Publiekrechtelijk
- Publiekrechtelijk
Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad
(Bedragen x €1.000)Rekenkamer Amsterdam-ZaanstadRechtsvorm:Gemeenschappelijke regeling - gemeenschappelijk orgaan
Oprichtings-/publicatiedatum:20 augustus 2015Vestigingsplaats:AmsterdamToezichtsregime:laagOpenbaar belangDeze regeling is aangegaan om gezamenlijk een rekenkamer in te stellen. Dit is wettelijk verplicht. Het betreft een gemeenschappelijk orgaan.
Bestuurlijk belangDe rekenkamer heeft één lid. Dit lid is tevens directeur. De raden benoemen het lid van de rekenkamer op voordracht van een afvaardiging van de raden door een gelijkluidend besluit. Geen afvaardiging van een collegelid in deze regeling.
Stemverhouding: nvtActualiteiten en risico'sOntwikkelingen
De Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Amsterdam en Zaanstad. De rekenkamer ondersteunt de controlerende rol van de gemeenteraad door onafhankelijk onderzoek uit te voeren naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan. Met haar onderzoeken draagt de rekenkamer bij aan een transparante, betrouwbare en lerende overheid en aan de versterking van de lokale democratie.
Belangrijkste ontwikkelingen 2027 en verder
- In 2024 is de gemeenschappelijke regeling aangepast aan de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen. Hierdoor zijn onder meer afspraken over begrotingswijzigingen en governance vereenvoudigd.
- De rekenkamer blijft werken vanuit haar beleidsvisie 2023-2028 en voert jaarlijks onderzoeksprogramma's uit voor zowel Amsterdam als Zaanstad. Daarbij is ruimte om onderzoeken aan te passen aan actuele maatschappelijke en bestuurlijke ontwikkelingen.
- De Wet versterking decentrale rekenkamers verplicht het college om jaarlijks aan de raad te rapporteren over de opvolging van aanbevelingen van de rekenkamer. Hierdoor krijgt de raad meer inzicht in de uitvoering van aanbevelingen uit rekenkameronderzoeken.
- In het kader van de Wet open overheid (Woo) werkt de rekenkamer verder aan actieve openbaarmaking van documenten en de vernieuwing van haar website.
Financiële ontwikkelingen
De gemeentelijke bijdrage van Zaanstad stijgt van € 259.080 in 2026 naar € 277.730 in 2027 als gevolg van indexatie van de loonkosten. De begroting 2027 is sluitend. De financiële positie van de rekenkamer blijft gezond, met een algemene reserve van circa € 346.000, waarmee wordt voldaan aan de eigen norm van 10% tot 15% van de jaarlijkse bijdragen.
Risico's
De risico's zijn beperkt. De exploitatie wordt structureel gedekt door de bijdragen van Amsterdam en Zaanstad. Het belangrijkste risico betreft een eventuele uittreding van een deelnemende gemeente, waarvoor afspraken zijn vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling.
- Publiekrechtelijk
Gezamenlijke ombudsman metropool Amsterdam
(Bedragen x €1.000)Gezamenlijke ombudsman metropool AmsterdamRechtsvorm:Gemeenschappelijke regeling - gemeenschappelijk orgaan
Oprichtings-/publicatiedatum:7 februari 2017Vestigingsplaats:AmsterdamToezichtsregime:middelOpenbaar belangDeze regeling is aangegaan om op een effectieve en efficiënte wijze vorm en inhoud te geven aan de door de Gemeentewet aan de raad gegeven mogelijkheid om voor de behandeling van verzoekschriften een gezamenlijke ombudsman in te stellen. Het betreft een gemeenschappelijk orgaan.
Bestuurlijk belangOp grond van artikel 13 van de GROMA stelt de Ombudsman zelf jaarlijks de begroting voor het volgende kalenderjaar vast. De Ombudsman maakt werkafspraken met de deelnemers over de toezending van de conceptbegroting en het al of niet kunnen uitbrengen van zienswijzen.
De ombudsman stelt conform artikel 15 van de Gemeenschappelijke Regeling Ombudsman Metropool Amsterdam (GROMA) zijn jaarrekening vast na controle door de Auditdienst ACAM. Aan de gemeenteraad van Amsterdam wordt gevraagd positief te adviseren over de jaarrekening. De ombudsman voert ten minste jaarlijks overleg met een vertegenwoordiging van de raden.
Stemverhouding: nvtActualiteiten en risico'sDe Ombudsman Metropool Amsterdam (OMA) is een gemeenschappelijke regeling die onafhankelijke klachtbehandeling en onderzoek verzorgt voor inwoners en ondernemers van onder meer Amsterdam, Zaanstad, Almere, Amstelveen, Diemen, Landsmeer, Waterland, Ouder-Amstel, de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland en de Vervoerregio Amsterdam. De ombudsman onderzoekt klachten over het handelen van de overheid en draagt met signalen en aanbevelingen bij aan een betrouwbare en toegankelijke overheid.
Belangrijkste ontwikkelingen 2027 en verder
De OMA blijft zich richten op laagdrempelige klachtbehandeling, bemiddeling en het signaleren van structurele knelpunten in de dienstverlening van aangesloten overheden.
De begroting 2027 is opgesteld volgens het BBV en bevat een meerjarenraming tot en met 2030.
In 2026 is een begrotingswijziging doorgevoerd waarbij de bijdragen van de deelnemende organisaties zijn aangepast op basis van indexering overeenkomstig de Gemeenschappelijke Regeling Ombudsman Metropool Amsterdam.
De ombudsman blijft investeren in een toegankelijke dienstverlening voor inwoners en in het delen van signalen die bijdragen aan verbetering van de gemeentelijke dienstverlening en rechtsbescherming.
Financiële ontwikkelingen
De totale begroting stijgt van € 3,28 miljoen in 2026 naar € 3,32 miljoen in 2027. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door loon- en prijsindexatie en hogere huisvestingskosten als gevolg van de verhuizing naar een nieuw kantoor in het 3de kwartaal van 2026. De huisvestingslasten nemen toe van € 184.000 in 2026 tot ongeveer € 206.000 in 2027. Voor de komende jaren wordt uitgegaan van een structureel sluitende begroting.
Risico's
De financiële risico's zijn beperkt. De organisatie wordt hoofdzakelijk gefinancierd uit bijdragen van de aangesloten deelnemers. Hierdoor beschikt de ombudsvoorziening over een stabiele financiële basis voor de uitvoering van haar werkzaamheden.
Privaatrechtelijk
- Privaatrechtelijk
Vereniging Nederlandse Gemeenten
(Bedragen x €1.000)Vereniging Nederlandse GemeentenRechtsvorm:Vereniging
Oprichtings-/publicatiedatum:28-2-1912Vestigingsplaats:Den HaagToezichtsregime:middelOpenbaar belangDe Vereniging van Nederlandse Gemeenten zijn de 342 gemeenten (per 1-1-2023) samen, ondersteund door de VNG-organisatie. De VNG heeft als doel om de lokale overheid te versterken en de lokale democratie te vitaliseren. De gemeenten werken, via de VNG, met elkaar aan maatschappelijke opgaven.
Bestuurlijk belangZaanstad heeft 75 stemmen in de Algemene Ledenvergadering. Elke gemeente die lid is van de vereniging, brengt door tussenkomst van haar vertegenwoordiger zoveel stemmen uit als het aantal veelvouden van één duizend (1.000) inwoners dat de bevolking van de door haar gerepresenteerde gemeente telt, met dien verstande dat zij tenminste één en ten hoogste vijfenzeventig (75) stemmen uitbrengt.
Stemverhouding: 0,89%Actualiteiten en risico'sOntwikkelingen
In de Algemene Ledenvergadering is vanwege de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 uitgesteld van juni naar 30 september 2026. Op de agenda staan o.a.:
- jaarrekening 2025
- kadernota en begroting 2027
- asiel en migratiebeleid
- ontwikkelingen sociaal domein
- digitalisering
- aanvullende vormen van huisvesting, woningbouw
- contractstandaarden WMO hulpmiddelen
Financiële positie
Jaarrekening 2025
De jaarrekening staat geagendeerd voor de ALV van 30 september. In de jaarrekening worde de volgende ontwikkelingen genoemd:
- Meer inzet op woningbouw, klimaat, energietransitie en bestaanszekerheid.
- Voortzetting van ondersteuning aan gemeenten bij de Omgevingswet.
- Verdere ontwikkeling van digitale dienstverlening, cybersecurity en AI.
- Meer extern gefinancierde projecten vanuit het Rijk en het gemeentelijk uitvoeringsprogramma (GGU).
- Organisatieontwikkeling naar één VNG om gemeenten beter te ondersteunen.
De samenstelling van de baten en lasten van de VNG
De Vereniging streeft in haar begroting naar een volledige dekking van de kernorganisatie uit de contributie. Naast de contributie en de inzet van het eigen vermogen zijn er ook andere bronnen waaruit de kosten van de organisatie als geheel worden gedekt. Ook subsidies en bijdragen uit het Fonds GGU vormen een wezenlijke bron van inkomsten.
Financieel resultaat 2025
De VNG sloot 2025 af met een positief resultaat van € 2,6 miljoen (na resultaatbestemming). Het resultaat valt aanzienlijk gunstiger uit dan begroot, vooral door hogere projectinkomsten, positieve beleggingsopbrengsten en positieve resultaten van de deelnemingen. Het bestuur stelt voor het resultaat toe te voegen aan de algemene reserves. De ALV besluit hierover bij de vaststelling van de jaarrekening eind september.
Contributie 2026
Tijdens de ALV 2018 hebben de leden ingestemd met de uitgangspunten voor de meerjarige ontwikkeling van de contributie. Daarbij is afgesproken om de VNG-begroting weer in evenwicht te brengen door een combinatie van geleidelijke contributieverhoging en het inzetten van het vermogen van de VNG. Binnen dit uitgangspunt beweegt de contributie op basis van twee componenten:
- Compensatie voor de loon- en prijsontwikkeling op basis van CPB-indexcijfers
- 1,0% voor de groei naar volledige dekking van de kosten van de kernorganisatie van de VNG vanuit de contributie.
Voor 2026 betekent dit een verhoging van de bijdrage met 2,1%. De ingroei van 1% neemt de VNG zelf voor haar rekening. De systematiek voor 2027 wijzigt niet.
Kadernota en begroting 2027
De VNG richt zich in 2027 op ondersteuning van gemeenten bij maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, bestaanszekerheid, klimaat, de Omgevingswet en digitale transformatie. Via de GGU-begroting wordt geïnvesteerd in gezamenlijke voorzieningen op het gebied van dienstverlening, digitalisering, informatiebeveiliging en gegevensuitwisseling. De ALV besluit hierover op 30 september 2026 bij de behandeling van de Kadernota en GGU-begroting 2027.
Risico’s en beheersmaatregelen
- Projecten namens derden worden mede uitgevoerd door medewerkers met een vaste aanstelling. Risico bij het wegvallen van projecten is dat er onvoldoende dekking is voor de salarislasten en eventueel kosten voor afvloeiing van projectmedewerkers. Om de risico’s te beheersen worden alleen die projecten begroot die zeker zullen worden gerealiseerd. Voorts wordt voor de uitvoering van projecten zo veel mogelijk gewerkt met personeel dat flexibel over de projecten ingezet kan worden.
- Risico van een fictief dienstverband bij inhuur. Risicobeheersing vindt hier plaats door vooraf de opdrachtformulering helder en duidelijk neer te zetten en te toetsen. Inkoop Service Desk ondersteunt en bewaakt het inkoopproces.
- Risico dat achteraf het subsidiebedrag naar beneden wordt bijgesteld als de Vereniging niet aan de subsidievoorwaarden heeft voldaan, terwijl de lasten wel zijn gemaakt. Dit risico wordt onder meer beperkt door periodiek te monitoren of de gemaakte lasten binnen het toegekende budget vallen en een strikt tijdschrijfbeleid te handhaven zodat projecturen na afloop te verantwoorden zijn.
- Als indirect 100% aandeelhouder deelt de Vereniging in de resultaatseffecten als gevolg van de ondernemingsrisico’s van de deelnemingen. Mitigeren van het risico door sinds 2019 het resultaat van de deelnemingen niet meer mee te nemen in de begroting.
- Koersrisico over het belegd vermogen. Het risico op een negatief effect op het vermogen wordt beperkt door het aanbrengen van spreiding in de portefeuille. Er is gekozen voor een middellange beleggingsstrategie. Door het hanteren van een herwaarderingsreserve worden ongerealiseerde koersresultaten niet in het resultaat betrokken.
- VNG is eigen risicodrager voor de WW- en Bovenwettelijk WW rechten van de oud-medewerkers. Voor alle opgebouwde rechten wordt op het moment dat het recht zich voordoet een voorziening gevormd. Om eventuele opbouw van nieuwe rechten te beperken, werkt VNG voor een deel met tijdelijke contracten, indien het om tijdelijk werk en een tijdelijke financiering gaat.
- Privaatrechtelijk
Dimpact
(Bedragen x €1.000)DimpactRechtsvorm:Coöperatie
Oprichtings-/publicatiedatum:lidmaatschap gestart in oktober 2020Vestigingsplaats:EnschedeToezichtsregime:laagOpenbaar belangBinnen de onafhankelijke coöperatie Dimpact werken 40 gemeenten samen. Zij co-creëren en leren van elkaar op het gebied van digitale innovatie van dienstverlening. Als lid van Dimpact kan Zaanstad (tegen betaling) gebruik maken van de producten die onder regie van Dimpact ontwikkeld zijn door de leden en evt externe partijen.
Bestuurlijk belangGemeente Zaanstad heeft één stem in de Algemene Ledenvergadering van Dimpact. Wethouder Van der Laan vertegenwoordigt de gemeente in de ledenvergadering
Stemverhouding: 1 van de 40 stemmenActualiteiten en risico'sGemeente Zaanstad heeft in het tweede kwartaal van 2026 haar lidmaatschap en samenwerking met Dimpact opgezegd
Aanleiding is de gewijzigde koers van Dimpact en de invoering van een nieuw bijdragemodel. Bij toetreding in 2020 koos Zaanstad bewust voor samenwerking gebaseerd op gezamenlijke regie, modulariteit en keuzevrijheid in afname van producten. Het nieuwe bijdragemodel is gebaseerd op collectieve financiering van het digitale dienstverleningsplatform van Dimpact (Podium D), ongeacht de mate waarin een gemeente producten uit dit platform afneemt. Voor gemeenten met een beperkt gebruik, zoals Zaanstad, leidt dit tot hoge kosten. Beëindiging van het lidmaatschap en de samenwerking is daarom een passende stap.
Zaanstad neemt uitsluitend het generieke publicatieplatform voor de Wet open overheid (GPP-Woo) af. De continuïteit van deze voorziening kan ook buiten Dimpact worden geborgd, waardoor de actieve openbaarmaking van informatie kan worden voortgezet.
De gewijzigde koers van Dimpact leidt tot een sterke en structurele kostenstijging
De stijging staat niet in verhouding tot het feitelijke gebruik van de producten van Dimpact. Gemeente Zaanstad neemt alleen het generieke publicatieplatform voor de Wet open overheid (GPP Woo) af van Dimpact. Dit product kan los van Dimpact gecontinueerd worden, zodat de actieve openbaarmaking van informatie kan worden voortgezet.
Juridische achtergrond
Het lidmaatschap en de samenwerkingsovereenkomst zijn op 12 mei 2026 regulier opgezegd, waarmee de beëindigingsdatum op grond van de geldende opzegtermijnen is vastgesteld op 31 december 2027. Daarnaast heeft Zaanstad op 22 juni 2026 een beroep gedaan op onmiddellijke beëindiging vanwege de door de Algemene Ledenvergadering van 21 mei 2026 vastgestelde koerswijziging en het nieuwe bijdragemodel.
Het afwijken door Dimpact van de uitgangspunten van samenwerking vanuit gezamenlijke regie, modulariteit en keuzevrijheid in afname, en de overgang naar collectieve financiering die heeft geleid tot het nieuwe bijdragemodel zoals vastgesteld door de Algemene Ledenvergadering in mei 2026, kan worden aangemerkt als een wezenlijke koerswijziging. Deze koerswijziging kan daarmee een juridische grond vormen voor directe beëindiging van het lidmaatschap en de samenwerkingsovereenkomst. Over de juridische houdbaarheid hiervan bestaat op dit moment nog geen overeenstemming tussen partijen en vindt nader juridisch onderzoek plaats.
Risico
Indien de onmiddellijke beëindiging juridisch geen standhoudt, moet Zaanstad tot en met 31 december 2027 de GPP-Woo afnemen via Dimpact en als gevolg van het nieuwe bijdragemodel ook bijdragen aan het bredere dienstverleningsplatform (Podium D). Hierdoor nemen de jaarlijkse kosten toe van circa € 51.000 naar circa € 161.000. Met dit financiële risico is rekening gehouden in de Meerjarenbegroting 2027-2030.
Overig
- Overig
Metropoolregio Amsterdam
(Bedragen x €1.000)Metropoolregio AmsterdamRechtsvorm:De MRA is geen juridische entiteit en heeft geen mogelijkheden om bindende besluiten te nemen. Het is een netwerk waarin wordt samengewerkt met provincies, gemeenten en de VRA. In de Samenwerkingsafspraken 2021 staat hoe de deelnemers met elkaar samenwerken.
Oprichtings-/publicatiedatum:Vestigingsplaats:AmsterdamToezichtsregime:middelOpenbaar belangHet gezamenlijk werken aan onderwerpen die de grenzen van de gemeenten overstijgen. Bijvoorbeeld duurzaamheid, economie, mobiliteit en ruimtelijke vraagstukken, maar ook vanuit een sociaal maatschappelijke invalshoek.
Bestuurlijk belangMetropool Regio Amsterdam (MRA) kent geen bestuurlijke vertegenwoordiging.
Er is in juridische zin geen bestuurlijk belang. Er kunnen binnen de MRA geen bindende besluiten worden genomen, dit is aan de gemeenteraden van de individuele deelnemers. Er is een informeel bestuurdersnetwerk.
Stemverhouding: nvtActualiteiten en risico'sInleiding
De Metropoolregio Amsterdam (MRA) is een samenwerkingsverband van 30 gemeenten, de provincies Noord-Holland en Flevoland en de Vervoerregio Amsterdam. Binnen de MRA werkt Zaanstad samen aan regionale vraagstukken zoals wonen, bereikbaarheid, economie, arbeidsmarkt en duurzaamheid. De MRA is een netwerkorganisatie zonder eigen bevoegdheden; besluiten worden genomen door de deelnemende overheden.
Ontwikkelingen
Vanaf de start van 2025 wordt er samengewerkt op basis van de lange termijn ambities zoals benoemd in de MRA Agenda 2025-2028.
De acht ambities in de MRA Agenda 2025-2028 zijn:
- We willen een klimaatneutrale en circulaire regio zijn in 2050
- We versterken de (digitale) concurrentie- en innovatiekracht van de MRA om bij te dragen aan de transities die nodig zijn
- We willen tekorten op de arbeidsmarkt verminderen en toekomstbestendig werk bieden aan huidige en nieuwe inwoners waardoor zij zich kunnen (blijven) ontwikkelen (door een optimale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt
- We willen voldoende, passende, bereikbare en toekomstbestendige werklocaties in de nabijheid van (potentiële) werkenden
- We willen leefbare steden en dorpen met voldoende, betaalbare, bereikbare en toekomstbestendige woningen, in een gezonde leefomgeving.
- We behouden en (waar mogelijk) versterken de kwaliteit van ons landschap en cultuurhistorisch erfgoed.
- We willen dat het (inter)nationale toerisme en de recreatiemogelijkheden bijdragen aan de leefkwaliteit van al onze inwoners.
- We willen dat eenieder zich op toekomstbestendige en betaalbare wijze kan verplaatsen in de MRA en dat we het logistieke vervoer en de internationale connectiviteit verduurzamen.
Bij de MRA Agenda 2025 – 2028 is ook een Meerjaren Uitvoeringsprogramma (MUVP) opgesteld door de platforms (Economie, Ruimte en Mobiliteit). In het MUVP zijn de acties opgenomen die ondernomen gaan worden om aan de acht ambities te werken. Het MUVP dient daarmee ook als sturingsmiddel voor de bestuurders in de platforms.
Op de website van de MRA staan nieuwsberichten over de activiteiten van de MRA.
Governance
In de MRA Samenwerkingsafspraken is omschreven hoe de samenwerking is vormgegeven. De MRA bestaat uit 30 gemeentes, 2 provincies en de Vervoerregio Amsterdam (VRA). De deelnemende gemeenten werken vanuit zeven deelregio’s. Uitgangspunt hiervoor is de huidige geografische indeling: Amsterdam, Amstelland-Meerlanden, Zuid-Kennemerland, IJmond, Zaanstreek-Waterland, Gooi en Vechtstreek, Almere-Lelystad. Iedere deelregio is met minimaal één afgevaardigde vertegenwoordigd in het Bestuur, de bestuurlijke platforms en de portefeuillehoudersoverleggen. In de Algemene Vergadering is iedere deelnemer vertegenwoordigd.
In 2025 is de rol van het MRA bestuur onder de loep genomen om de afbakening van de taken van het bestuur te verduidelijken. De inhoudelijke rol van het MRA bestuur is hiermee beter afgebakend. Ook is de frequentie van vergaderingen teruggebracht.
De gremia en bijbehorende rol staan beschreven in de samenwerkingsafspraken van de MRA, zoals overeengekomen in 2021.
Deelnemers MRA:
- Gemeenten (30)
Aalsmeer, Almere, Amstelveen, Amsterdam, Beverwijk, Blaricum, Bloemendaal, Diemen, Edam-Volendam, Gooise Meren, Haarlem, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Hilversum, Huizen, Landsmeer, Laren, Lelystad, Oostzaan, Ouder-Amstel, Purmerend, Uitgeest, Uithoorn, Velsen, Waterland, Wijdemeren, Wormerland, Zaanstad, Zandvoort.
- Provincies (2)
Noord-Holland, Flevoland
- Vervoerregio Amsterdam (VRA)
Financiën
Bij vaststelling van de MRA Agenda 2025 – 2028 zijn ook afspraken gemaakt over de inwonersbijdrage van de deelnemende gemeenten. Er is afgesproken om voor de periode van vier jaar de inwonersbijdrage gelijk te houden op een bedrag van €1,62 per inwoner.