Producten indicatoren en speerpunten | Sterk vestigingsklimaat

Product 5.2 Sterk vestigingsklimaat

De gemeente Zaanstad werkt aan een sterke, duurzame en bereikbare economie die bijdraagt aan brede welvaart. De Economische visie 2035 en het uitvoeringsprogramma zijn opgesteld in samenwerking met ondernemers en regionale partners en blijft hierin de leidraad. Centraal staan de doelstellingen: economische groei én verbetering van de brede welvaart.

De gemeente vindt een goede samenwerking met het bedrijfsleven belangrijk. We helpen het bedrijfsleven om zichzelf onderling goed te organiseren. Ook hechten we waarde aan een gesprekspartner die het bedrijfsleven breed vertegenwoordigt.

Vestigingsklimaat
We willen de kansen op een baan voor onze inwoners vergroten. Door goed te luisteren naar wat ondernemers en werknemers nodig hebben, nauw samen te werken in de arbeidsmarktregio en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en de fysieke en economische bereikbaarheid te vergroten kunnen we als gemeente meer werkgelegenheid voor onze inwoners stimuleren. We faciliteren bijvoorbeeld de samenwerking tussen bedrijven en onderwijsinstellingen, zoals Mainstage Event Campus. Daarnaast heeft de techniekcampus Techlands een belangrijke rol in het versterken van techniek- en technologieonderwijs. Ook stimuleren we werkgelegenheid door te zorgen voor optimale dienstverlening en nauw contact met het bedrijfsleven via actief accountmanagement.

Verder onderstrepen we het belang van het midden- en kleinbedrijf en starters. Zaanstad koestert de startupcultuur en zet de uitvoering van de actieagenda voor MKB en starters voort. We ondersteunen innovatieve, duurzame en sociale ondernemingen en blijven intensief samenwerken met de Zaanse industrie. Daarnaast participeert Zaanstad in de ROM InWest, een regionale ontwikkelingsmaatschappij die bedrijven in de Metropoolregio Amsterdam helpt bij het versnellen van innovaties op het gebied van energietransitie en circulaire economie.

Zaanstad wil zich blijven ontwikkelen als woon-werkgemeente. We beogen in de periode tot en met 2035 een groei van 15.000 banen te realiseren . Dit betekent dat de werkgelegenheid de komende tien jaar iets sneller moet groeien dan de bevolking. Om dit mogelijk te maken wordt de Strategie Ruimte voor Werken ontwikkeld. Hiermee sturen we op voldoende ruimte voor bestaande en nieuwe bedrijven, behouden we de huidige omvang van de bedrijfsruimte, hebben we voldoende aandacht voor economische functies bij gebiedsontwikkelingen en zorgen we voor voldoende schuifruimte voor bedrijven bij gebiedsontwikkeling.

Aantrekkelijke gemeente
De gemeente zorgt samen met ondernemers en instellingen voor een aantrekkelijk voorzieningenaanbod, zoals winkels, horeca, ambulante handel en cultuur, dat meegroeit met de wijken en dorpen. We werken daarvoor aan een sterke detailhandelsstructuur via het beleidskader Detailhandel, met aandacht voor kleinschalige winkels, perifere detailhandel en het tegengaan van leegstand. Leegstaande panden worden actief aangepakt door contact met de eigenaren, het verkennen van brede mogelijkheden en waar mogelijk functies te combineren die elkaar versterken.

Zaanstad heeft een groeiende vrijetijdseconomie, gestimuleerd door de aantrekkingskracht van de Zaanse Schans, riviercruisetoerisme en nieuwe gebiedsontwikkelingen zoals Hembrugterrein en Zaanbocht. Deze groei wordt versterkt door veranderend reisgedrag, de toename van binnenlands toerisme en de recreatiebehoefte van inwoners. In samenwerking met regionale partners wordt de aantrekkelijkheid en zichtbaarheid van de gemeente verder vergroot, waarbij Stichting Marketing Zaanstreek een belangrijke rol speelt. Spreiding van bezoekers over de gemeente is hierbij het uitgangspunt om de bredere economie te stimuleren en overlast tegen te gaan.
Zo zetten we in op de op de ontwikkeling van een aanlegsteiger op het Hembrugterrein om het vervoer over water van Zuid tot Noord en van Oost tot West te stimuleren.

Bedrijventerreinen
Zaanstad wil de huidige bedrijventerreinen slimmer en beter benutten om ruimte te maken voor nieuwe bedrijvigheid. Het programma Bedrijventerreinen richt zich op het beschermen, versterken en intensiveren van bestaande bedrijventerreinen, het begeleiden van bedrijfsverplaatsingen en het ontwikkelen van nieuwe locaties in transformatiegebieden. In samenwerking met Port of Amsterdam wordt gewerkt aan strategisch grondbeleid om zo de beschikbare gronden optimaal te gebruiken. Daarbij continueren we de Strategie Ruimte voor Werken.
Om een goede balans te vinden tussen ruimte voor bedrijven en het welzijn van onze inwoners, kijken we kritisch naar wet- en regelgeving die vergunningverlening onnodig complex maakt.
Dit geldt zeker voor industriële bedrijven met zwaardere, gemeente brede, milieucontouren. Deze industriële bedrijven we willen graag behouden. We herijken de strategienota Bedrijventerreinen.

Indicatoren

Tabel 2.5.1 Indicatoren

Naam	Realisatie 2022	Realisatie 2023	Realisatie 2024	Realisatie 2025	Streefwaarde Begroting 2027	Streef- waarde 2030	Bron
Aantal banen	69.796	72.542	73.441	74.496	77.000	80.700	Vestigingenregister
Woon-werkbalans binnen gemeente Zaanstad	0,43	0,44	0,45	0,45	0,45	0,46	Statistiek & Onderzoek i.c.m. het Vestigingenregister
Tevredenheid Zaanse ondernemers over de dienstverlening	5,9	-	-	-	5,9	6,0	Statistiek & Onderzoek
Ruimte voor werk, het aantal m2 beschikbaar voor werkfuncties (x 1.000)	3.281	3.522	3.307	3.289	3.289	3.522	Belastingen/WOZ

Uitleg indicatoren

Aantal banen
Zaanstad heeft relatief weinig banen voor een gemeente van haar omvang. Dit leidt tot een omvangrijke uitgaande pendel en minder kansen op een baan voor praktisch opgeleiden, omdat met name deze doelgroep behoefte heeft aan een baan in de nabijheid. Daarom zetten wij in op het verhogen van het aantal banen. De ambitie van 15.000 banen geldt voor de periode 2023-2035. Dit betekent circa 1.250 banen per jaar. Het aantal banen brengt de economische dynamiek in beeld en is ook onderdeel van de arbeidsplaatsenratio. Met de Strategie Ruimte voor Werken ontwikkelen we een sturingsinstrument om de groei van extra banen mogelijk te maken.

Woon-werkbalans binnen gemeente Zaanstad
Zaanstad wil woon-werkgemeente zijn en blijven. Hiervoor moet in de komende tien jaar het aantal banen nét iets harder groeien dan de groei van de bevolking om de arbeidsplaatsenratio te verhogen van 0,43 naar 0,46.

Tevredenheid Zaanse ondernemers over de dienstverlening
De gemeente heeft oog voor lokale ondernemers. We geven ze de ruimte om een economisch gezond bedrijf te runnen. Daarbij zijn we niet alleen zorgvuldig en transparant in onze communicatie, maar ook in ons beleid dat voor hen relevant is. Zaanstad wil weten hoe de dienstverlening door Zaanse ondernemers wordt ervaren en gewaardeerd.

Ruimte voor werk: het aantal m2 beschikbaar voor werkfuncties
We zorgen voor voldoende ruimte voor onze Zaanse bedrijven en ook voor nieuwe bedrijvigheid. We zetten in op nauwe samenwerking met de Zaanse industrie, verwelkomen sociale en duurzame bedrijven en leggen de rode loper uit voor innovatieve bedrijven, zodat het aantal m² bedrijfsruimte minimaal gelijk blijft of kan groeien met passende werkfuncties.
Om dit te realiseren gaan we aan de slag met de uitvoering van de Strategie Ruimte voor Werken

Speerpunten 2027

Versterken woon-werkbalans
De gemeente zet de ontwikkeling van de Ruimtelijk-Economische Strategie voort om banen en woninggroei in balans te houden. We zetten in op voldoende ruimte voor werk door beleid integraal uit te werken en toe te passen en behouden ten minste de huidige omvang van bedrijfsruimte. Economische programmering biedt inzicht in toekomstige werkgelegenheid per gebied en draagt bij aan voldoende ruimte voor economische functies bij gebiedsontwikkelingen. In Zaandam-Oost continueren we de uitvoering van het Uitvoeringsprogramma wijkeconomie Zaandam-Oost in samenwerking met Pact Zaandam-Oost.

Sterk ondernemersklimaat
De gemeente continueert de uitvoering van de Actieagenda MKB en starters met focus op dienstverlening, zoals het starterloket. We zetten een ondernemerspeiling op om de tevredenheid te meten van de Zaanse ondernemers over de gemeentelijke dienstverlening. We versterken de verdere samenwerking binnen de arbeidsmarkt en het onderwijs. Zaanstad blijft werken aan een inclusieve arbeidsmarkt en betere aansluiting tussen vraag en aanbod. Innovatie wordt gestimuleerd via ROMInWest en door de uitvoering van de RegioDeal Mainstage. Daarnaast staan we ervoor open om, op uitdrukkelijk verzoek van de ondernemers, het inrichten van een gemeentebrede Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) te faciliteren.

Doorontwikkeling bezoekerseconomie
Er wordt gewerkt aan een toekomstbeeld voor toerisme, horeca en verblijfsaanbod met focus op spreiding en verdienvermogen. Samenwerking en versterking van netwerk, voorzieningen en aanbod staan centraal. Belangrijke gebieden en sectoren zijn o.a. Hembrugterrein, Zaanbocht, Zaanse Schans en het riviercruisetoerisme. Dit draagt bij aan werkgelegenheid, inclusie en brede welvaart door spreiding over de gemeente.

Brede aanpak uitvoeringsprogramma’s
Bestaande beleidskaders (detailhandel, markten, horeca, etc.) worden verder uitgevoerd en geconcretiseerd. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met ondernemers, bewoners en instellingen. De focus ligt op samenhang tussen programma’s en het versterken van de bezoekerseconomie. Zo worden beleid en uitvoering beter met elkaar verbonden.

Juiste bedrijf op juiste plek
Schaarse ruimte op bedrijventerreinen wordt gericht ingezet voor passende functies. Oneigenlijk gebruik en scheefwerken worden aangepakt via een ketenaanpak. Er wordt gestuurd op efficiënter ruimtegebruik en intensivering van vastgoed. Bedrijfsverplaatsingen ondersteunen gebiedsontwikkeling en behoud van lokale bedrijven.

Toekomstbestendige bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen krijgen een heldere profilering met passende functies per locatie. Samenwerking en organisatiegraad tussen bedrijven worden versterkt. Er wordt ingezet op thema’s zoals mobiliteit, veiligheid en energie, waaronder netcongestie. We werken samen met netbeheerders, bedrijven en maatschappelijke partners aan oplossingen. Hierin zetten we lopende initiatieven op het gebied van slimme energieoplsag, deelbatterijen en energiehubs op bedrijventerreinen voort. Dit zorgt ervoor dat bedrijven zich kunnen verduurzamen en ontwikkelen, wat op de lange termijn voor een duurzaam en aantrekkelijk vestigingsklimaat zorgt.

Beïnvloedbaarheid van de kosten

Figuur 2.5.2 Product Sterk vestigingsklimaat

Beïnvloedbaar
De beïnvloedbare kosten betreffen kosten voor de uitvoeringsagenda economie (€ 1,6 mln.), continulering uitvoeringsplan economische visie (€ 0,5 mln.). Het totaal te beïnvloeden bedrag is al verlaagd (met € 0,2 mln.) door de reeds ingeboekte onderuitputting jaarrrekening.

Op middellange termijn beïnvloedbaar
Dit betreft met name de uitvoeringsagenda economie.

(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar
Dit betreft personeelskosten (€ 0.9 mln.), de uitvoeringsagenda economie (€ 0,3 mln.), kosten voor kermissen en markten (€ 0,3 mln.).

Niet beïnvloedbaar
Hieronder valt de specifieke uitkering Mainstage (€ 0,3 mln.)