Publiekrechtelijk
- Publiekrechtelijk
Recreatieschap Alkmaarder en Uitgeestermeer
(Bedragen x €1.000)Recreatieschap Alkmaarder en UitgeestermeerRechtsvorm:Gemeenschappelijke regeling - openbaar lichaam
Oprichtings-/publicatiedatum:5 april 2007Vestigingsplaats:UitgeestToezichtsregime:middelOpenbaar belangHet Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (RAUM) is een samenwerkingsverband van twaalf omliggende gemeenten en de provincie Noord-Holland. Het zet zich in voor:
- het verzekeren van een evenwichtige ontwikkeling van de recreatie en de watersport op en rondom het meer en aangrenzende gebieden;
- het tot stand brengen, bewaren en onderhouden van het landschap en een evenwichtig natuurlijk milieu dat is afgestemd op het onder bovenstaande geformuleerde.
Bestuurlijk belangWethouder Van 't Veer is lid van het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur, plaatsvervanging door wethouder Onclin.
Stemverhouding: 12,5%Actualiteiten en risico'sInleiding
Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer (RAUM) is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Alkmaar, Beverwijk, Castricum, Heemskerk, Heiloo, Uitgeest en Zaanstad en Provincie Noord-Holland. Het recreatieschap heeft onder meer het bevorderen van evenwichtige ontwikkeling in de recreatie in samenhang met het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu als doel. De werkzaamheden van het recreatieschap worden uitgevoerd door Recreatie Noord-Holland N.V., Provincie Noord-Holland is eigenaar van deze onderneming.
In de vergadering van 6 februari 2025 heeft het algemeen bestuur het voornemen tot opheffing uitgesproken.
Voor Zaanstad is het gebied een belangrijke recreatiemogelijkheid voor onze inwoners.
Ontwikkelingen
Het recreatieschap bevindt zich in een belangrijke overgangsfase. Het Algemeen Bestuur heeft het voornemen uitgesproken om de gemeenschappelijke regeling op te heffen. Hiervoor wordt een liquidatieplan uitgewerkt waarin wordt beschreven hoe taken, eigendommen, beheer en financiële verplichtingen in de toekomst worden georganiseerd. De provincie Noord-Holland heeft een belangrijke rol in het liquidatieproces. Door de provinciale verkiezingen in 2027 kan de planning van besluitvorming over de toekomst van het recreatieschap wijzigen.
In afwachting van verdere besluitvorming blijft het recreatieschap verantwoordelijk voor het beheer van de gebieden volgens het uitgangspunt schoon, heel en veilig. Bestaande verplichtingen en lopende projecten worden voortgezet. Dit geldt onder andere voor de natuurontwikkeling van Saskerleidam en projecten gericht op waterkwaliteit en recreatieve voorzieningen in het gebied. Nieuwe ontwikkelingen worden terughoudend opgepakt.
Daarnaast is een nieuwe governance-structuur vastgesteld. Het bestuursbureau wordt beëindigd en vervangen door een ambtelijke commissie. Hiermee worden rollen, verantwoordelijkheden en de aansturing van Recreatie Noord-Holland anders ingericht.
Risicoprofiel
Het risicoprofiel van deelname aan de gemeenschappelijke regeling blijft hoog. Het recreatieschap beschikt over een beperkte weerstandscapaciteit, terwijl onzekerheid bestaat over de gevolgen van de voorgenomen opheffing, de toekomstige verdeling van taken en eigendommen en de financiële gevolgen van het duikongeval bij Dorregeest. Daarnaast blijven risico’s bestaan op het gebied van extreem weer, waterkwaliteit, natuurbeheer en stijgende beheer- en onderhoudskosten.
Financieel beeld
Jaarrekening 2025
De jaarrekening 2025 sluit af met een beperkt positief resultaat. Dit resultaat hangt onder meer samen met het uitstellen of beëindigen van projecten in verband met het onderzoek naar de toekomst van het recreatieschap. Het positieve resultaat is toegevoegd aan de reserves, waardoor het eigen vermogen licht is toegenomen. Tegelijkertijd is in de jaarrekening rekening gehouden met de financiële gevolgen van het duikongeval bij Dorregeest.
Rechtmatigheidsverantwoording
Het dagelijks bestuur heeft vastgesteld dat de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor geldende normen. Er zijn geen afwijkingen geconstateerd die aanleiding geven tot aanvullende maatregelen.
Toekomst recreatieschap
Het bestuur van het recreatieschap onderzoekt hoe de recreatieve opgaven, eigendommen, taken en verantwoordelijkheden in de toekomst kunnen worden georganiseerd. Daarbij wordt gewerkt aan een liquidatieplan waarin verschillende scenario’s worden uitgewerkt. De recreatieve functie van het gebied blijft hierbij uitgangspunt. Ook wordt gekeken naar de financiële, bestuurlijke en organisatorische gevolgen voor de deelnemende gemeenten en de provincie Noord-Holland.
Begroting 2027
De begroting 2027 staat in het teken van het beheer van de recreatiegebieden en de voorbereiding op de mogelijke opheffing van het recreatieschap. Nieuwe investeringen worden beperkt gehouden, terwijl beheer, onderhoud en lopende projecten doorgaan. Verschillende deelnemers hebben in hun zienswijzen steun uitgesproken voor de koers richting opheffing, mits zorgvuldig wordt omgegaan met financiële risico’s, eigendommen en toekomstige verantwoordelijkheden. Het bestuur heeft aangegeven deze aandachtspunten te betrekken bij de verdere uitwerking van het liquidatieproces.
Zienswijze
De gemeenteraad heeft een positieve zienswijze afgegeven op de financiële documenten van het recreatieschap. Daarbij heeft Zaanstad aandacht gevraagd voor een zorgvuldige uitwerking van het liquidatieproces, het behoud van voldoende invloed van gemeenten op toekomstige keuzes in het gebie. Het bestuur van het recreatieschap heeft aangegeven deze aandachtspunten te betrekken bij de verdere uitwerking van het liquidatieproces.
Risico's en beheersmaatregelen
Risico’s
- Onzekerheden rondom de voorgenomen opheffing van het recreatieschap en de verdeling van taken, eigendommen en financiële verplichtingen.
- Extreem weer, verslechtering van de zwemwaterkwaliteit en andere calamiteiten in de recreatiegebieden.
- Stijgende kosten als gevolg van nieuwe wet- en regelgeving en beheer- en onderhoudsopgaven.
- Beperkte weerstandscapaciteit ten opzichte van de aanwezige risico’s.
Beheersmaatregelen
- Uitwerking van een zorgvuldig liquidatieproces in samenwerking met gemeenten en provincie.
- Voortzetting van beheer en onderhoud volgens het uitgangspunt schoon, heel en veilig.
- Implementatie van de nieuwe governance-structuur met een grotere rol voor de ambtelijke commissie.
- Regelmatige communicatie met gemeenten, Provinciale Staten, ondernemers en andere belanghebbenden over de voortgang van het liquidatieproces
- Publiekrechtelijk
Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied
(Bedragen x €1.000)Omgevingsdienst NoordzeekanaalgebiedRechtsvorm:Gemeenschappelijke regeling - openbaar lichaam
Oprichtings-/publicatiedatum:17 december 2015Vestigingsplaats:ZaandamToezichtsregime:hoogOpenbaar belangDe regeling is getroffen ter ondersteuning van de colleges bij de uitvoering van hun taken op het gebied van het omgevingsrecht in het algemeen en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in het bijzonder, alsmede de taken op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van de in artikel 5.1 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht genoemde wetten. Voorts wordt de regeling getroffen ter behartiging van de taken voortvloeiend uit het Besluit risico's zware ongevallen 1999.
Sinds 1 januari 2024 zijn de Wabo en het Besluit risico’s zware ongevallen 1999 opgegaan in de Omgevingswet.
Bestuurlijk belangWethouder Onclin is lid van het Algemeen Bestuur, wethouder Groenewoud-Koers is plaatsvervangend ldi.
Er is sprake van duale aansturing waarbij de wethouder financiën invulling geeft aan de eigenaarsrol en het inhoudelijk opdrachtgeverschap is belegd bij de beleidsportefeuillehouder.
Stemverhouding: 9,8%Actualiteiten en risico'sInleiding
Omgevingsdienst Nzkg is een gemeenschappelijke regeling van door 8 gemeenten en 3 provincies en heeft als belangrijkste taak het leefbaar houden van het Noordzeekanaalgebied. De OD verleent vergunningen en houdt toezicht op bedrijven op het gebied van bodem, bouw en milieu. Voor Zaanstad is de OD betrokken bij het toezicht op industrie langs de Zaan en het Noordzeekanaal en ze stimuleren energiebesparing bij bedrijven.
Voor Zaanstad is de OD een belangrijke partner op het gebied van het bewaken van veiligheid, gezondheid en duurzaamheid.
Ontwikkelingen
De OD NZKG heeft te maken met een groeiende en complexere opgave door de verdere invoering van de Omgevingswet, veranderingen in wet- en regelgeving en toenemende maatschappelijke aandacht voor gezondheid, veiligheid en leefomgeving. De organisatie werkt daarom verder aan informatiegestuurd en datagedreven toezicht en aan de inzet van nieuwe technologieën. Ook is een eigen meetdienst opgericht voor emissiemetingen.
Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe financieringssystematiek. Het doel hiervan is om de huidige systematiek eenvoudiger en transparanter te maken en beter aan te laten sluiten op de uitvoeringspraktijk onder de Omgevingswet. Eind 2026 wordt hierover een besluit verwacht. De nieuwe systematiek moet vanaf 2028 worden ingevoerd.
In 2026 is bovendien gestart met een voorverkenning naar de mogelijke meerwaarde van een fusie tussen Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied en Omgevingsdienst IJmond. Het Algemeen Bestuur heeft hierover een rapportage besproken en de eerste bevindingen en aandachtspunten in beeld gebracht.
Ook blijft aandacht nodig voor grote industriële dossiers in het Noordzeekanaalgebied, waaronder de ontwikkelingen rond Tata Steel en Groen Staal. Deze ontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor de inzet van toezicht, vergunningverlening en specialistische kennis binnen de organisatie.
Risicoprofiel
De belangrijkste risico's voor de OD NZKG hebben betrekking op veranderingen in wet- en regelgeving, de verdere invoering van de Omgevingswet, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de beschikbaarheid van specialistische medewerkers. Daarnaast vormen economische ontwikkelingen, grote industriële dossiers zoals Groen Staal en veranderingen in de financieringssystematiek belangrijke aandachtspunten.
Uit de jaarrekening 2025 blijkt dat het totale risicobedrag is afgenomen ten opzichte van voorgaande jaren. Dit komt onder meer doordat uitvoeringsovereenkomsten voor 2026 zijn vastgesteld en bepaalde risico's rondom de financieringssystematiek zijn vervallen door de voorgenomen herziening daarvan.
Financieel beeld
Jaarrekening 2025
De jaarrekening 2025 sluit af met een positief resultaat van € 412.000.
Het AB heeft de algemeen directeur op 6 februari 2026 opdracht gegeven de herijking van de financiering en de evaluatie van het uniform uitvoeringsniveau (UUN) voor te bereiden en uit te voeren. Dit programma loopt vanaf 2026. De kosten worden deels gedekt uit een landelijke subsidie van ODNL, maar die is niet voldoende. Daarom wordt voorgesteld een bestemmingsreserve te vormen voor de programmakosten. Deze reserve is niet bedoeld voor eventuele herverdeeleffecten tussen opdrachtgevers. Het positieve resultaat over 2025 van € 412.000 aan wordt toegevoegd aan deze bestemmingsreserve.
De financiële positie van de organisatie blijft gezond. De solvabiliteitsratio bedraagt 26% en ligt daarmee boven de door de OD NZKG gehanteerde norm van minimaal 20%. Ook de netto schuldquote voldoet ruim aan de gestelde norm.
Rechtmatigheidsverantwoording
Het Dagelijks Bestuur heeft vastgesteld dat de omvang van de geconstateerde onrechtmatigheden in 2025 € 297.000 bedraagt. Dit blijft ruim onder de door het Algemeen Bestuur vastgestelde verantwoordingsgrens van € 1,789 miljoen. Op basis hiervan concludeert het bestuur dat de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Eventuele afwijkingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.
Begroting 2027
De begroting 2027 staat in het teken van de verdere uitvoering van de Omgevingswet, de uitbreiding van wettelijke taken en de doorontwikkeling van informatiegestuurd werken. Ook wordt rekening gehouden met een groei van werkzaamheden op het gebied van energiebesparing, milieuadvies en toezicht. De organisatie werkt daarnaast verder aan de voorbereiding van een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2028.
In de bestuurlijke stukken wordt daarnaast aangegeven dat bij meerdere opdrachtgevers spanning bestaat tussen de beschikbare middelen en de financiering van de uitvoeringsovereenkomsten. Daarom werkt de OD NZKG ook aan voorstellen voor kostenreductie en een efficiëntere inrichting van de dienstverlening.
Zienswijze
Zaanstad heeft een positieve zienswijze afgegeven op de financiële documenten van de OD NZKG. Daarbij blijft aandacht bestaan voor een doelmatige uitvoering van de wettelijke taken, de beheersing van kosten en een goede aansluiting tussen de ontwikkeling van werkzaamheden en de beschikbare financiële middelen. Uit de bestuurlijke stukken blijkt dat de organisatie zich bewust is van deze aandachtspunten en werkt aan maatregelen om de dienstverlening en financiering toekomstbestendig te houden.
Risico’s en beheersmaatregelen
Risico’s
- Veranderingen in wet- en regelgeving, waaronder de verdere invoering van de Omgevingswet.
- Krapte op de arbeidsmarkt en de beschikbaarheid van specialistische medewerkers.
- Ontwikkelingen rond Tata Steel, Groen Staal en andere complexe industriële dossiers.
- Veranderingen in de financieringssystematiek en de bekostiging van werkzaamheden.
- Toenemende maatschappelijke aandacht voor gezondheid, luchtkwaliteit, emissies en veiligheid.
Beheersmaatregelen
- Actief risicomanagement via de planning- en controlcyclus en periodieke bestuurlijke rapportages.
- Investeringen in datagedreven werken, informatievoorziening en specialistische kennis.
- Doorontwikkeling van de financieringssystematiek om de organisatie toekomstbestendig te houden.
- Het aanhouden van voldoende weerstandscapaciteit binnen de door het Algemeen Bestuur vastgestelde bandbreedte van het weerstandsvermogen.
- Publiekrechtelijk
Recreatieschap Twiske-Waterland
(Bedragen x €1.000)Recreatieschap Twiske-WaterlandRechtsvorm:Gemeenschappelijke regeling - openbaar lichaam
Oprichtings-/publicatiedatum:4-4-2013Vestigingsplaats:ZaanstadToezichtsregime:middelOpenbaar belangHet bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling in de openluchtrecreatie - in samenhang met de vorenstaande Gemeenschappelijke Regelingen - tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu, het tot stand brengen en duurzaam in stand houden van het specifieke en gedifferentieerde karakter van het landschap door bescherming, ontwikkeling en consolidatie van de waarden die het in zich draagt.
Bestuurlijk belangWethouder Van 't Veer is lid van het AB, plaatsvervanging door wethouder Onclin.
Stemverhouding: 12,5%Actualiteiten en risico'sInleiding
Recreatieschap Twiske Waterland is een gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Amsterdam, Wormerland, Edam-Volendam, Landsmeer, Oostzaan, Purmerend, Waterland en Zaanstad en Provincie Noord-Holland. Het recreatieschap heeft onder meer het bevorderen van evenwichtige ontwikkeling in de recreatie in samenhang met het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig natuurlijk milieu als doel. De werkzaamheden van het recreatieschap worden uitgevoerd door Recreatie Noord-Holland N.V., Provincie Noord-Holland is eigenaar van deze onderneming. Voor Zaanstad is het gebied een belangrijke recreatiemogelijkheid voor onze inwoners
Ontwikkelingen
In 2027 werkt Recreatieschap Twiske-Waterland verder aan het ontwikkelprogramma. Daarbij blijft de inzet gericht op een goede balans tussen natuur en recreatie. Het recreatieschap werkt aan meer biodiversiteit, betere spreiding van recreanten en een breder recreatief aanbod. Ook wordt het ontwikkelprogramma jaarlijks geactualiseerd, zodat nieuwe wensen en opgaven van deelnemers en gebiedspartners kunnen worden toegevoegd.
Een belangrijke ontwikkeling is de verdere ontwikkeling van Twiske-Poort als ontvangstgebied. Daarnaast wordt gekeken naar nieuwe voorzieningen, zoals een groene speelvoorziening en pluktuin in Amsterdam-Noord. Deze ontwikkelingen spelen in een context waarin de recreatiedruk toeneemt, terwijl de financiële middelen beperkt zijn.
Ook klimaatverandering, waterbeheer en waterkwaliteit vragen blijvende aandacht.
In de programmabegroting 2027 worden onder meer zwaardere stormen, verdroging en waterkwaliteit genoemd. Het recreatieschap werkt hiervoor samen met lokale partijen, andere terreinbeheerders en het hoogheemraadschap.
Verder loopt het onderzoek naar een mogelijke opname van het Jagersveld/Jagersplas in de gemeenschappelijke regeling Twiske-Waterland. Dit onderzoek komt voort uit een motie van de raad uit juli 2023. Uit de stukken blijkt dat opname kansen kan bieden voor recreatie, natuurontwikkeling, bereikbaarheid, promotie en kwaliteitsverbetering. Tegelijk zijn er nog financiële, bestuurlijke en juridische vragen, bijvoorbeeld over kostenverdeling, beheerniveau, zeggenschap van Zaanstad en voorwaarden van andere deelnemers.
Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe governance-structuur voor het recreatieschap. In deze structuur krijgt de Ambtelijke Commissie een grotere en formelere rol. Het doel is om rollen en verantwoordelijkheden duidelijker te maken en besluiten beter voor te bereiden. Voor Zaanstad betekent dit dat bestuurlijke invloed goed moet worden voorbereid, maar ook dat meer ambtelijke inzet nodig kan zijn.
Risicoprofiel
Het risicoprofiel blijft vooral verbonden aan beheer, onderhoud, recreatiedruk, natuurwaarden en financiële ontwikkelingen. Het recreatieschap heeft te maken met stijgende kosten door indexatie en beheeropgaven.
Daarnaast blijft het op peil houden van reserves belangrijk. In de reactie op de zienswijze van Zaanstad wordt aangegeven dat het positieve financiële beeld helpt bij het opvangen van toekomstige risico’s en het borgen van regulier beheer en onderhoud.
Voor Zaanstad is het onderzoek naar Jagersveld/Jagersplas een specifiek aandachtspunt. De besluitvorming hierover kan gevolgen hebben voor financiën, beheer, zeggenschap en het gewenste kwaliteitsniveau van het gebied. Uit de stukken blijkt dat hierover nog nadere politieke afweging nodig is.
Financieel beeld
Jaarrekening 2025
De jaarrekening 2025 sluit af met een negatief resultaat van € 51.483. Dit is gunstiger dan begroot, omdat vooraf een negatief resultaat van € 181.793 was geraamd. Het verschil van € 130.310 positief komt vooral door hogere parkeeropbrengsten, hogere opbrengsten uit evenementen en extra huur- en overige opbrengsten. Ook zijn er op onderdelen lagere kosten gemaakt.
Het negatieve resultaat van € 51.483 wordt onttrokken aan de reserve. Daarmee heeft het resultaat een beperkt negatief effect op het eigen vermogen. Tegelijkertijd is het resultaat beter dan verwacht, waardoor het financiële beeld minder ongunstig is dan in de begroting was voorzien.
Rechtmatigheidsverantwoording
Het dagelijks bestuur is van mening dat de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2025 rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Er zijn geen afwijkingen vastgesteld boven de verantwoordingsgrens van € 83.948. In de paragraaf bedrijfsvoering is aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid en over maatregelen om afwijkingen in de toekomst te voorkomen.
Begroting 2027
De programmabegroting 2027 sluit met een positief saldo van € 187.174. Dit positieve saldo bestaat uit een positief resultaat op de reguliere bedrijfsvoering en een negatief resultaat op incidentele werkzaamheden en projecten. De begroting 2027 is gebaseerd op de kadernota en de meerjarenraming 2026-2030 en is aangepast naar aanleiding van de begrotingswijziging 2026.
De totale lasten in de programmabegroting 2027 zijn lager dan in de begroting 2026 na wijziging. Dat komt vooral doordat enkele incidentele projecten in 2026 zijn afgerond en daardoor niet meer drukken op de begroting 2027. Tegelijk stijgen kosten door indexatie en hogere beheer- en onderhoudskosten, onder meer voor de Markermeerdijken.
De begrote baten zijn hoger dan in 2026. Dit komt vooral door indexering van de participantenbijdrage met 3,24% en door indexering van huren en pachten. Daar staat tegenover dat de verwachte subsidie in 2027 lager is dan in 2026, omdat het subsidieproject Landvasten Laag-Holland in 2026 wordt afgerond.
Zienswijze
Zaanstad heeft een positieve zienswijze gegeven op de jaarstukken 2025, de begrotingswijziging 2026 en de programmabegroting 2027. De financiële stukken hebben volgens de Zaanse besluitnota geen nieuwe financiële gevolgen voor Zaanstad, behalve de indexering van de jaarlijkse participantenbijdrage. Het financiële beeld wordt als overwegend positief beoordeeld, maar daarbij wordt ook benoemd dat dit deels wordt ondersteund door incidentele baten en de inzet van reserves.
Het bestuur van Recreatieschap Twiske-Waterland heeft de zienswijze van Zaanstad met waardering ontvangen. In de reactie staat dat het positieve financiële beeld helpt om toekomstige risico’s op te vangen en het reguliere beheer en onderhoud van het recreatiegebied te borgen. Ook staat daarin dat de financiële stukken geen nieuwe structurele financiële verplichtingen voor Zaanstad opleveren, anders dan de reguliere indexering van de participantenbijdrage.
Risico’s en beheersmaatregelen
- Toenemende recreatiedruk in het gebied, terwijl de middelen voor recreatieve voorzieningen beperkt zijn. Dit wordt in de begroting 2027 aangeduid als de recreatieparadox.
- Klimaatverandering en waterbeheer, waaronder zwaardere stormen, verdroging en de opgave rond waterkwaliteit.
- Financiële onzekerheid door stijgende kosten, indexatie en toekomstige beheer- en onderhoudsopgaven.
- Politiek en maatschappelijk gevoelige onderwerpen, zoals evenementen, festivals, parkeren, verkeersdruk, Natura 2000 en de balans tussen natuur en recreatie.
- Mogelijke opname van Jagersveld/Jagersplas in de gemeenschappelijke regeling, waarbij nog vragen spelen over kosten, zeggenschap, beheerniveau en juridische gevolgen.
Beheersmaatregelen
- Jaarlijkse actualisatie van het ontwikkelprogramma, zodat het bestuur gericht kan sturen op nieuwe wensen, projecten en opgaven.
- Samenwerking met lokale stakeholders, andere terreinbeheerders en het hoogheemraadschap bij opgaven rond klimaatadaptatie, waterbeheer en waterkwaliteit.
- Het op peil houden en versterken van reserves, zodat toekomstige risico’s en regulier beheer en onderhoud beter kunnen worden opgevangen.
- Verdere uitwerking van de governance-structuur, waarbij de Ambtelijke Commissie een grotere rol krijgt in de voorbereiding en aansturing.
- Nadere politieke en bestuurlijke afweging over Jagersveld/Jagersplas voordat verdere stappen worden gezet richting eventuele opname in de gemeenschappelijke regeling.
Privaatrechtelijk
- Privaatrechtelijk
NV HVC
(Bedragen x €1.000)NV HVCRechtsvorm:Naamloze vennootschap
Oprichtings-/publicatiedatum:2 januari 1991Vestigingsplaats:AlkmaarToezichtsregime:hoogOpenbaar belangDe HVC heeft als doel het zeker stellen dat tegen de laagste kosten en op verantwoorde wijze het Zaanse rest-, grof- en gft-afval wordt verwerkt.
Bestuurlijk belangWethouder Onclin vertegenwoordigt de gemeente in de AvA, plaatsvervanging Doeves-de Boer
Stemverhouding: 6,25% aandelen AActualiteiten en risico'sInleiding
HVC is een publiek afval- en energiebedrijf waarvan de gemeente Zaanstad aandeelhouder is. Daarnaast heeft Zaanstad met HVC een dienstverleningsovereenkomst voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. Daarmee heeft de gemeente een dubbele relatie met HVC: als aandeelhouder is zij betrokken bij de strategie en het toezicht op de onderneming, en als opdrachtgever maakt zij afspraken over de uitvoering van de afvaldienstverlening. Via deze samenwerking wordt bijgedragen aan de gemeentelijke doelen op het gebied van afval, circulariteit en de energietransitie
Ontwikkelingen
Op 4 juni 2026 vond de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) plaats
De aandeelhouders hebben een besluit genomen op de volgende onderwerpen:
- Jaarrekening 2025, zie verder voor toelichting financiële positie
- Het verlenen van decharge aan het bestuur voor het gevoerde beleid en de raad van commissarissen (RvC) over het gehouden toezicht over boekjaar 2025
- Herbenoeming van en lid van de RvC
De aandeelhouders hebben kennis genomen van de volgende onderwerpen:
- Rapportage Algemene Ontwikkelingen en update contextanalyse
Algemene ontwikkelingen / contextanalyse
HVC en de Wcw
Sinds de vorige context analyse is het nu duidelijker geworden hoe warmtebedrijven er onder de Wcw uit komen te zien. Voor HVC biedt de Wcw meer zekerheid om te investeren in infrastructuur, bronnen en uitbreiding van bestaande netten. De wet stuurt op een publiek meerderheidsbelang in warmtenetten, introduceert een nieuw tariefstelsel en creëert een stabieler speelveld waarin langjarige investeringen beter kunnen worden terugverdiend. Ook maakt de wet het eenvoudiger om samen met gemeenten strategische keuzes te maken over duurzame bronnen, zoals geothermie, aquathermie of restwarmte
HVC en netcongestie
Ontwikkeling met de vorige contextanalyse is dat netcongestie niet slechts meer als uitdaging wordt gezien, maar vormt het één van de belangrijkste obstakels voor nieuwe projecten, daar in veel regio’s aansluit-capaciteit niet tijdig kan worden gegarandeerd. Dit kan leiden tot vertraging of aangepaste fasering. HVC doet actief onderzoek naar alternatieve oplossingen voor netwerkbeperkingen, zoals tijdelijke opslag, vraagsturing of bijvoorbeeld cable pooling afspraken.
Update verbrandingsbelasting en CO2-heffing
De verbrandingsbelasting voor het verbranden van restafval stijgt en de vrijstelling van de CO2-heffing loopt af. Dit zijn 2 landelijke ontwikkelingen die maken dat de kosten voor het inzamelen en verwerken van restafval de komende jaren substantieel zullen stijgen. Voor HVC betekent dit een stijging in de kosten aan de verwerkingskant die doorbelast zal worden naar de aandeelhouders. Voor de gemeente Zaanstad maken deze ontwikkelingen dat het de komende jaren steeds belangrijker wordt om in te zetten op het voorkomen van het ontstaan van afval en het afval wat er is, beter te scheiden.
DVO
In de raadsinformatiebrief 9845873 is de gemeenteraad eind 2025 geïnformeerd over de verlenging van de dienstverleningsovereenkomst HVC met 7 jaar, miv 1 januari 2027. Op basis van de positieve evaluatie in juli 2025, heeft het college besloten de DVO stilzwijgend te verlengen.
Rechtszaak AVR en Attero
AVR en Attero zijn een rechtszaak gestart tegen HVC en de gemeenten Utrecht en Nieuwegein. Deze gemeenten willen aandeelhouder worden van HVC en hun afval laten verwerken door HVC. AVR en Attero vinden dat hiervoor eerst een aanbesteding had moeten plaatsvinden. Ze vinden dat er niet aan de voorwaarden van quasi-inbesteding wordt voldaan.
HVC en de betrokken gemeenten hebben vertrouwen in de uitkomst van de zaak. Op dit moment heeft de procedure geen directe gevolgen voor Zaanstad. De gemeente volgt de ontwikkelingen wel, omdat de uitspraak mogelijk gevolgen kan hebben voor de samenwerking tussen gemeenten en publieke afvalbedrijven in de toekomst.
Financiële positie
Jaarrekening 2025
HVC heeft over 2025 een nettoresultaat behaald van € 20,3 miljoen, € 4,1 miljoen minder dan in 2024. De opbrengsten zijn gestegen naar € 593 mln. (2024: € 569 mln.), maar worden nadelig beïnvloed door een daling van de energieprijzen ten opzichte van voorliggende jaren. Daarnaast zijn de bedrijfslasten met € 37,8 miljoen gestegen naar € 564,9 mln. Onderstaande opsomming verklaart de belangrijkste verschillen:
- De externe kosten van HVC zijn in 2025 met € 20,3 miljoen gestegen. Dit komt vooral door hogere kosten voor afvalverwerking, onder meer doordat de hoeveelheid afval uit Zaanstad is toegenomen. Ook zijn de transportkosten hierdoor gestegen. Daarnaast hebben enkele incidenten, zoals een brand en een stroomuitval, geleid tot extra verwerkings- en onderhoudskosten. Verder zijn de personeelskosten voor ingehuurde medewerkers toegenomen vanwege de groei van de organisatie.
- De lonen, salarissen en sociale lasten zijn met € 12,4 miljoen gestegen als gevolg van de groei in FTE’s, CAO-stijging en het toekennen van reguliere periodieken. De groei van personeel hangt met name samen met nieuw afgesloten dienstverleningsovereenkomsten.
- De afschrijvingen stijgen als gevolg van de ingebruikname van diverse uitbreidingsinvesteringen
Door de toevoeging van het resultaat aan het eigen vermogen, stijgt de solvabiliteit naar 21,5% (2024: 21,4%).
De garantstellingsprovisie over 2026 voor gemeente Zaanstad bedraagt € 0,41 mln, wat aansluit bij het bedrag dat opgenomen is op de begroting.
Risico’s en beheersmaatregelen
Risico's
- Veiligheid, betrouwbaarheid en continuïteit van de installaties.
Incidenten (kunnen) leiden tot uitval, letsel en discontinuïteit van processen. Een adequaat onderhoudsprogramma is een randvoorwaarde voor veilige, betrouwbare installaties. Daarnaast is het uitgangspunt van HVC dat de installaties binnen de vigerende milieunormen presteren.
- Volatiliteit prijzen commodity's, kostprijzen grondstof/transport en levering materieel
Na de extremen van 2022, zijn de energieprijzen weer enigszins gestabiliseerd. Toch blijven de risico's op veranderingen in energieprijzen gezien de geopolitieke omstandigheden hoog.
- Klimaatrisico
HVC is zich zeer bewust van de eigen rol in verduurzaming en klimaatverandering. In relatie tot de eigen doelen en ambities op die vlakken wordt vooral het element tijd als een bedreiging gezien.
- Financiële risico’s
Renterisico, prijsrisico, kredietrisico en liquiditeitsrisico
Beheersmaatregelen
- Annotaties van de agenda van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders in het college van B&W
- Ambtelijk overleg met verschillende klankbordgroepen (zowel financiële als beleidsmatige) met de overige aandeelhouders van HVC.
- De HVC informeert de aandeelhouders vooraf en achteraf over de AvA door middel van een vooruitblik en terugblik. Deze informatie wordt door het college actief gedeeld met de raad op het RIS
- Op basis van de nota financieringen 2025 vraagt het college een zienswijze van de raad bij het verstrekken van leningen of borgstellingen van de bedrag groter dan € 1 miljoen. Hierbij geldt dat een aanvulling op de lening of borgstelling als een nieuwe situatie wordt beschouwd als dit zich voordoet vier jaar na de oorspronkelijke besluitvorming.
- Privaatrechtelijk
Warmtenetwerk Zaanstad (WNZ)
(Bedragen x €1.000)Warmtenetwerk Zaanstad (WNZ)Rechtsvorm:BV
Oprichtings-/publicatiedatum:01-01-2019Vestigingsplaats:ZaandamToezichtsregime:hoogOpenbaar belangHet op gang brengen van de transitie naar een aardgasloze gebouwde omgeving. De legitimering van een overheidsinterventie op basis van marktfalen is hier van toepassing op de casus warmtenet in Zaandam-Oost. Het doel is (duurzame) warmtelevering aan (potentiële) afnemers van warmte mogelijk te maken. Op dit moment transporteert WNZ de warmte van de biomassacentrale naar afnemers in Zaandam Oost
Bestuurlijk belangWethouder Onclin vertegenwoordigt de gemeente in de AvA, plaatsvervanging wethouder Groenewoud-Koers
Gemeente Zaanstad is samen met Duurzame Energienetwerken Noord-Holland (DEN-NH) eigenaar van het Warmtenetwerk Zaanstad BV. Gemeente Zaanstad heeft een belang van 39% in de Aandelen (uitsluitend stemgerechtigd), alsmede een belang van 100% in de Aandelen C (stemrechtloos).
Er is sprake van duale aansturing waarbij de wethouder financiën invulling geeft aan de eigenaarsrol en het inhoudelijk opdrachtgeverschap is belegd bij de beleidsportefeuillehouder.
Stemverhouding: 39,0%Actualiteiten en risico'sInleiding
Warmtenetwerk Zaanstad (WNZ) is een bedrijf waarin de gemeente Zaanstad aandeelhouder is. WNZ ontwikkelt en beheert warmtenetten waarmee woningen en gebouwen duurzaam kunnen worden verwarmd. Het bedrijf speelt een belangrijke rol bij het behalen van de klimaatdoelen van de gemeente. Als aandeelhouder kan de gemeente meebeslissen over belangrijke ontwikkelingen en keuzes binnen WNZ.
Ontwikkelingen
Op 7 mei 2026 vond de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) plaats
De aandeelhouders hebben een besluit genomen op de volgende onderwerpen:
- Jaarrekening 2025, zie verder voor toelichting financiële positie
- Het verlenen van decharge aan het bestuur voor het gevoerde beleid en de raad van commissarissen (RvC) over het gehouden toezicht over boekjaar 2025
- Vaststellen van de gewijzigde statuten. De wijziging had vooral betrekking op de instelling van een Raad van Commissarissen (RvC)
- Benoeming van de leden van de RvC
De aandeelhouders hebben kennisgenomen van de volgende onderwerpen:
- Stand van zaken rond het groeiplan van WNZ. Het groeiplan was nog niet gereed voor besluitvorming
WNZ werkt aan twee ontwikkelsporen:
- Het eerste spoor richt zich op de groeiambitie van WNZ. De ontwikkeling van dit Masterplan wordt momenteel gezamenlijk opgepakt met de gemeente. In een later stadium worden tevens woningcorporaties, warmteproducenten en grote warmteafnemers betrokken. Het streven is om het Masterplan begin 2027 gereed te hebben.
- Het tweede spoor betreft de doorontwikkeling tot een Publiek Integraal Warmtebedrijf (PIW). Hiervoor zijn verschillende scenario's denkbaar, elk met eigen afhankelijkheden, voorwaarden en consequenties. Deze scenario's worden momenteel nader uitgewerkt en geanalyseerd
WNZ plant de volgende AvA in december 2026.
In 2026 heeft WNZ een Raad van Commissarissen ingesteld
De RvC houdt onafhankelijk toezicht op het bestuur en adviseert over belangrijke strategische en financiële keuzes. Hiermee is de governance van WNZ versterkt en is het toezicht beter ingericht voor de verdere groei en ontwikkeling van het warmtebedrijf.
WNZ onderzoekt nieuwe duurzame warmtebronnen om toekomstige uitbreiding mogelijk te maken. In de kwartaalrapportage wordt genoemd:
- onderzoek naar warmtewinning bij sportpark/zwembad De Slag;
- onderzoek naar inzet van warmte uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI )voor een laag temperatuurnet in Poelenburg.
Financiële positie
Jaarrekening 2025
WNZ sloot 2025 af met een verlies van € 300.000. Het verlies wordt toegevoegd aan het reeds opgebouwde negatieve resultaat. Het geaccumuleerde verlies eind 2025 komt uit op € 2,44 miljoen. Het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 nog € 8 mln.
Risico’s en beheersmaatregelen
Risico's
- Opwarming klimaat
Door opwarming van het klimaat daalt de gemiddelde warmtevraag en daarmee dus ook de omzet.
- Publieke opinie rondom biomassa en gebrek aan alternatieven
De publieke opinie rond biomassa als warmtebron is nog steeds vrij negatief. Voor alternatieve warmtebronnen is meer elektriciteit nodig. De aansluitcapaciteit wordt nu nog beperkt door congestie op het elektriciteitsnet.
Beheersmaatregelen
- Opwarming van het klimaat speelt zich af over een tijdsperiode die langer is dan wij hier beschouwen. Wel is duidelijk dat er 2% minder graaddagen zijn wanneer het gemiddeld aantal graaddagen van de afgelopen 3 jaar wordt vergeleken met de afgelopen 10 jaar. Als deze daling een op een wordt doorgezet naar omzetdaling, dan scheelt dat circa €10k op jaarniveau. Aanvullend zien we ook ander gedrag bij de afnemers. Het gevolg is een verdere daling van de afname.
- WNZ heeft twee ontwikkelaars actief om de ontwikkeling van collectieve warmte in Zaandam Oost te versnellen.
- Met de overname van de biomassacentrale in Zaandam Oost, heeft Essent de ambitie uitgesproken om deze centrale op termijn om te bouwen naar een warmtepompcentrale. Wanneer op termijn het netcongestieprobleem wordt opgelost, kan deze warmtepompcentrale worden gerealiseerd. Samen met de warmtebron onder het sportveld Hoornseveld vormen dit belangrijke alternatieve warmtebronnen voor de stook van snoeihout. Het gebrek aan alternatieven leidt niet tot problemen met leveringszekerheid. De warmtelevering blijft met de hulpwarmtecentrales gegarandeerd.
- Privaatrechtelijk
Alliander N.V.
(Bedragen x €1.000)Alliander N.V.Rechtsvorm:Naamloze Vennootschap
Oprichtings-/publicatiedatum:1 juli 2009Vestigingsplaats:ArnhemToezichtsregime:middelOpenbaar belangNetbeheer en distribueren van elektriciteit en gas voor producenten en afnemers. Voor burgers en ondernemers is een goed werkend en betaalbaar distributienetwerk van gas en elektriciteit cruciaal. Alliander heeft een belangrijke rol in het mogelijk maken van verdere verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening.
Bestuurlijk belangWethouder Onclin vertegenwoordigt de gemeente in de AvA, plaatsvervanger wethouder Karst
Stemverhouding: 0,9%Actualiteiten en risico'sInleiding
Alliander is volledig in publieke handen: alle aandelen zijn eigendom van Nederlandse provincies en gemeenten. Deze aandeelhouders oefenen hun zeggenschap uit via de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA). In de AvA leggen de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen verantwoording over het gevoerde beleid respectievelijk het toezicht op dat beleid. De AvA besluit over belangrijke onderwerpen, zoals de vaststelling van de jaarrekening en het dividend. Ook benoemt de AvA de leden van de Raad van Commissarissen. De grootste aandeelhouders zijn: Provincie Gelderland (44,68%, Provincie Friesland (12,65%), Provincie Noord-Holland (9,16%) en de gemeente Amsterdam (9,16%). De andere gemeenten (71) en provincie Flevoland hebben minder dan 3% van de aandelen.
Ontwikkelingen
Op 16 april 2026 vond de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) plaats:
De aandeelhouders hebben een besluit genomen op de volgende onderwerpen:
- Jaarrekening 2025 inclusief winstbestemming en het vaststellen van dividend
- Het jaar 2025 is voor Alliander financieel positief afgesloten. Zie verdere toelichting onder Financiële positie.
- Het dividend voor gemeente Zaanstad komt uit op € 0,88 miljoen. Dit is € 0,18 miljoen lager dan begroot. Gemeente Zaanstad verwerkt dit in de Najaarsrapportage 2026.
- Het verlenen van decharge aan het bestuur voor het gevoerde beleid en de raad van commissarissen (RvC) over het gehouden toezicht over boekjaar 2025
- Statutenwijziging: met deze wijziging komen de statuten nu overeen met de nieuw Energiewet
De aandeelhouders hebben kennis genomen van de volgende onderwerpen:
- Bestuursverslag 2025: In het bestuursverslag over 2025 is conform de geactualiseerde Nederlandse Corporate Goverance Code voor het eerst een Verklaring Omtrent Risicobeheersing (VOR) opgenomen. De Raad van Bestuur legt hiermee nadrukkelijker verantwoording af over de beheersing van risico’s.
- Vacatures in de Raad van Commissarissen en de invulling hiervan
Alliander publiceerde in juli het halfjaarbericht 2026
Alliander meldt dat de wachtlijst voor grootzakelijke aansluitingen voor het eerst afneemt. In de eerste helft van 2026 konden ruim 1.800 bedrijven van de wachtlijst worden geholpen dankzij investeringen in het elektriciteitsnet en slimmer gebruik van de beschikbare netcapaciteit.
Alliander investeerde ruim € 1 miljard in uitbreiding, onderhoud en slimmer gebruik van het energienet. De vooruitgang blijft de netcongestie echter groot. Eind juni stonden nog ongeveer 8.900 bedrijven op de wachtlijst. Door nieuwe landelijke regels kunnen ook huishoudens en kleine bedrijven vaker te maken krijgen met wachttijden voor een nieuwe of zwaardere aansluiting, afhankelijk van de beschikbare ruimte op het lokale elektriciteitsnet
Conversie converteerbare aandeelhouderslening uit 2021
Op 15 december 2026 converteert Alliander de aandeelhouderslening van € 600 miljoen naar aandelen. De conversie is mogelijk omdat aan de voorwaarden uit de leningsovereenkomst is voldaan, waaronder een FFO/Net debt ratio lager dan 16% (in 2025 vastgesteld op 14,97%). Door de conversie wordt het eigen vermogen van Alliander versterkt, waardoor het bedrijf makkelijker extern kapitaal kan aantrekken tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. De conversieprijs per aandeel is vastgesteld op € 49,45 door Deloitte en bevestigd door KPMG. Het aantal nieuw uit te geven aandelen wordt bepaald door het leningbedrag te delen door de conversieprijs. Het gaat dus in totaal om ruim 12 miljoen aandelen, voor gemeente Zaanstad betekent dat 116.399 nieuwe aandelen. Het aandelenbelang blijft nagenoeg hetzelfde 0,96%. Dit komt dat de meeste aandeelhouders meegedaan hebben aan de lening (66). Maar 6 gemeenten niet.
Vanaf 2027 vervalt de vaste rentevergoeding op de lening. In plaats daarvan ontvangen de aandeelhouders dividend. Omdat het aandelenbelang nagenoeg hetzelfde blijft, zal het dividendbedrag door de conversie niet wijzigen.
Netcongestie
In het kader van de netcongestieproblematiek werkt de gemeente Zaanstad voornamelijk samen met Liander, de regionale netbeheerder en dochteronderneming van Alliander.
Financiële positie
Jaarrekening 2025
Het nettoresultaat bedraagt € 289 miljoen. In 2024 was dit € 976 miljoen. De reden voor het fors hogere resultaat in 2024 was de verkoop van Kenter, een dochterbedrijf van Alliander. In januari 2024 vond de aandelenoverdracht plaats. Als we het resultaat vergelijken met 2023, dan ligt het resultaat € 22 miljoen (8%) hoger. Het dividend voor gemeente Zaanstad komt uit op € 0,88 miljoen. Dit is € 0,18 miljoen lager dan begroot. We verwerken dit in de Najaarsrapportage 2026.
Halfjaarbericht 2026
De financiële resultaten zijn positief, maar de omvangrijke investeringen zorgen ervoor dat de organisatie veel financiering nodig blijft hebben om de energietransitie mogelijk te maken. De financiële resultaten over het eerste half jaar 2026 zijn als volgt:
- Alliander heeft in de eerste helft van 2026 € 1,088 miljard geïnvesteerd in de uitbreiding en vervanging van het gas- en elektriciteitsnet. Dat is meer dan in dezelfde periode van 2025 (€ 968 miljoen).
- Het nettoresultaat steeg naar € 148 miljoen, tegenover € 127 miljoen in de eerste helft van 2025.
- De bedrijfsopbrengsten namen toe van € 1,641 miljard naar € 1,751 miljard.
- De kasstroom blijft negatief (-€ 708 miljoen), vooral doordat de investeringen in het energienet hoger zijn dan de beschikbare inkomsten en financieringsstromen op korte termijn.
Risico’s en beheersmaatregelen
Risico's
Alliander onderkent de volgende risico’s in de SWOT analyse:
- Cybercriminaliteit
- Onvoldoende langetermijnoriëntatie van wet- en regelgeving
- Krapte technische arbeidscapaciteit
- Schaarste in componenten en grondstoffen
- Lange termijn financierbaarheid
- Sterk groeiend werkpakket
Beheersmaatregelen
De hierboven benoemde risico’s worden door Alliander afgedekt met beheersmaatregelen. Vanwege het beperkte belang wordt voor gemeente Zaanstad de beheersmaatregelen beperkt tot:
- Annotaties van de agenda van de Algemene Vergadering van Aandeelhouders in het college van B&W
- Jaarrekening 2025 inclusief winstbestemming en het vaststellen van dividend