Financiën

Tabel 2.8.1 Financiën

Bedragen x € 1.000

Verklaring verschil saldo Begroting 2027 ten opzichte van Aangepaste begroting 2026 (VJN 2026)                 
De lasten zijn in 2027 € 1,09 mln. hoger dan in 2026. De baten zijn in 2027 € 22,83 mln. hoger dan in 2026. De toevoegingen aan de reserves zijn € 14,43 mln. lager in 2027 ten opzichte van 2026. De onttrekkingen aan de reserves zijn € 19,75 mln. lager in 2027 dan in 2026. Deze verschillen worden hieronder toegelicht.

Tabel 2.8.2 Specificatie

Toelichting bedragen x € 1.000

Mutaties met een effect op de begroting                  
1. Algemene uitkering
In de Voorjaarsnota 2026 is in de meerjarenraming al rekening gehouden met een hogere Algemene Uitkering op basis van de verwachte uitkomsten van de meicirculaire. Hierdoor zijn de geraamde baten in 2027 € 9,75 mln. hoger dan in 2026.
In 2026 is daarnaast € 1,61 mln. onttrokken aan de reserve Vooruitontvangen Algemene Uitkering. Voor 2027 is geen onttrekking uit deze reserve geraamd. Hierdoor zijn de baten in 2027 € 1,61 mln. lager dan in 2026.
2. Onroerende Zaak Belasting
De geraamde OZB-opbrengsten worden in 2027 verhoogd als gevolg van de doorwerking van de reguliere loon- en prijsontwikkeling (-€ 1,36 mln.).   
3. Treasury
De lasten op het taakveld Treasury zijn € 1,41 mln. hoger als gevolg van wijzigingen in de rente op kort- en langlopende leningen en in de kapitaallasten.
4. Parkeerbelasting
We begroten € 0,27 mln. hogere baten uit naheffingsaanslagen parkeerbelasting. Dit komt door een tariefstijging van 3,2%, die hoger is dan de reguliere loon- en prijsontwikkeling. De hogere tariefstijging is met name het gevolg van de kosten voor de vervanging van parkeerautomaten.   
5. Toeristenbelasting
In 2027 stijgt het aantal verwachte hotelovernachtingen naar circa 443.000. Hierdoor nemen de opbrengsten uit toeristenbelasting naar verwachting met € 0,22 mln. toe.

Coalitieakkoord                 
7. Bijstelling stelpost planningsoptimisme
Bij de begroting 2024 is in het kader van scherper aan de wind varen een stelpost planningsoptimisme van € 1 mln. opgenomen, omdat we in de praktijk jaarlijks minder investeren dan gepland. Deze stelpost wordt vanaf 2027 verhoogd.
8. Personeel en bedrijfsvoering
De personele bezetting en de bedrijfsvoering dalen mee met de keuzes van het bestuur. Daarnaast benutten we de mogelijkheden van AI om efficiënter te werken. Om dit mogelijk te maken, zetten we in 2027 extra in op een programma dat hierbij ondersteunt (€ 0,50 mln.).
9. Realisatiestimulans
Met ingang van 1 januari 2026 is een nieuwe financiële regeling van het Rijk in werking getreden: de Realisatiestimulans 2025-2029. Deze regeling voorziet in een jaarlijkse bijdrage van € 7.000 (excl. btw) per betaalbare woning waarvan de bouw in het voorgaande jaar is gestart en waarvoor nog geen andere subsidies zijn toegekend. We verwachten in 2027, 2028 en 2029 jaarlijks € 1,0 mln. uit deze regeling te ontvangen.
10. Meicirculaire
De verwerking van de meicirculaire van het gemeentefonds leidt in 2027 tot een € 9,35 mln. hogere Algemene Uitkering.
11. Raming OZB
Door het opleggen van OZB-aanslagen voor panden in aanbouw is de WOZ-waarde van niet-woningen hoger. Dit leidt tot € 0,9 mln. hogere OZB-opbrengsten uit niet-woningen.   
12. Zaans museum
Dit heeft een relatie met de toelichting van opgave 5, Economie, kunst en cultuur. Zie de toelichting bij regel 7 (opgave 5).               
13. Areaaluitbreiding OZB
Zaanstad groeit en er worden veel nieuwe woningen gebouwd. Hierdoor neemt de totale WOZ-waarde van woningen toe, wat leidt tot € 0,44 mln. hogere OZB-opbrengsten uit woningen.
14. Egalisatiereserve
Het coalitieakkoord heeft in 2027 een positief saldo van € 4,38 mln. Dit saldo wordt toegevoegd aan de egalisatiereserve. Hierdoor groeit de egalisatiereserve en kan een groter deel van deze reserve worden ingezet als structureel dekkingsmiddel.
Volgens de financiële spelregels van het Rijk mogen gemeenten, onder de voorwaarde dat de solvabiliteit minimaal 20% is, maximaal 10% van de algemene reserve inzetten als structureel dekkingsmiddel. In Zaanstad gebruiken we hiervoor de egalisatiereserve. Door de groei van deze reserve kan in 2027 € 2,89 mln. vanuit de egalisatiereserve worden ingezet als structureel dekkingsmiddel.

Mutaties met een saldo-neutraal effect op de begroting                 
A. Algemene reserve en resultaatbestemming
Bij de Voorjaarsnota 2026 is het resultaat over 2025, op basis van de jaarrekening 2025, verwerkt via de resultaatbestemming. Dit heeft geleid tot een onttrekking van € 18,4 mln. en een nagenoeg even grote toevoeging aan de algemene reserve.      
B. Egalisatiereserve
De toevoeging aan de egalisatiereserve is in 2027 € 0,44 mln. lager dan in 2026. Tegelijkertijd is de onttrekking aan de reserve € 2,19 mln. hoger. Dit komt doordat in 2027 incidentele knelpunten vanuit de egalisatiereserve worden gedekt. Daarnaast wordt het tekort in 2027 deels gedekt uit de compensatie voor jeugd over 2023 en 2024. Deze compensatie loopt via de egalisatiereserve.
Een specificatie is opgenomen in de bijlage Reserves, tabblad Egalisatiereserve.
C. Reserve Budgetoverhevelingen
In 2025 is € 6,19 mln. aan de reserve Budgetoverhevelingen toegevoegd. Bij de Voorjaarsnota 2026 is dit bedrag weer geheel aan de reserve onttrokken en beschikbaar gesteld aan de opgaven. Het betreffen incidentele middelen die in 2025 niet tot besteding zijn gekomen, maar in de komende jaren alsnog worden ingezet.
In de begroting 2027 is vooralsnog € 1,41 mln. aan onttrekking uit deze reserve geraamd. Dit is € 4,78 mln. lager dan de onttrekking in 2026.                  
D. Kostenverdeling
Via de kostenverdeling worden apparaatslasten en apparaatsbaten toegerekend aan de verschillende opgaven. In 2027 stijgen de doorbelaste apparaatslasten ten opzichte van 2026 als gevolg van de indexering van de salarissen; voor deze lastenstijging worden wij gecompenseerd door het Rijk; deze compensatie is onderdeel van de groei van de algemene uitkering uit het gemeentefonds op programma 8