Financiën

Bedragen x € 1.000

Tabel 2.5.3 Economie, kunst en cultuur

Verklaring verschil saldo Begroting 2027 ten opzichte van Aangepaste begroting 2026 (VJN 2026)                 
De lasten zijn in 2027  € 2,23 mln. lager dan in 2026. De baten zijn in 2027 € 1,95 mln. lager dan in 2026. Deze verschillen worden hieronder toegelicht.

Tabel 2.5.4 Specificatie

Toelichting bedragen x € 1.000
Mutaties met een effect op de begroting                  
1. Prijs-, loon- en subsidieindex
Prijs-, loon- en subsidieindexatie voor de primitieve begroting 2027. Ten opzichte van de voorjaarsnota zijn de gehanteerde percentages niet gewijzigd en zijn gebaseerd op de CPB publicatie van februari 2026. De prijsindexatie bedraagt 2,1%. De loonindexatie bedraagt 4,2% en de toegepaste subsidie indexatie is 3,57%.
2. Evenementen subsidies
In 2026 was er incidenteel extra budget (vanuit de resultaatbestemming 2025) voor de evenementen subsidies
3. Zaantheater
Stijging van de kapitaallasten als gevolg van de investering in ledverlichting.
4. Uitvoeringsagenda Economie
In 2026 zijn er incidentele middelen voor Welvarende stad, Aantrekkelijke stad en voor Bedrijventerreinen. Een deel hiervan is in 2026 omgezet naar capaciteitsbudget.      
5. Duurzaam exploitatiemodel Zaanse Schans
In 2026 zijn aanloop en transitiekosten begroot, daarnaast zijn er incidenteel middelen vanuit 2025 overgeheveld. Bij het coalitieakkoord is een andere aanpak voor de Zaanse Schans opgenomen. Zie verder de toelichting bij regel 7. Coalitieakkoord 2026-2030: Zaan museum.

6. Leges Eventementen A en B
Tijdens de tweedaagse is besloten om de tarieven voor Evenementen A en B alleen te indexeren met de prijsindex en niet kostendekkend te maken. Dit wordt gedekt uit het Evenementenbudget € 0,11 mln.

Coalitieakkoord                   
7. Coalitieakkoord 2026-2030: Zaans museum
Omdat we een andere aanpak van de Zaanse Schans voorstaan, worden de kosten voor het Zaans Museum technisch weer in de Begroting opgenomen en ook de noodzakelijke verbouwing structureel gedekt.
8. Coalitieakkoord 2026-2030: Markten mogelijk maken
Er komt structureel € 0,050 mln. beschikbaar om de markten in Zaanstad mogelijk te blijven maken. Het tarief is hiermee lager dan kostendekkend.                  
9. Coalitieakkoord 2026-2030: Bestuursopdracht evenementen
De bestuursopdracht evenementen wordt verlengd om het evenementenbeleid verder vorm te geven.
10. Groei van de gemeente: Toenemende vraag subsidieregelingen cultuur & evenementen
Met de groei van de gemeente en de toename van het aantal inwoners neemt het aantal aanvragen op de verschillende cultuur- en evenementenregelingen de afgelopen jaren toe. Daarnaast moeten de culturele instellingen een steeds grotere groep inwoners bedienen, wat bijvoorbeeld gevolgen heeft voor het aantal cursusgroepen dat de Bieb aanbiedt, het aantal schoolkinderen dat Fluxus bedient en het verzamelbeleid van het Zaans Museum. Bij de herijking van de regelingen in 2023 zijn de plafonds deels al verhoogd vanuit het budget groei van de stad. Toch blijft er een forse overvraag op met name de regeling voor kleine culturele activiteiten en evenementen (kwartaalsubsidies), de grote evenementen en de grassrootsregeling. Deze overvraag heeft tot gevolg dat veel initiatieven minder tot geen subsidie ontvangen. Om deze reden is het budget voor evenementen 2026 eenmalig opgehoogd.

Mutaties met een saldo-neutraal effect op de begroting                  
A. Mainstage
De lasten nemen af omdat de activiteiten door lopen door tot begin 2027 (-€ 1,25 mln.), in 2026 was dit het volledige jaar. Hier staan ook lagere baten vanuit de subsidie tegenover (€ 1,25 mln.).
B. DU Openbare bibliotheken
Voorheen konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Dit wordt een wettelijke zorgplicht voor gemeenten met ingang van 2028. Voor het uitvoeren van deze taak heeft Zaanstad in 2025 en 2026 een decentralisatieuitkering ontvangen (€ 0,48 mln lasten en baten). Relatie met opgave financiën.
C. Kostenverdeling
Via de kostenverdeling worden apparaatslasten en apparaatsbaten toegerekend aan de verschillende opgaven. In 2027 stijgen de doorbelaste apparaatslasten ten opzichte van 2026 als gevolg van de indexering van de salarissen; voor deze lastenstijging worden wij gecompenseerd door het Rijk; deze compensatie is onderdeel van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds op programma 8.

Verschil 2027-2028                   
Oud coalitieakkoord
De uitvoeringsagenda van het oude coalitieakkoord loopt af, daarmee de middelen ook (gefaseerd).
Mainstage
De baten (en de lasten) nemen in 2028 met € 0,25 af omdat in Q1 2027 voor het laatst een deel van de Mainstage activiteiten doorloopt (dekking SPUK).