Financiën

Tabel 2.2.6 Verstedelijking

Bedragen x € 1.000

Verklaring verschil saldo Begroting 2027 ten opzichte van Aangepaste begroting 2026 (VJN 2026)                 
De lasten zijn in 2027 € 24,06 mln. lager dan in 2026. De baten zijn in 2027 € 24,65 mln. lager dan in 2026. De toevoegingen aan de reserves zijn € 14,69 mln. lager in 2027 ten opzichte van 2026. De onttrekkingen aan de reserves zijn € 15,67 mln. lager in 2027 dan in 2026. Deze verschillen worden hieronder toegelicht.

Tabel 2.2.7 Specificatie

Toelichting bedragen x € 1.000
Mutaties met een effect op de begroting                 
1. Actualiseren kapitaallasten
De verwerking van de actualisering van vervangings- en uitbreidingsinvesteringen verklaard de volgende mutaties:

• Wegen (vervanging): hogere lasten in 2027 ( € 1,41 mln.);
• Groen & Speelplaatsen: hogere lasten in 2027 ( € 0,77 mln.);
• Civiele kunstwerken: hogere lasten in 2027 ( € 0,56 mln.);
• Tractie plafond bedrijfsmiddelen: hogere lasten in 2027 (€ 0,52 mln.);
• Riolen (vervanging): hogere lasten in 2027 ( € 0,27 mln.);
• VRI-OV (vervanging): hogere lasten in 2027 ( € 0,26 mln.);
• Overige mutaties ( € 0,16 mln.).

2. Mobiliteit groot infra
De uitvoering voor HOV ZaanIJ Fase B vindt zijn afronding in 2026 waardoor de lasten in 2027 € 0,92 mln. lager zijn.
3. Mobiliteit klein infra
Voor de uitvoering van het Zaans mobiliteitsplan waren in het coalitieakkoord 2022-2026 tijdelijke middelen beschikbaar gesteld t/m 2026. Daarom zijn de lasten € 0,89 mln. lager in 2027.
4. Duurzaamheid bestaande woningvoorraad
Er is in 2027 minder begroot voor de subsidies: Energiebesparingsprogramma Woningen Noord Holland (EWNH), Soortenmanagementplan (SMP) het nationaal isolatieprogramma (NIP) en Volkshuisvestingsfonds verduurzaming (VHF-1) . Hier staan deels lagere subsidieinkomsten tegenover.
5. Wonen
Voor de uitvoering van de woonvisie is incidenteel in 2026 € 0,25 mln. aan extra middelen beschikbaar gesteld. Voor 2027 geldt dat niet.
6. MAAK Kogerveldwijk
In 2026 waren er incidentele middelen beschikbaar voor de verdere ontwikkeling Kogerveldwijk voor activiteiten die waren doorgeschoven vanuit 2025. In 2027 verwachten we geen aanvullende middelen.
7. MAAK Zuid
In 2026 waren er incidentele middelen beschikbaar voor de verdere ontwikkeling Kogerveldwijk voor activiteiten die waren doorgeschoven vanuit 2025. In 2027 verwachten we geen aanvullende middelen.
8. Gemeentelijk Adviesbureau Funderingsherstel (GAF)
Er is in 2027 minder budget beschikbaar voor GAF. Dit heeft te maken met de verdeling van het budget over 2026 en 2027.
9. Omgevingsplannen
In 2026 is er incidenteel extra budget voor het behandelen van buitenplanse omgevingsplan activiteiten (Bopa). Daarom zijn de lasten in 2027 lager.            
10. Vergunningen openbare ruimte
Het resultaat voor alle leges laat zien dat er structureel € 0,40 mln. meeropbrengsten zijn ten op zichte van de eerdere meerjarenraming. De opbrengsten voor vergunningen openbare ruimte stijgen met € 0,12 mln. Er is gekozen voor een beleidsarm uitgangspunt: alleen indexeren.

Coalitieakkoord                  
12. Coalitieakkoord 2026-2030: Stoppen storting Transformatiefonds
De omvang van het transformatiefonds is ruim voldoende om aan de verplichtingen te voldoen. De rijksbijdragen voor woningbouw en onze nieuwe koers ten aanzien van de woningbouwprogrammering maken het mogelijk de geplande dotaties aan het fonds anders te benutten
13. Coalitieakkoord 2026-2030: Poldervisie Assendelft
Voor de grote ruimtelijke opgave in de polder Assendelft is een visie, projectleiding en projectbudget nodig (€ 0,46 mln. in 2027 en 2028)
We zien de druk op ons buitengebied toenemen. Zo eisen verschillende partijen en overheden ruimte op in de polder bij Assendelft, voor onder meer waterberging, de aanleg van energienetwerken, windmolens en een zware hoogspanningslijn voor elektriciteit (380KV). De gemeente wil de regie nemen bij ontwikkelingen in het buitengebied. We maken daarom een overkoepelende poldervisie voor Assendelft, waarin de vele opgaven samenkomen. En we blijven ons verzetten tegen het plaatsen van de 380KV hoogspanningslijn door de polder Assendelft.
14. Coalitieakkoord 2026-2030: Maak en gebiedsontwikkeling
Voor de uitvoering van het Zaans Mobiliteitsplan zijn extra middelen nodig.
15. Coalitieakkoord 2026-2030: Extra ruimte voor parkeren
Om parkeren beter mogelijk te maken, zijn extra middelen nodig.
16. Coalitieakkoord 2026-2030: Park Hoogtij
In 2026 wordt gewerkt aan een recreatieve bufferzone tussen Nauerna en het bedrijventerrein HoogTij. Hierover zijn bestuurlijke afspraken gemaakt. De onderhoudskosten voor dit park zijn geraamd op € 0,124 mln.
17. Groei van de gemeente: Werkzaamheden mobiliteit
Door de groei van de gemeente nemen de werkzaamheden voor mobiliteit toe. Door de verdichting ontstaan knelpunten in mobiliteit in zowel bestaande wijken als nieuw te bouwen wijken, zoals het Eiland en Houthavenkade. Kortom: meer inwoners op een vierkante kilometer, zorgt voor meer druk op de openbare ruimte en dus ook op mobiliteitsvraagstukken. Het gaat hierbij om reguliere werkzaamheden zoals het beantwoorden van klachten, vragen en verzoeken vanuit de omgeving, onderzoeken uitvoeren, databeheer verkeersmonitoring en modelering, capaciteit voor initiatief- en planvorming. Deze werkzaamheden zijn 8 jaar lang incidenteel gefinancierd geweest en daarom is de capaciteit al 8 jaar lang niet structureel opgehoogd. Er is structurele capaciteitsuitbreiding nodig om de basiswerkzaamheden uit te kunnen voeren. Dit komt neer op 2 fte.                   
18. Groei van de gemeente: Onderhoudslasten openbare ruimte
Door de groei van de gemeente neemt het areaal van de openbare ruimte toe. Daarmee stijgen de jaarlijkse onderhoudslasten.                   
19. Groei van de gemeente: Meldingen openbare ruimte
Door de groei van de gemeente en dan met name de binnenstedelijke groei, stijgt het aantal meldingen in de openbare ruimte (afgelopen jaar 1.200 meldingen meer dan jaar ervoor). Er zijn meer bewoners die meldingen maken en de openbare ruimte wordt intensiever gebruikt. Zo zien we onderhoudsachterstanden toenemen, zijn er meer opruimwerkzaamheden vanwege de toename van de vogelgriep, neemt het aantal daklozen toe waardoor er ook een toename is van het aantal verblijfsplekken in de openbare ruimte die we opruimen. De trend van stijgende meldingen doet zich al meerdere jaren voor. Het is nodig om de budgetten van de meldingen aan te passen op deze groei van de meldingen.                  

Mutaties met een saldo-neutraal effect op de begroting                 
A. Actualisatie MPG 26.1
Voor de MPG projecten geldt dat jaarlijks incidentele kosten en opbrengsten optreden bij de individuele grondexploitaties en anterieure overeenkomst projecten. Ieder half jaar worden deze ramingen geactualiseerd. Voor de laatst verwerkte gegevens wordt verwezen naar het MPG 26.1 waar per project de voortgang wordt toegelicht.
B. Actualisering Investeringsfond s
De investeringsprojecten die gedekt worden uit de reserve investeringsfonds zijn begroot conform de rapportage investeringen. Hierdoor zijn er jaarlijks verschillen. Per saldo heeft dit geen financieel effect doordat deze investeringen gedekt worden uit de reserve.      
C. Volkshuisvestingsfonds
In 2026 is begroot dat voor 35 woningen in 2026 een subsidie afgeven van maximaal € 66.910 euro. De lasten bedragen in 2026 in totaal € 2,46 mln. met dekking baten vanuit de subsidie VHF. In 2027 worden de bedragen bij de Voorjaarsnota begroot op basis van het dan verwacht aantal woningen.
D. WoningBouw Impuls (WBI)
Voor 2026 bedragen de middelen voor Verstedelijking € 2,13 mln. voor Onderwijshuisvesting € 0,22 mln. (programma 1) en voor Milieubeheer € 0,24 mln. (programma 3). De middelen voor 2027 worden in de Voorjaarsnota 2027 vrijgegeven. Dit verklaart de lagere lasten en onttrekkingen.
E. Duurzaamheidssubsidie NIP
In 2026 is in het kader van het Nationaal IsolatieProgramma (NIP) (€ 1,51 mln.) budget beschikbaar waar subsidie inkomsten tegenover (-€ 1,51 mln.). In 2027 is geen budget opgenomen.
F. Versnelling woningbouw
Het bestedingsplan voor het versnellen van woningbouw loopt tot 2029 en is nog in ontwikkeling. Voor 2027 zijn er vooralsnog geen onttrekkingen begroot.      
G. Riolen
De tariefberekeningen 2027 voor de heffingen zijn opgesteld volgens de uitgangspunten van de voorjaarsnota 2027, inclusief de daar bepaalde prijsindex van 2,1%, de toerekening van de salarislasten conform de CAO Gemeenten 2026 en de indexatie van het overheadtarief 3,57% (subsidie index). de aan de tarieven ten grondslag liggende kostenontwikkeling betekent voor de gemeente stijgen de lasten met € 0,67 mln. De baten stijgen in 2027 vanwege deze aanpassingen met € 0,54 mln. aan de heffingen (riool, afval, naheffingsaanslagen, markten en begraafplaatsen).
Het tarief voor rioolheffing wordt, conform de reguliere prijsindex, verhoogd met 2,1%. Om het tarief niet meer dan met deze index te laten stijgen, wordt vanuit de egalisatievoorziening, net als voorgaande jaren, incidenteel een korting op het tarief gegeven. Bij de Voorjaarsnota was hiervoor al een onttrekking aan de egalisatiereserve voor opgenomen. Er is een aanvullende onttrekking van € 1,1 mln. nodig.   
H. Betaalbare Koopwoningen Zaanstad
In 2026 zijn er veel minder Betaalbare Koopwoningen Zaanstad (BKZ ) uit het Volkshuisvestingfonfds-1 (particuliere woningen) waarbij de management fee BKZ van toepassing is die niet subsidiabel is. De lagere kosten in 2026 betekent ook een lagere onttrekking van de reserve GAF in 2026 € 0,24 mln. De kosten 2027 zijn niet neerwaarts bijgesteld en stijgen daarmee relatief ten opzichte van 2026 met € 0,24 mln. evenals de onttrekking van de reserve Gemeentelijke Adviesbureau Funderingsherstel.
I. Uitvoeringsplan Pact Zaandam Oost
In de voorjaarsnota 2026 is € 0,15 mln. budget voor regionaal ontwerpen onderzoek beschikbaar gesteld en gedekt van het Rijk. Dit is voor 2027 niet begroot en verklaart de terugval van € 0,15 mln.
J. Grondzaken
Het meerjaren onderhoudsplan van vastgoed is in het voorjaar 2026 geactualiseerd. Er is meer onderhoud begroot dan het (gemiddelde) jaarbudget (€ 0,13 mln.) en de pachtopbrengsten worden € 0,05 mln. lager begroot. De reserve groot onderhoud vastgoed wordt hiervoor ingezet (€ 0,18 mln.).
K. Zaans Mobiliteits Plan
In 2026 is van de Provincie Noord Holland € 0,13 mln. ontvangen ten behoeve van uitvoering van het Zaans Mobiliteitsplan.
L. Hembrugbos
In 2026 ontvingen we incidenteel een subside van de Provincie Noord-Holland van € 0,13 mln. voor het Hembrugbos en zijn hiervoor ook lasten begroot. In 2027 is dit niet het geval.            
M. Kostenverdeling
Via de kostenverdeling worden apparaatslasten en apparaatsbaten toegerekend aan de verschillende opgaven. In 2027 stijgen de doorbelaste apparaatslasten ten opzichte van 2026 als gevolg van de indexering van de salarissen; voor deze lastenstijging worden wij gecompenseerd door het Rijk; deze compensatie is onderdeel van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds op programma 8.

Verschil 2027-2028
Grondexploitatie
De lasten nemen toe in 2029 (€ 13 mln.) en 2030 (€ 25 mln.) toe verband houdend met de stijging in de kosten van grondexploitatie. De baten nemen toe in 2029 (€ 13 mln.) en 2030 (€ 25 mln.) door de stijging in verkoop grond.      
Reserve afschrijvingslasten
De toevoegingen reserves nemen jaarlijks af (202:8 -€ 8,9 mln., 2029: -€ 10,5 mln., 2030: -€ 2,1 mln.) wegens afnemende dotaties aan reserve afschrijvingslasten van diverse investeringen.
Reserve investeringsfonds
De onttrekkingen reserves nemen jaarlijks af (2028: 8,3 mln., 2029: € 3,3 mln., 2030: € 3,9 mln.) wegens afloop van uitname reserve investeringsfonds betreffende diverse investeringen.