Producten indicatoren en speerpunten | Kunst, cultuur en evenementen

Product 5.1 Kunst, cultuur en evenementen

Kunst, cultuur en evenementen dragen bij aan maatschappelijke opgaven, zoals de leefbaarheid in wijken en dorpen, de gezondheid van inwoners en kansengelijkheid. Daarom zetten wij ons in voor een passend aanbod dat toegankelijk, divers en dichtbij is, zodat inwoners in alle dorpen en wijken van Zaanstad kunnen deelnemen.
De Zaanse kunst- en cultuursector bestaat uit een levendig, sterk cultureel netwerk dat bijdraagt aan creativiteit, innovatie en een levendige gemeente: grote culturele instellingen, amateurkunstverenigingen, culturele ondernemers, makers en vele kleinere organisaties. Samen zorgen zij voor een breed aanbod van culturele activiteiten en evenementen voor inwoners en bezoekers. In samenwerking met culturele partners en organisatoren zorgen we voor een toegankelijk aanbod in alle wijken en dorpen van Zaanstad, zeker voor doelgroepen zoals kinderen, jongeren en ouderen. We spreiden activiteiten en evenementen goed over de gemeente en bieden ruimte aan lokale identiteit. Door zichtbaar te maken wat er te beleven is, versterken we zowel de gezamenlijke Zaanse identiteit als de trots op de eigen buurt. Zo ontstaat een levendige en verbonden gemeente.

Om het verdienvermogen van het Zaans culturele basisinfrastructuur te vergroten, werken we toe naar een transparant en juridisch houdbaar subsidiekader. Daarbij moeten de beschikbare middelen voor kunst en cultuur zoveel mogelijk ten goede komen aan makers, docenten en activiteiten. Daarnaast worden deze middelen ingezet voor culturele activiteiten, educatie en voorzieningen die een breed publiek in staat stellen actief deel te nemen aan cultuur.
Als gemeente trekken we hierin samen op met onze culturele partners. We ondersteunen instellingen bij verdere professionalisering en het versterken van hun ondernemerschap, zodat zij financieel robuuster en toekomstbestendiger worden. Daarbij maken we optimaal gebruik van regionale, provinciale en landelijke netwerken en samenwerkingsverbanden. Bovendien onderzoeken we hoe netwerk-, beheer- en uitvoeringsfuncties binnen de culturele infrastructuur beter kunnen worden gescheiden, zodat de middelen worden besteed aan concreet cultuuraanbod.

Het Zaans Museum speelt een belangrijke rol in het behoud en de presentatie van de Zaanse geschiedenis. Tegelijkertijd staat de financiële positie van het museum onder druk. In een tijd van financiële schaarste zetten we ons maximaal in om middelen van derden, zoals subsidies, fondsen en andere financieringsmogelijkheden van het Rijk, de provincie en externe partners, te benutten. Daarbij nemen we een actieve ondersteunende rol richting het Zaans Museum.

In deze bestuursperiode werken we vanuit de nieuwe Uitvoeringsagenda kunst & cultuur en ontwikkelen een vernieuwde visie op evenementen. We treffen de voorbereidingen voor een nieuwe cultuurvisie, aansluitend bij de behoeften van inwoners, makers, organisaties en organisatoren en de financiële positie van de gemeente. We voeren een financieringsstrategie uit om het verdienvermogen van instellingen te vergroten. Daarnaast starten we een verkenning naar een toekomstbestendige inrichting van het Zaans Museum, waarbij aandacht is voor de collectie, de organisatie en de huisvesting. Deze verkenning is mede van belang omdat in het verleden onvoldoende middelen zijn opgebouwd in de meerjarenbegrotingen voor toekomstig groot onderhoud. Verder werken we aan het vergroten van het verdienvermogen en toekomstbestendige en duurzame huisvesting voor culturele instellingen zoals de Bieb, het Zaantheater en de Groote Weiver.

Evenementen dragen bij aan de levendigheid en aantrekkelijkheid van Zaanstad en zorgen voor ontmoeting en reuring in dorpen en wijken. Daarom zetten we de bestuursopdracht voor een nieuw evenementenbeleid voort. Daarbij maken we onderscheid tussen verschillende categorieën evenementen. Voor evenementen met een groter commercieel belang streven we naar een hogere mate van kostendekkendheid, terwijl we ruimte blijven bieden aan evenementen en kleinschalige initiatieven met een duidelijke maatschappelijke meerwaarde.

Indicatoren

Tabel 2.5.1 Indicatoren

Naam	Realisatie 2022	Realisatie 2023	Realisatie 2024	Realisatie 2025	Streefwaarde Begroting 2027	Streef- waarde 2030	Bron
Gemiddelde afstand van inwoner tot culturele voorzieningen							Maatschappelijke voorzieningenkaart
Percentage inwoners dat deelneemt aan cultuur							Zaanpeiling
Bereik cultuureducatie							Gemeentelijke registratie

Uitleg indicatoren

Spreiding van culturele voorzieningen
In de maatschappelijke-voorzieningenkaart zijn op een uniforme manier maatschappelijke voorzieningen naar soort of wijk zichtbaar. Op basis hiervan wordt een analyse gemaakt van de gemiddelde afstand van inwoners tot culturele voorzieningen. Hieronder verstaan we de plekken, organisaties en faciliteiten waar inwoners kunst en cultuur kunnen beleven en beoefenen, zoals theaters, musea, bibliotheken en werkplekken voor makers. Uit deze indicator zijn spreiding en bereikbaarheid van culturele voorzieningen af te lezen. Zo kunnen we beoordelen in hoeverre we de ambitie kunst en cultuur dichtbij voor iedereen realiseren. Deze indicator wordt vanaf dit jaar geïntroduceerd en is nog in ontwikkeling. Hierdoor zijn nog geen meetgegevens beschikbaar. De streefwaarden worden na verdere uitwerking zo snel mogelijk opgenomen.

Deelname aan culturele uitingen
Deze indicator meet hoeveel inwoners deelnamen aan cultuur in de vorm van bezoek aan een concert, (theater)voorstelling, festival, bioscoop, museum, bibliotheek of andere culturele uiting. Deze indicator wordt vanaf dit jaar geïntroduceerd en is nog in ontwikkeling. Hierdoor zijn nog geen meetgegevens beschikbaar. De streefwaarden worden na verdere uitwerking zo snel mogelijk opgenomen.

Bereik cultuureducatie
Cultuureducatie heeft als doel om jongeren in het basis- en voortgezet onderwijs te bereiken. We willen dat alle jongeren, ongeacht achtergrond of opleiding, in aanraking komen met kunst en cultuur. Dit draagt bij aan talentontwikkeling, persoonlijke ontwikkeling en gelijke kansen. Deze indicator richt zich op jongeren in het voortgezet onderwijs en het mbo in Zaanstad.
De indicator geeft inzicht in het aantal jongeren dat deelneemt aan culturele activiteiten van instellingen binnen de culturele basisinfrastructuur van Zaanstad. De gegevens worden jaarlijks bij deze instellingen uitgevraagd, zodat we kunnen meten of het beleid effect heeft. Deze indicator wordt vanaf dit jaar geïntroduceerd en is nog in ontwikkeling. Hierdoor zijn nog geen meetgegevens beschikbaar. De streefwaarden worden na verdere uitwerking zo snel mogelijk opgenomen.

Speerpunten 2027

Vanaf 2027 werken we met een nieuwe uitvoeringsagenda. De ambities en doelen uit het coalitieakkoord en de cultuurvisie 2019-2030 zijn daarbij onze leidraad. Voor evenementen starten we eveneens met een nieuwevisie en uitvoeringsagenda.

Toekomstbestendige en stevige basis
We werken aan een beperkte, toekomstbestendige basisinfrastructuur. Samen met de instellingen kijken we hoe het eigen verdienvermogen kan worden vergroot. En hoe toekomstbestendige huisvesting hieraan kan bijdragen. Ook geven we invulling aan de bezuinigingsopgave binnen kunst en cultuur en maken we hierover duidelijke keuzes. Daarbij onderzoeken we hoe netwerk-, beheer- en uitvoeringsfuncties effectiever kunnen worden ingericht. Zodat beschikbare middelen zo veel mogelijk terechtkomen bij culturele activiteiten, makers en inwoners.

Zichtbaarheid en samenwerking in het culturele netwerk
We stimuleren samenwerking tussen het culturele instellingen, makers en andere partners om te zorgen voor een toegankelijk aanbod van kunst en cultuur. Zo werken we aan een culturele sector die zichtbaar is voor inwoners en bijdragen levert aan ontmoeting, leefbaarheid en kansengelijkheid.

Kunst, cultuur en evenementen in een groeiende gemeente, voor iedereen
We zetten kunst, cultuur en evenementen in als middel om ontmoeting, leefbaarheid en kansengelijkheid te versterken. Dit doen we onder meer door het verbinden van inwoners en maatschappelijke partijen met het culturele veld en door bij te dragen aan het Zaans Preventie Model. We stimuleren een toegankelijk cultureel aanbod waarin alle Zaankanters zich kunnen herkennen. We bestendigen de inzet op jeugd en jongerencultuur onder andere via het akkoord cultuureducatie en de Brede Regeling Combinatiefuncties.

Bruisende gemeente met ruimte voor evenementen
We starten met de uitvoering van de nieuwe visie en uitvoeringsagenda voor evenementen. We verbeteren de samenwerking binnen het vergunningenproces en de ondersteuning van organisatoren. Daarnaast werken we aan locatieprofielen en een integraal afwegingskader. Zo creëren we meer duidelijkheid voor organisatoren en werken we aan een toekomstbestendig evenementenaanbod in Zaanstad.

Zaans Museum
Het Zaans Museum speelt een belangrijke rol in het behoud en de presentatie van de Zaanse geschiedenis. Tegelijkertijd staat de financiële positie van het museum onder druk, omdat er onvoldoende middelen zijn opgebouwd in de meerjarenbegrotingen voor toekomstig groot onderhoud. De financiële gevolgen hiervan komen uiteindelijk grotendeels voor rekening van de gemeente. Daarom start de gemeente met een verkenning naar de toekomstbestendige inrichting van het Zaans Museum, de collectie en de huisvesting. Daarbij worden verschillende scenario’s onderzocht. We kijken naar voortzetting op de huidige locatie, een andere invulling en/of organisatorische inrichting en naar alternatieve huisvesting.

Zaanse Schans
De Zaanse Schans is een internationaal bekende erfgoedlocatie en een belangrijke drager van de identiteit, aantrekkelijkheid en bezoekerseconomie van Zaanstad. We gaan uitwerking geven aan de bestuursopdracht die we verwachten in 2026 af te ronden. Binnen de kaders van deze bestuursopdracht werken wij in 2027 aan een toekomstbestendige ontwikkeling van het gebied, waarbij leefbaarheid, veiligheid, bereikbaarheid en economische meerwaarde met elkaar in balans zijn. Samen met bewoners, ondernemers, erfgoedpartijen en andere betrokkenen werken we aan exploitatie voor het gebied. Daarbij onderzoeken we mogelijkheden voor een bezoekersbijdrage, een passende bijdrage van ondernemers en touroperators, verbetering van bezoekersspreiding en versterking van onderhoud en veiligheid van de Zaanse Schans.

Beïnvloedbaarheid van de kosten

Figuur 2.5.1 Product Kunst, cultuur en evenementen

Beïnvloedbaar
Dit betreft de kosten voor beeldende kunst en vorming (€ 0,2 mln.) en de bestuursopdracht evenementen (€ 0,2 mln.).

Op middellange termijn beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor podiumkunsten (€ 4,6 mln.), cultuurparticipatie (€ 3,4 mln.), musea (€ 2,0 mln.), evenementen (€ 0,3 mln.) en overige kunst en cultuur (€ 0,8 mln.).

(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor de bibliotheek (€ 4,2 mln.), de personeelskosten (€ 1,6 mln.) en de Orkaan (€ mln.).

Niet beïnvloedbaar
Hieronder vallen de kapitaallasten voor kunst en cultuur (€ 0,6 mln.).