Financiën

Tabel 2.4.5 Gezondheid

Bedragen x € 1.000

Verklaring verschil saldo Begroting 2027 ten opzichte van Aangepaste begroting 2026 (VJN 2026)                 
De lasten zijn in 2027 € 9,56 mln. hoger dan in 2026. De baten zijn in 2027 € 2,36 mln. lager dan in 2026. De onttrekkingen aan de reserves zijn € 0,24 mln. lager in 2027 dan in 2026. Deze verschillen worden hieronder toegelicht.

Tabel 2.4.6 Specificatie

 
Toelichting bedragen x € 1.000
Mutaties met een effect op de begroting
1. Prijs-, loon- en subsidieindex
Jaarlijks indexeren we de lasten met de prijs-, en/of subsidie-indexatie. Hierdoor stijgen de lasten. Met name bij de budgetten voor Wmo en Jeugd leidt dit tot materiële stijgingen, doordat het om grote budgetten gaat.
2. Jeugdhulp volumegroei
In de afgelopen jaren zijn de kosten voor jeugdhulp steeds verder gestegen. Hoewel de volumegroei van de jeugdhulp in 2025 is afgeremd tot 3%, is het vooralsnog niet aannemelijk dat de kosten voor jeugdhulp in 2027 niet meer gaan groeien. De verwachte volumegroei van jeugdhulp kan niet anders worden voorspeld dan op basis van ervaringscijfers van de afgelopen jaren en landelijke adviezen. De deskundigencommissie van de Hervormingsagenda Jeugd heeft het Rijk geadviseerd om voor volumegroei van jeugdhulp het budget voor gemeenten jaarlijks met 4,7% te verhogen. De ervaringscijfers van Zaanstad laten in de laatste jaren een hogere gemiddelde groei zien. Een volumegroei van 4,7% in 2027 leidt tot € 2,85 mln. verwachte kostenstijging.   
3. Inkoopmaatwerk verhoging tarieven
Per 2027 worden voor Wmo-maatwerk nieuwe producten en tarieven ingevoerd, gebaseerd op een kostprijsonderzoek en conform de AMvB Reële Prijs Wmo. Dit leidt tot hogere kosten. In de begroting is rekening gehouden met een gefaseerde kostenstijging van € 3,5 mln. structureel, waarvan € 2,65 mln. in 2027. Een hogere stijging tot maximaal € 7 mln. per jaar is als risico opgenomen.
4. Maatschappelijke opvang
De planning is dat eind 2026 de opvanglocatie in de Boschjesstraat in gebruik kan worden genomen voor kortdurende opvang. De kosten hiervoor liggen € 0,35 mln. hoger dan waar, op basis van eerdere inschattingen, vanuit is gegaan in de begroting voor 2027. Dit komt doordat de doelgroep complexer en zwaarder is, waardoor de inzet van meer personeel nodig is om ook de nodige begeleiding overdag in te zetten.                  
5. WMO cliëntondersteuning halveren
Er is een besparing ingeboekt op de Wmo-cliëntondersteuning door een gefaseerde afbouw van de subsidie en de ontwikkeling van nieuwe, efficiëntere vormen van cliëntondersteuning. De besparing wordt in de periode 2027–2029 stapsgewijs gerealiseerd en begint op 0,3 mln. loopt op tot 50% in 2029 (0,8 mln.).
6. Exploitatiebijdrage De Slag
Het zwembad wordt later in gebruik genomen, waardoor de exploitatielasten in 2026 niet nodig zijn. Dit verklaart een verschil tov 2027 van € 0,3 mln.
7. Inloopvoorziening Villa Westerweide
Voor de tijdelijke verlenging van de inloopvoorziening Villa Westerweide met één jaar is incidenteel € 0,45 mln. benodigd, in 2026 is € 0,49 mln. begroot, het verschil tussen de jaren is hierdoor € 0,04 mln. De dekking vanuit het Volkshuisvestingsfonds wordt bijgesteld van € 0,50 mln. naar € 0,28 mln. (onderbesteding voorgaande jaren), waardoor de begrote baten met € 0,22 mln. afnemen.

Voor het resterende bedrag van € 0,17 mln. is bij het Rijk een verzoek ingediend; hierover wordt naar verwachting begin november 2026 duidelijkheid verkregen. In afwachting daarvan wordt het bedrag van € 0,17 mln. in de begroting 2027 voorlopig gedekt door een verlaging van de storting in de egalisatiereserve. Indien het Rijk alsnog middelen beschikbaar stelt, worden deze teruggestort in de egalisatiereserve. De verlenging biedt ruimte om onderzoek te doen naar de verschillende doelgroepen en de toekomstige inrichting van de voorziening. De tijdelijke verlenging vormt geen besluit over een structurele voortzetting van de inloopvoorziening.

Coalitieakkoord                   
8. Coalitieakkoord 2026-2030: Exploitatie zwembad De Slag
Deze mutatie is een uitwerking van het coalitieakkoord en betreft het opnemen van de geraamde exploitatielasten voor het nieuwe zwembad De Slag. De begroting wordt hierop aangepast vooruitlopend op de geplande oplevering van het zwembad in 2027.         
9. Groei van de gemeente: Volumegroei Wmo
De verwachte groei van het aantal inwoners in 2027 (ten opzichte van 2026) bedraagt 1,3%. De inzet van Wmo groeit mee met de groei van het aantal inwoners in Zaanstad. De inzet van Wmo is een wettelijk verplichte basistaak van de gemeente. Uitgaande van een groei van 1,3%, nemen de kosten voor Wmo in 2027 met € 0,663 mln. toe. Een deel hiervan hoeft niet uit Groei van de Stad te worden gedekt, vanwege de beschikbare rijksmiddelen voor de volumegroei van de Wmo als gevolg van de vergrijzing. Hierdoor bedraagt de aanvraag vanuit Groei van de Stad nog € 0,398 mln. vanaf 2027.
10. Groei van de gemeente: Volumegroei Jeugd
De verwachte groei van het aantal jeugdigen van 0 tot en met 17 jaar in 2027 (ten opzichte van 2026) bedraagt 0,6%. Het is zeer aannemelijk dat de inzet van jeugdhulp meegroeit met de groei van het aantal jeugdigen in Zaanstad. De inzet van jeugdhulp is een wettelijk verplichte basistaak van de gemeente. Uitgaande van een groei van 0,6%, nemen de kosten voor jeugdhulp in 2027 met € 0,457 mln. toe.
11. Groei van de gemeente: Sportstimulering
Het aantal medewerkers sportstimulering is al jaren gelijk. Met een steeds grotere groep inwoners die te weinig bewegen, is juist meer inzet nodig. Het aantal inwoners is van 2020 naar 2027 met 7,7% gegroeid. Dit leidt tot een verhoging van het budget met € 0,041 mln.

Mutaties met een saldo-neutraal effect op de begroting                  
A. Investeringsfonds Sportpark Hoornseveld
De accommodaties van de verenigingen (ZVC en TOPZ) zullen in 2026 gereedkomen, dus daar zijn in 2027 geen investeringskosten meer. Dit zorgt voor € 3,01 mln. lagere lasten. Deze worden gedekt uit het investeringsfonds in opgave 2.   
B. Volksgezondheid GALA
Voor deze regeling zijn lasten en baten (€ 1,6 mln.) begroot tot en met 2026. Aangezien de GALA-regeling vanaf 2027 eindigt, zijn hiervoor geen inkomsten meer opgenomen in de begroting 2027 (€ 1,6 mln.). Er is wel sprake van een vervolg via het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), maar hiervoor is nog geen beschikking ontvangen. Om die reden zijn de bijbehorende baten en lasten nog niet in de begroting 2027 opgenomen.
C. Inloopvoorziening Villa Westerweide
Het budget voor de inloopvoorziening Westerweide is in de begroting tot en met 2026 opgenomen en wordt gedekt vanuit de middelen van het Volkshuisvestingsfonds (VHF). Vanaf 2027 vervalt deze financiering, waardoor een verschil ontstaat ten opzichte van 2026 lagere lasten en baten.
D. Proeftuin Toekomst kind en gezin
In 2026 is een eenmalige aanvullende subsidie van € 0,3 mln. van het ministerie van Justitie en Veiligheid opgenomen voor de voortzetting van de Proeftuin toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Voor 2027 is deze subsidie niet begroot, waardoor de baten/lasten in dat jaar lager uitvallen.
E. Actualisatie vastgoed oud zwembad De Slag en Zaangolf
Er is een administratieve correctie verwerkt voor de interne verrekening met vastgoed( € 0,27 mln.). Deze mutatie is budgetneutraal met de mutatie bij vastgoed.                  
F. Mutatie reserve Zorg- en veiligheidshuis
In 2026 worden de hogere kosten van het Zorg- en Veiligheidshuis nog incidenteel gedekt uit de reserve. Vanaf 2027 is deze reserve niet meer beschikbaar en vervalt de onttrekking.
G. Kostenverdeling
Via de kostenverdeling worden apparaatslasten en apparaatsbaten toegerekend aan de verschillende opgaven. In 2027 stijgen de doorbelaste apparaatslasten ten opzichte van 2026 als gevolg van de indexering van de salarissen; voor deze lastenstijging worden wij gecompenseerd door het Rijk; deze compensatie is onderdeel van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds op programma 8. Naast voornoemde stijging dalen de lasten die worden doorbelast naar dit programma doordat teams naar andere afdelingen zijn verhuisd. Per saldo is deze wijziging budgetneutraal.
Verschil 2027-2028       
WMO
In 2028 nemen de baten met € 2,0 miljoen toe ten opzichte van 2027. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijging van de eigen bijdragen binnen de Wmo. Vanaf dat moment wordt het abonnementstarief vervangen door een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage.

Verschil 2028-2029
WMO
In 2029 nemen de lasten af met € 9 mln. De grootste oorzaak hiervan is het schrappen van de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo.