Financiën

Tabel 2.7.4 Samen werken aan Zaanstad

Bedragen x € 1.000

Verklaring verschil saldo Begroting 2027 ten opzichte van Aangepaste begroting 2026 (VJN 2026)                 
De lasten zijn in 2027 € 4,89 mln. hoger dan in 2026. De baten zijn in 2027 € 0,19 mln. hoger dan in 2026. De toevoegingen aan de reserves zijn € 0,02 mln. hoger in 2027 ten opzichte van 2026. De onttrekkingen aan de reserves zijn € 0,24 mln. lager in 2027 dan in 2026. Deze verschillen worden hieronder toegelicht.   

Tabel 2.7.5 Specificatie

Toelichting bedragen x € 1.000

Mutaties met een effect op de begroting                  
1. Implementatie nieuwe digitaliseringswetten
Voor de implementatie van nieuwe digitaliseringswetgeving zijn in 2026 incidentele middelen geraamd. Het gaat hierbij onder andere om de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, de Wet digitale overheid, de AI Act, de Wet hergebruik van overheidsinformatie en de Network and Information Security-richtlijn (NIS2). Omdat deze kosten eenmalig van aard zijn en uitsluitend in 2026 zijn opgenomen, vallen de lasten vanaf 2027 met € 0,7 mln. lager uit.
2. Verkiezingen
De lasten voor verkiezingen waren in 2026 incidenteel hoger dan in 2027. Dit komt doordat er bij de jaarrekening 2025 incidenteel €0,22 mln. via een budgetoverheveling is meegenomen naar het jaar 2026 voor de verdere borging en organisatie van het verkiezingsproces.    
3. Leges rijbewijzen en reisdocumenten
Voor 2027 wordt een stijging verwacht van het aantal aangevraagde reisdocumenten en rijbewijzen. Deze ontwikkeling hangt samen met de verwachte bevolkingsgroei binnen de gemeente. Als gevolg hiervan nemen de baten naar verwachting toe met € 0,5 mln.
De lasten dalen met € 0,03 mln.    
4. Wet Open Overheid
Ter uitvoering van de wettelijke verplichtingen uit de Wet Open Overheid (WOO) worden middelen ingezet voor de implementatie, het beheer en de inrichting van systemen voor archivering en openbaarmaking van informatie. De hiermee samenhangende lasten bedragen € 0,14 mln.
5. Samenwerkingsagenda Zaanstreek-Waterland (Z/W)
Voor het Zaanse penvoerderschap van de Samenwerkingsagenda Zaanstreek/Waterland zijn in 2026 lasten geraamd die grotendeels worden doorbelast aan de deelnemende gemeenten en voor het Zaanse deel aan de reserve Samenwerkingsagenda Zaanstreeek-Waterland onttrokken. De daarmee samenhangende lasten en baten zijn voor 2027 nog niet begroot vanwege onvoldoende inzicht in de omvang van de uitvoeringskosten. Hierdoor liggen de lasten in 2027 € 0,29 mln. en de baten € 0,39 mln. lager dan in 2026.                  

Coalitieakkoord                   
6. Coalitieakkoord 2026-2030: Juridische inzet
Gemeenten staan voor steeds complexere maatschappelijke opgaven. Veel dossiers raken meerdere regels tegelijk, waardoor de juridische risico’s toenemen en kwesties vaker politiek gevoelig worden. Door deze ontwikkelingen neemt het aantal juridische vragen, bezwaren en complexe casussen toe. Een stadsadvocaat biedt hierin structureel expertise, consistent juridisch advies en helpt risico’s te beheersen in een steeds complexere bestuurlijke omgeving. Het budget voor extern juridisch advies (de stadsadvocaat en andere advocaten) is nu niet toereikend. Het budget extern juridisch advies wordt op het niveau gebracht dat nodig is (€ 0,4 mln.).                  
7. Coalitieakkoord 2026-2030: Informatieveiligheid
We moeten onze verdediging tegen cybercrime continu verbeteren. Een belangrijke stap die we moeten zetten is het beter vastleggen en analyseren wat er op onze computersystemen gebeurt, zodat we verdachte activiteiten sneller zien en eerder kunnen stoppen. Ook zullen we vaker gapanalyses, risicoanalyses & interne en externe audits moeten organiseren.
De kosten betreffen structurele materiële kosten (software en hardware), om activiteiten op servers en netwerken te loggen en analyseren (0,39 mln.).
8. Coalitieakkoord 2026-2030: Lobbyist
Alle grotere gemeenten zijn vertegenwoordigd in Den Haag met een lobbyist voor het onderhouden van contacten met Tweede Kamerleden, ministeries en andere lobbyisten. Voor Zaanstad is het tijd daar ook aanwezig te zijn, zeker als de gemeente verder groeit.
9. Coalitieakkoord 2026-2030: Public affairs
Om een actieve lobby te blijven voeren bij partners en andere overheden (Rijk, provincie, EU) voor extra kansen voor de gemeente worden structurele middelen vrijgemaakt.
10. Inzet budget groei van de gemeente
In de berekening van de algemene uitkering houden we rekening met groeiende aantallen (zoals inwoners en woningen). Aan de batenkant van de Zaanse begroting is daarom een oplopende gemeentefondsuitkering verwerkt. De extra baten zijn nodig om de groei van onze gemeente uit te bekostigen. Aan de lastenkant is daarom een stelpost opgenomen waaruit de groei van de gemeente betaald kan worden. Elk jaar bij de voorjaarsnota wordt deze stelpost ingezet voor het volgende jaar. Nu is het bij de begroting, vanwege de coalitieonderhandelingen.
De jaarschijf groei van de gemeente 2027 valt structureel vrij in de begroting. Hier worden de lasten a.g.v. groei van de stad uit gedekt (€ 2,03 mln.).
11. Groei van de gemeente: Toename afspraken bij burgerzaken
Meer inwoners betekent meer werk voor de afdeling Burgerzaken. Het betekent meer balieafspraken, huwelijken, geboortes, overlijdens, vestigingen, verhuizingen etc. De aanvraag betreft 1 fte, gebaseerd op een groei van het aantal inwoners met 1,3%.
12. Groei van de gemeente: Toename contactmomenten KCC
Het KCC behandelt vragen en verzoeken om informatie van inwoners. Door een stijging van het aantal inwoners neemt het aantal contactmomenten toe. De aanvraag betreft 0,3 fte, gebaseerd op een groei van het aantal inwoners met 1,3%.   
13. Stelpost Overhead
Bij groei van de organisatie wordt een aanvullend bedrag toegevoegd aan de bedrijfsvoering ter dekking van de daarmee samenhangende overheadkosten. Deze middelen zijn nodig om medewerkers adequaat te ondersteunen bij de uitvoering van hun werkzaamheden, onder meer op het gebied van huisvesting, werkplekken, ICT-voorzieningen, opleidingen, HR, secretariële ondersteuning en financieel-administratieve ondersteuning. De hiermee gemoeide lasten bedragen € 0,52 mln.

Mutaties met een saldo-neutraal effect op de begroting                  
A. Stelpost bezuiniging capaciteit
In 2026 was sprake van een nog in te vullen taakstelling als gevolg van capaciteitsknelpunten binnen de organisatie. Ter invulling hiervan is budget vanuit de verschillende programma’s overgeheveld naar het programma Samenwerken aan Zaanstad. In 2027 is deze taakstelling structureel verwerkt in de begroting, waardoor geen aanvullende overheveling meer nodig is. Het betreft een bedrag van € 0,33 mln.
B. Groei van de Gemeente
In de begroting 2027 is een aanvullende stelpost van € 1,5 mln. opgenomen in verband met de groei van de gemeente. Hiertegenover wordt een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds verwacht.
C. Wachtgelden bestuur
In 2026 is € 0,17 mln. vanuit de reserve Wachtgeld wethouders toegevoegd aan de voorziening Wachtgeld wethouders. Voor 2027 is geen toevoeging geraamd, waardoor de lasten € 0,17 mln. lager uitvallen dan in 2026.
D. Stelpost Overhead
Bij groei van de organisatie wordt een aanvullend bedrag toegevoegd aan de bedrijfsvoering ter dekking van de daarmee samenhangende overheadkosten. Deze middelen zijn nodig om medewerkers adequaat te ondersteunen bij de uitvoering van hun werkzaamheden, onder meer op het gebied van huisvesting, werkplekken, ICT-voorzieningen, opleidingen, HR, secretariële ondersteuning en financieel-administratieve ondersteuning. De hiermee gemoeide lasten bedragen € 1,41 mln.
E. Kostenverdeling
Via de kostenverdeling worden apparaatslasten en apparaatsbaten toegerekend aan de verschillende opgaven. In 2027 stijgen de doorbelaste apparaatslasten ten opzichte van 2026 als gevolg van de indexering van de salarissen; voor deze lastenstijging worden wij gecompenseerd door het Rijk; deze compensatie is onderdeel van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds op programma 8.