Product 3.1 Klimaatbestendige, groene en gezonde omgeving
Met klimaatadaptatie werken we aan een aantrekkelijke en leefbare en wijken en dorpen. De effecten van klimaatverandering, zoals wateroverlast, hittestress en droogte, zijn steeds meer merkbaar voor onze inwoners en de natuur. Daarom kiezen we ervoor om onze inzet te concentreren op maatregelen die zowel bijdragen aan het tegengaan van overlast als aan een prettigere groene leefomgeving. De gemeente actualiseert het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie en werkt toe naar een organisatie die klimaatadaptief handelt bij alle ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. Daarmee wordt klimaatadaptatie een vanzelfsprekend onderdeel van ontwerp, beheer en ontwikkeling. Met de uitvoering van het Groen- en Waterplan versterken we de leefbaarheid, biodiversiteit, recreatieve toegankelijkheid en gezondheid van inwoners. We investeren in meer groen en bomen in de wijken, steven naar een boomkroonpercentage van 30%, verbetering van de waterkwaliteit en versterken tegelijkertijd de kernkwaliteiten van het buitengebied. De maatschappelijke opgaven in het landelijk gebied pakken we integraal op, samen met inwoners, grondeigenaren, ondernemers en maatschappelijke partners. Dit hebben we gedaan voor de polder Westzaan en we gaan starten met het opstellen van de poldervisie Assendelft. We blijven zorgdragen voor de recreatiegebieden en de maatschappelijke waarde die zij bieden voor onze inwoners. Daarbij kiezen we voor een gedifferentieerde aanpak: voor RAUM zetten we in op ontbinding, terwijl we voor Twiske-Waterland de samenwerking voortzetten en kritisch kijken naar de organisatie en bekostiging van het recreatieschap. Als gemeente voeren we regie op de woningbouwopgave, met oog voor wat er in de praktijk ook echt mogelijk is. Om de wijken en dorpen in evenwicht te kunnen ontwikkelen kijken we zowel naar binnenstedelijk als buitenstedelijk bouwen, zonder de waarde van landschap uit het oog te verliezen. Daarmee dragen we bij aan een goede balans tussen woningbouw, leefbaarheid, natuur, gezondheid en landschap. De huidige stikstofregelgeving zet een rem op de ontwikkeling van Zaanstad. Woningbouw, voorzieningen, infrastructuur en bedrijvigheid zijn van groot belang voor de gemeente. Tegelijkertijd vragen natuurherstel en de wettelijke eisen rondom stikstof om een zorgvuldige afweging. Daarom kiezen we voor integrale gemeentelijke regie op het stikstofdossier, waarbij de belangen van woningbouw, economische ontwikkeling, bereikbaarheid, natuur en leefbaarheid in samenhang worden afgewogen. Daarnaast zetten we in op een intensieve lobby richting provincie en Rijk voor werkbare oplossingen die ruimte bieden aan verdere ontwikkeling van Zaanstad. Bij maatregelen om stikstofdepositie te verminderen zoeken we nadrukkelijk niet naar verdere beperkingen van de agrarische sector. Boeren zijn een belangrijke partner bij het beheer en de toekomst van het landelijk gebied. Wanneer agrarische ondernemers zelf besluiten hun bedrijf te beëindigen of een andere functie te geven, kan dit vanzelfsprekend kansen bieden voor andere ontwikkelingen. Uitgangspunt Een gezonde leefomgeving is onderdeel van een leefbare stad. We zoeken hier naar een balans tussen ruimte voor bedrijven en welzijn van inwoners. Onder de Omgevingswet actualiseren we ons beleid voor geur, geluid en omgevingsveiligheid. Ook voeren we het Actieplan Geluid 2024-2028, het Actieplan Luchtkwaliteit (vanuit het Schone Lucht Akkoord) en de benodigde bodemmaatregelen uit. Ook blijven we ons inzetten om de hinder van Schiphol voor inwoners terug te dringen, waaronder het streven naar beëindiging van nachtvluchten. De Omgevingsdienst professionaliseert verder om toezicht, vergunningverlening en handhaving effectief en toekomstbestendig uit te voeren. |
|---|
Indicatoren
Tabel 2.3.1 indicatoren
Naam | Realisatie 2022 | Realisatie 2023 | Realisatie 2024 | Realisatie 2025 | Streefwaarde Begroting 2027 | Streef- | Bron |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aantal m2 openbaar groen per woning | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 78m2 | 79m2 | Gisib beheersysteem (gemeentelijke registratie) |
Boomkroonpercentage | 19% | 20% | 20% | 23% | 24% | 30% | Gemeentelijke registratie |
Luchtkwaliteit: concentratie fijnstof (PM 2,5) | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 8,4-9,0 µg/m³ | 5 – 10 µg/m3 | 5 – 9 µg/m3 | GGD meetstations |
Luchtkwaliteit: concentratie stikstofdioxide (NO2) | 18-24 µg/m³ | 16-21 µg/m³ | 15-20 µg/m³ | 16-22 µg/m³ | 14 - 20 µg/m3 | 14 - 20 µg/m3 | GGD meetstations |
Tevredenheid gezonde leefomgeving (oordeel inwoners) | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | n.v.t. | 6,3 | 6,5 | Zaanpeiling |
Uitleg indicatoren
Aantal m2 openbaar groen per woning
We willen meer groen ten behoeve van een goed functionerende openbare ruimte en leefbaarheid in onze dorpen en wijken. Het streefniveau dat we in 2030 willen bereiken is 79 m2 groen per inwoner. Dat is gebaseerd op het startpunt jaar 2026 en de politieke wens/ambitie. De oppervlakte openbaar groen bedraagt 5.629.426 m2 (exclusief sportvelden) en het aantal woningen volgens CBS per 1-1-2026 72.329. Zaanstad heeft de ambitie om meer woningen te bouwen en meer groen toe te voegen de aankomende periode. Tegelijkertijd is er soms beperkte fysieke ruimte. We hebben gekeken naar gezondheidsaanbevelingen vanuit WHO, Europees onderzoek naar gezonde leefomgeving en landelijke kengetallen en onderzoek. De groennorm in de landelijke Nota Ruimte is 75 m2 groen per woning. Deze norm past goed bij de Zaanse situatie.
Boomkroonpercentage
Elke twee jaar meten we hoe groot het bladerdak van bomen is in Zaanstad. Dit bladerdak geeft schaduw op hete dagen en bomen dragen ook bij aan een prettige leefomgeving. In de zomer van 2027 doen we weer een meting. We verwachten dat – doordat nieuw aangeplante en bestaande bomen verder groeien – en doordat we investeren in meer groen, dat het boomkroonpercentage in 2027 met 1% zal toenemen tot 24%.
Luchtkwaliteit
De lucht in Zaanstad wordt steeds schoner. We verwachten voor 2027 een voortzetting van de al langer ingezette ontwikkeling.
Met ingang van 2027 meten we fijnstof PM2,5 in plaats van PM10. Dat zijn piepkleine stofdeeltjes in de lucht die je kunt inademen en die diep in je longen terechtkomen. Deze indicator is relevanter voor de gezondheid, omdat deze net onder de 2030 EU grenswaarde ligt.
Stikstofdioxide: de streefwaarde ligt dicht bij het huidige bereik en lijkt realistisch haalbaar op termijn. De WHO-advieswaarde is 10 µg/m³ en de EU 2030 grenswaarde is 20 µg/m³.
Tevredenheid gezonde leefomgeving
De tevredenheid met de gezonde leefomgeving betreft een oordeel van inwoners op een vijftal vragen die zij jaarlijks of om het jaar via de Zaanpeiling of GGD-gezondheidsenquête krijgen. Het gaat om tevredenheid over de aanwezige groenvoorzieningen in de buurt, de mogelijkheid om verkoeling te vinden binnen en buiten de woning, de hoeveelheid geluid- en geurhinder in en om de woning en de aantrekkelijkheid van de buurt om te bewegen (bv. wandelen, fietsen of hardlopen).
Speerpunten 2027
Overkoepelende inzet: Groen & Blauw
De strategische agenda groenblauw (rib 10269843) laat zien welke interventies nodig zijn om de gemeente in 2050 klimaatbestendig en leefbaar te krijgen en te houden. De klimaatverandering versnelt, maar ambitie en middelen zijn niet in balans. Dit geldt vooral voor fysieke maatregelen in de openbare ruimte, zoals maatregelen tegen wateroverlast en hittegolven, die vooral kwetsbare bewoners in stenige buurten raken. Daarom positioneren we onze doelen nadrukkelijk binnen de regionale context en zetten we maximaal in op het aantrekken van middelen van derden. Hierbij benutten we actief subsidiemogelijkheden van het Rijk, de provincie en Europese fondsen en intensiveren we onze lobby voor aanvullende financiële ondersteuning.
Buitengebied
We starten met het gebiedsproces polder Assendelft. Tegelijk zoeken we afstemming met de processen die lopen vanuit de NOVEX MRA (Metropoolregio Amsterdam) en NZKG (Noordzeekanaalgebied).
Regie op Stikstof
In onze Natura2000 gebieden staat stikstofgevoelige natuur onder druk. Hierdoor komen nieuwe natuurvergunningen voor ruimtelijke ontwikkeling moeizaam of niet tot stand. De gemeente pakt hierin de regie met een integraal programma stikstof, gericht op natuurherstel, lobby richting provincie en Rijk en heroriëntatie van ruimtelijke projecten. Daarbij zetten we in op slimme tijdelijke oplossingen en maatwerk om ruimte te houden voor maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen. Waar nodig maken we keuzes. Ook bezien we onze inzet in het gebiedsproces Polder Westzaan en intensiveren we de samenwerking met het waterschap.
Biodiversiteit
We ronden een uitvoeringsplan voor de in 2026 vastgestelde koers biodiversiteit af. We stellen een nieuw plan biodivers maaien op.
Afronden programma vergroening (2023-2026)
Het programma Vergroening 2023 – 2026 is nog deels in uitvoering. In 2027 worden nog verschillende (deel)projecten opgeleverd. Onder andere Groener Parkrijk in Assendelft, Groener Westerwatering in Zaandam, het vergroenen van de stenige Zeeheldenbuurt in Wormerveer en de stenige Rosmolenbuurt in Zaandam. Ook worden er in de hele gemeente speelplekken en schoolpleinen vergroend.
Inzet op groenblauw
In het kader van groenblauw werken we o.a. verder aan:
- een ontwerp (en later realisatie) voor een opknapbeurt van het Darwinpark & Vijfhoekpark
- een aanpak om te komen tot een groenblauw plan bij elke gebiedsontwikkeling
- een visie op de ‘Zaan als stadspark’ levensader' vanuit sleutelproject 1 van de Omgevingsvisie;
De klimaatbestendige leefomgeving
Als opvolging van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie 2021 – 2026, werken we aan een nieuw uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie 2027 – 2032 . We werken daarmee aan vergroening en klimaatadaptief maken van HoogTij, Westerspoor en Zuiderhout vanuit de € 2 miljoen ontvangen subsidie Netten op Zee tranche 2.
Gezonde leefomgeving
Zaanstad zet binnen de Bestuurlijke Regie Schiphol (BRS) door op verminderen van geluidsoverlast van Schiphol. De Omgevingsdienst Noordzeekanaal Gebied (OD NKZG) legt de komende jaren extra nadruk op het aanpakken van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS).
Beïnvloedbaarheid van de kosten
Figuur 2.3.1 Product Klimaatbestendige, groene en gezonde omgeving
Beïnvloedbaar
De beïnvloedbare kosten betreffen kosten voor landschap (€ 0,4 mln.).
Op middellange termijn beïnvloedbaar
Dit betreft subsidie aan het NME centrum (€ 0,6 mln), subsidie aan recreatieschappen (€ 0,7 mln.) en klimaatadaptatie (€ 0,3 mln.).
(Zeer) Beperkt beïnvloedbaar
Dit betreft kosten voor de omgevingsdienst (€ 4,9 mln.), de personeelskosten (€ 1,2 mln.), kosten voor bodembeheer (€ 0,9 mln.), dierenwelzijn (€ mln.) en de ruimtelijke milieuvisie (€ 0,2 mln.).
Niet beïnvloedbaar
Hieronder vallen de kapitaallasten voor het uitvoeringsplan vergroening en NME centrum (€ 0,3 mln.) en kosten voor bodembeheer (€ 1,5 mln.).