiënter en meer uniform uit te voeren. Hiermee wordt de veiligheid op het water vergroot en de beschikbare capaciteit optimaal benut.

Beïnvloedbaarheid van de kosten

Figuur 2.6.2 Product Daadkrachtig optreden

Beïnvloedbaar         
De beïnvloedbare kosten betreffen kosten de persoonsgerichte aanpak volwassenen (€ 0,3 mln.) en voor projecten op het gebied van openbare orde en veiligheid (€ 0,1 mln.).

Op middellange termijn beïnvloedbaar   
Er zijn geen op middellange termijn beïnvloedbare kosten.

(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar         
Dit zijn personeelskosten (€ 13,4 mln.), kosten voor gebruikstoezicht (€ 0,5 mln.), straattoezicht (€ 0,4 mln.), beleid openbare orde en veiligheid (€ 0,1 mln.).

Niet beïnvloedbaar         
Hieronder vallen de specifieke uitkeringen Regiodeal (€ 1,6 mln.), Volkshuisvestingsfonds (€ 1,0 mln.) en kapitaallasten van openbare orde en veiligheid (€ 0,2 mln.).