Investeringen

Vervangingsinvesteringen zijn investeringen die worden gedaan om bestaande activa te vervangen die hun levensduur hebben bereikt of niet langer voldoen aan de vereiste normen. Dit kan nodig zijn vanwege veroudering, slijtage, of omdat de staat van onderhoud vervanging noodzakelijk maakt. Het doel is om de functionaliteit en waarde van gemeentelijke activa te behouden.
Zaanstad neemt de vervangingsinvesteringen op in het meerjareninvesteringsplan (MIP). In dit hoofdstuk wordt een toelichting gegeven op het MIP.
In onderstaande tabellen zijn in de kolom Investeringssom (tien jaar) de totaalbedragen vanaf de startdatum opgenomen voor een periode van tien jaar, die geautoriseerd zijn door de raad of aan de raad worden voorgelegd. De regel ‘Stand VJN 2026 is de beginstand. Dit zijn de investeringsbedragen die voortkomen uit eerdere P&C documenten. Het zijn investeringen die nog niet afgerond zijn. Daarna volgen de aanpassingen op deze beginstand, vanwege bijstellingen, indexatie, herfaseringen en bijdragen derden. De bijdrage van derden worden in één keer in mindering gebracht op de te activeren investeringssom, waarover Zaanstad de kapitaallasten draagt in haar begroting. Onder de tabel worden de aanpassingen toegelicht. De besluitvorming over de investeringen en de aanpassingen op de investeringen die het komend begrotingsjaar treffen, vindt plaats bij deze begroting. In de voorjaarsnota, najaarsnota en jaarrekening wordt u geïnformeerd over de voortgang van de investeringsprojecten.

Tabel 5.1.1 Totaal overzicht bijstellingen vervangingsinvesteringen

Toelichting
De investeringsuitgaven voor 2026 en verder zijn geactualiseerd. Ten opzichte van de stand bij de Voorjaarsnota 2026 zijn nieuwe vervangingsinvesteringen toegevoegd, investeringsbedragen bijgesteld en geïndexeerd en is de uitgavenplanning geactualiseerd (herfaseringen). Daarnaast zijn de bijdragen van derden geactualiseerd.

Nieuwe (vervangings)investeringen
De nieuwe investeringen zijn:

• Sportparken: Per 1 juli 2025 is het nieuwe model beheer buitensport ingevoerd. Dat betekent dat de gemeente verantwoordelijk is voor investeringen in de sportparken (per jaar € 0,29 mln.). De afschrijvingslasten worden gedekt uit het exploitatiebudget buitensport.
• De jeugd- en wijkteams komen per 1 januari 2027 in 1 organisatie en ontwikkelen zich naar 0-100 teams. Daarom is gewerkt aan een toekomstbestendige huisvestingsvisie en meerjarenplan inclusief financiële doorrekening. Huisvesting lokale teams. In het "Huisvestingsplan" staan een aantal (buiten)locaties waarin de gemeente gaat investeren. Het gaat om; Verbouwing Westerkoog (€ 0,36 mln.), Verbouwing Krommenie (€ 0,60 mln.), Verbouwing Assendelft (€ 0,2 mln.), Verbouwing Wormerveer (€ 0,23 mln.), Verbouwing Kogerveld (€ 1,30 mln.) en Verbouwing Koog aan de Zaan (€ 3,80 mln.). De kapitaallasten van deze investeringen worden gedekt uit bestaande budgetten.

• Traka-kasten: betreft de vervanging van zeven verouderde Traka-kasten op alle gemeentelijke locaties voor de veilige uitgifte en opslag van sleutels en NS Business Cards. De investering bedraagt € 0,17 mln. en de jaarlijkse kapitaallasten bedragen vanaf 2027 € 0,02 mln . De kapitaallasten worden gedekt uit de Stelpost Bedrijfsvoering, waar hiervoor voldoende middelen beschikbaar zijn.
• Speedlane 2 ^e verdieping en toegangspas lift 1 ^e verdieping: betreft het verbeteren van de toegangsbeveiliging van het stadhuis door het plaatsen van speedlane-toegangspoortjes op de tweede verdieping en toegangspascontrole in de lift naar de eerste verdieping. Deze investering bedraagt € 0,17 mln. en leidt tot jaarlijkse kapitaallasten van € 0,02 mln. De kapitaallasten worden gedekt uit de Stelpost Bedrijfsvoering, waar hiervoor voldoende middelen beschikbaar zijn.
• Voor de herinrichting van het stationsplein Kogerveld is een krediet opgenomen van € 0,9 mln. Dit wordt gedekt uit bijdragen van derden.

Bijstellingen van lopende of al geplande investeringen
De bijstellingen zijn:

• Plafond sportvelden; Per 1 juli 2025 is het nieuwe model beheer buitensport ingevoerd. Dat betekent dat binnen dit plafond, naast de kunstgrasvelden de investeringen voor natuurgrasvelden worden opgevoerd op de investeringsbegroting, per jaar € 0,33 mln. Daarnaast is jaarschijf 2035 toegevoegd € 3,7 mln. De afschrijvingslasten worden gedekt uit het exploitatiebudget buitensport.
• Bij ICT (printers, servers, werkplekken, etc) is jaarschijf 2035 toegevoegd € 2,24 mln.
• Ten behoeve van huisvesting lokale teams, komt het project Verbouwing Sportstraat 1 te vervallen (-€ 0,70 mln.).

Indexeringslasten
De actuele prijsindexen zijn doorgevoerd. Dit had alleen betrekking op Nauerna € 0,04 mln. in 2027 omdat de indexatie bij de voorjaarsnota niet was meegenomen.

Herfaseringen
Herfasering is het actualiseren van de planning van de vervangingsinvesteringen in de tijd. Dit heeft per saldo geen consequenties voor de eerder vastgestelde kredieten.

Bijdrage derden
Bijdragen van derden aan investeringen, zoals subsidies, moeten op grond van regelgeving direct in mindering worden gebracht op de investeringsvolumes. De bijdragen van derden zijn geactualiseerd op basis van nieuwe ontwikkelingen. Ten opzichte van de Voorjaarsnota 2026-2030 zijn de bijdragen met in totaal € 0,9 mln. verhoogd. Dit betreft First and last mile (FALM) Kogerveld.

Totaaloverzicht Vervangingsinvesteringen per subopgave
Na het doorvoeren van de mutaties is het overzicht met investeringen per subopgave als volgt:

Tabel 5.1.2 Totaal investeringsvolume per subopgave

Hieronder worden de grootste projecten (groter dan €1,5 mln.) in de jaarschijf 2027 toegelicht:

1. Onderwijs

Dit betreft de toelichting op de kredieten van Onderwijshuisvesting .
Binnen het IHP wordt een groot aantal projecten gerealiseerd, waarvan de meeste zich in de voorbereidingsfase bevinden (haalbaarheidsonderzoek tot vergunningverlening). Bij de voorjaarsnota hebben we de planningssystematiek aangepast; er is rekening gehouden met de langere voorbereidingsfase van de projecten. Hiermee is de theoretische planningssystematiek meer in evenwicht met de praktijk.
In 2027 is voor het PO € 19,33 mln. en voor het VO € 11,95 mln. in de investeringsbegroting opgenomen. Veel projecten bevinden zich in diverse fasen van voorbereiding of start realisatie. In 2027 betreffen dit voor het VO: Bertrand Russel college, BlaisePascal College, Zaanlands Lyceum. De eerste twee projecten worden al uitgevoerd; voor wat betreft het Zaanlands Lyceum staat start gepland 2 ^e halfjaar 2026.
Bij het PO gaat het om: IKC Zaanrijk (Oostzijderveld; voorheen OBS Kogerveld), De Herman Gorter Doniastraat en In t Veld in de Rosmolenwijk. Alle drie de projecten bevinden zich aan het einde van de ontwerpfase, we verwachten dat de vergunningen nog dit jaar worden ingediend.

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar de Actualisatie IHP’s Onderwijs 26.1. Bij de begroting is er ten opzichte van de actualisatie 26.1 vooral sprake van herfasering doordat de systematiek van plannen is aangepast.

2. Openbare ruimte

De systematiek is dat gestuurd wordt om op totaalniveau precies uit te komen op de kredieten van de begroting. Per plafond kunnen daardoor wel afwijkingen ontstaan die hieronder verklaard worden. In 2026 staat er een actualisatie van de nota kapitaalgoederen in de planning. De gevolgen hiervan zullen bij de voorjaarsnota 2027 worden verwerkt in de plafonds. Per plafond volgt hieronder een korte toelichting van de huidige prognose voor 2027.

Bedrijfsmiddelen stadsbeheer € 2,3 mln.
Er staat er voor 2027 € 2,3 mln. voor vervanging bedrijfsmiddelen stadsbeheer. Hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat bij iedere vervanging de afweging fossiel versus elektrische variant gemaakt zal worden. Voor de komende jaren zal, vanwege het ontbreken van benodigde laadinfra, daardoor meestal voor de fossiele variant gekozen worden. Alles wat we konden elektrificeren hebben we al gedaan of staat inmiddels in een aanbesteding.

Civiel (€ 17,1 mln.)
De ingeplande realisatie van het plafond voor 2027 staat momenteel op 92%.
Het is de verwachting dat er nog een paar kleine brugvervangingen via de eigen dienst bij komen. Dan zouden we zonder tegenvallers op ca 100% kunnen uitkomen. Maar omdat er zich altijd onvoorziene omstandigheden voordoen, houden we voor nu een prognose van ca. 90% aan.

Groen en speelplaatsen (€ 7,3 mln. en € 2,2 mln.)
De ingeplande realisatie van het plafond in 2027 staat momenteel op 97% voor groen en 89% voor speelplaatsen.
Het groenteam is hard aan het werk om alle lopende opdrachten in goede banen te leiden. Ze werken momenteel aan de maximale capaciteit. Afhankelijk van de benodigde voorbereidingstijd, met name vergunningen en participatie, is het is de verwachting de realisatie op ca. 95% uitkomt.

Riool (€ 13,1 mln., inclusief bijdrage uit de spaarvoorziening van € 8,9 mln.)
De ingeplande realisatie van het plafond riool voor 2027 staat momenteel op 117%.
De afgelopen jaren is de planning op dit product stabiel gebleken. In 2026 viel de realisatie wat tegen. Gevolg hiervan is dat er zowel budget als werkzaamheden naar 2027 worden geschoven. We verwachten in 2027 op circa 100% uit te komen. De begrote bijdrage uit de spaarvoorziening bedraagt € 8,9 mln. Per saldo blijft € 4,3 mln. over van de investering.

VRI/OV (€ 6,7 mln.)
De ingeplande realisatie van het plafond staat momenteel in 2027 op 102%.
Voor de aanbesteding van VRI’s is een mantelovereenkomst opgesteld. De opstart van projecten via dit contract is gestart. De eerste resultaten voor de realisatie worden in 2027 verwacht. Het is de verwachting de realisatie in 2027 op ca. 95% uitkomt.

Waterhuishouding (€ 1,5 mln.)
De ingeplande realisatie van het plafond staat momenteel op16%.
Momenteel worden de Zaanse beschoeiingen geïnspecteerd. Op basis van deze inspectie wordt het programma gevuld. Daarnaast zijn er diverse baggerwerkzaamheden, zoals de Isaac Baarthaven, in voorbereiding. We verwachten in 2027 op 80% uit te komen.

Wegen en verkeer (17,1 mln.)
De ingeplande realisatie van het plafond Wegen in 2027 staat momenteel op 122%.
De afgelopen jaren is de planning op dit product redelijk stabiel gebleken. We verwachten daarom in 2027 op ca. 100% uit te komen.

4.1 Preventie, sporten en bewegen
Er wordt geïnvesteerd in kunstgrasvelden (vervanging van de toplaag van RCZ en Roodwit. En tevens sinds het invoeren van het nieuwe beheermodel buitensport ook in renovatie van natuurgrasvelden (in 2027 € 1,88 mln.).
Zwembad De Slag: Gedurende de uitvoering is een aantal contractuele discussies ontstaan tussen de gemeente en de aannemer. Deze geschillen zijn momenteel onderwerp van een arbitrageprocedure. De aannemer heeft echter bevestigd dat de werkzaamheden gedurende deze procedure worden voortgezet. De bouw van het zwembad gaat daarmee door en de uitvoering vindt plaats terwijl de arbitrageprocedure parallel wordt behandeld. De uitvoering van bouwprojecten staat momenteel onder druk door externe factoren, waaronder internationale geopolitieke ontwikkelingen, de oorlog in Iran, verstoringen in internationale toeleveringsketens en schommelingen in de beschikbaarheid en prijzen van bouwmaterialen. Hierdoor kunnen levertijden van bepaalde materialen en installaties langer zijn dan gebruikelijk.
De gemeente blijft de voortgang nauwlettend volgen en voert regelmatig overleg met de betrokken partijen om eventuele risico’s en knelpunten tijdig te signaleren en op te lossen. Het doel blijft om vertraging zoveel mogelijk te voorkomen en het project beheerst en zorgvuldig uit te voeren. De oplevering van het gebouw staat vooralsnog gepland voor Q2- 2027. In jaarschijf 2027 is € 6,88 mln. begroot.

7.3 Organisatie
Facilitair:
In het meerjareninvesteringsplan is voor facilitair in 2027 een bedrag van € 6,42 mln. opgenomen. Dit betreft met name bouwkundige aanpassingen in het stadhuis en in de externe onderkomens € 4,77 mln. Daarnaast gaat het om diverse kleinere investeringen zoals de renovatie van de stoelen in de raadzaal, gebouwbeveiliging, noodstroomvoorziening, Rittalkasten (technische schakelkasten voor de huisvesting en bescherming van installaties en apparatuur) en klimaatinstallaties in de buitenlocaties.

ICT:
Met betrekking tot ICT is in 2027 in het meerjareninvesteringsplan € 1,50 mln. begroot. Het betreffen mobiele telefoons, servers, storagewerkplekken, audiovisuele middelen en netwerken.