Begrotingswijzigingen

-Onderwijshuisvestingsplan (OHP) aanvragen 2027: Er zijn 2 OHP aanvragen ingediend door de schoolbesturen, die nog niet bij de VJN opgevoerd waren. Daarom worden ze bij de begroting opgevoerd. De Raad besluit jaarlijks over het OHP in Q4.1. Tijdelijke huisvesting Horizon: Er is door het schoolbestuur een OHP aanvraag ingediend voor 2 lokalen tijdelijke huisvesting voor 2 jaar. De kosten van plaatsing, verwijdering en huur van de lokalen worden geraamd op 0,25 mln. (2026 € 0,06 mln. 2027 t/m 2029 € 0,9 mln.). 2. Door Agora is voor de tijdelijke huisvesting van het Koraal revisie van de centrale verwarming ingediend (€ 0,08 mln., 2027).-Haalbaarheidsonderzoeken (HBO):Jaarschijf 2030 is opgevoerd (€ 0,7 mln.).-Exploitatiekosten nieuw te bouwen gymzalen: Deze zijn n.a.v. de actualisatie IHP 26.1  aangepast (€ 0,08 mln.).

Met deze wijziging wordt de begroting van de afdeling Pact Zaandam Oost 2027-2030 geactualiseerd. Dit wordt grotendeels gedekt door de subsidies Kansrijke Wijken, en Preventie met Gezag.

Wij nemen op basis van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers een budget op voor de vergoeding Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AO) voor raadsleden (€0,1 mln).

Het uitgangspunt van de salarisbegroting zijn de feitelijke salariskosten in het begrotingsjaar. Het financieel effect van de toelagen, onregelmatigheidstoeslag/wachtdienst en inschaling verwerken wij door middel van deze begrotingswijziging  in 2027 (- € 0,5 mln.). De budgetten voor de werkgeversbijdrage ziektekosten, werkgeversbijdrage en de werkgeversbijdrage arbeidsongeschiktheidsverzekering worden geactualiseerd (+  € 0,07 mln.).Daarnaast verhogen we het verwachte voordeel op inschaling vanaf 2027 (- € 0,72 mln.).Voor 2027 en verder actualiseren we het budget voor de onregelmatigheidstoeslag/wachtdienst (+ € 0,28 mln.).

Prijs-, loon- en subsidieindexatie voor de primitieve begroting 2027. Ten opzichte van de voorjaarsnota zijn de gehanteerde percentages niet gewijzigd en zijn gebaseerd op de CPB publicatie van februari 2026.De prijsindexatie bedraagt 2,1%. De loonindexatie bedraagt 4,2% en de toegepaste subsidie indexatie is 3,57%.Het saldo van de begrotingswijziging is de indexatie van de salarisbegroting dat wordt gedekt vanuit de leges en heffingen (€ 0,52 mln.). Dit bedrag is opgenomen als bate in de begrotingswijzigingen van de leges en heffingen.Het restant €0,06 mln. komt door diverse kleine afwijkingen in de totaalbedragen van de begroting.

Actualiseren kapitaallasten vanwege de meerjaren investeringsplanning. Over het jaar 2027 (€ 1,88 mln.) hebben we een aanzienlijk batig resultaat. Vanaf 2029 slaat het resultaat om in een nadelig resultaat; 2029: (€ 0,61 mln.) en 2030 (€ 0,19 mln.). Dit komt door herfaseringen bij Plafond IHP PO gebouwen, IF MFA Zaanse Hout (schoolgebouw), H. Gorter Doniastraat nieuwbouw en Civiele kunstwerken.

De planning van de projecten in het investeringsfonds en groenfonds zijn geactualiseerd. Door herfasering van projecten waarvan de afschrijvingslasten uit deze reserve worden gedekt wijzigt ook de benodigde onttrekking uit de reserve.

In deze mutatie wordt de meicirculaire Gemeentefonds 2026 verwerkt. De financiële gevolgen van deze circulaire zijn nader toegelicht via een Raadsinformatiebrief (2026-10359801).

Wij hebben de gewijzigde planning van de uitbreidingsinvesteringen  verwerkt in de begroting. De dekking van de kapitaallasten wordt hiermee aangepast.

De rente op kortlopende leningen is sinds de voorjaarsnota gestegen van 2,0% naar 2,4%. Deze bijstelling is gebaseerd op de meest recente renteontwikkelingen. Omdat we veelal gebruik maken van de maximaal toegestane omvang aan kort geld (€ 70 mln.), leidt de rentestijging van 0,4% tot hogere rentelasten. De extra kosten bedragen naar verwachting € 0,28 mln. op jaarbasis.

Door uitstel van de aanbesteding van Wmo maatwerk zijn overbruggingsovereenkomsten afgesloten voor 2027 met de huidige voorwaarden. In de nieuwe aanbesteding, die dus is uitgesteld, is een verhoging van de tarieven opgenomen. Daarom is met aanbieders afgesproken om te toetsen of de huidige tarieven voor 2027 nog reëel zijn. In de begroting is rekening gehouden met € 1,75 mln. kostenstijging in 2027 en € 3,5 mln. vanaf 2028. De meest recente inschatting is dat met name voor huishoudelijke hulp het huidige tarief niet reëel is. Het verhogen van de tarieven per 2027 leidt tot € 2,65 mln. kostenstijging. Dat leidt tot een nadeel van € 0,9 mln. incidenteel in 2027. Vooralsnog is er geen berekening/informatie over dat de reservering van € 3,5 mln. vanaf 2028 onvoldoende is.

Het Rijk heeft de rijksbijdragen voor BUIG en loonkostensubsidies verhoogd. Wij gaan in de gemeentebegroting over naar een reële raming die past bij de raming in de rijksbegroting.Wij hebben de gelden voor uitkeringen en loonkostensubsidies in 2028 en 2030 met dezelfde bedragen verhoogd. Wij verwachten in 2027 en in 2029 meevallers op de BUIG.

In de huidige begroting is een stelpost (SPUK) opgenomen voor de jaren 2027 tot en met 2030 voor capaciteitsinzet en materiële kosten op klimaat,- en energiebeleid, gedekt uit verwachte rijksmiddelen.De manier waarop we de stelpost 2027 tot en met 2030 van deze rijksmiddelen (baten) weergeven in de begroting is aangepast. Deze lopen niet meer via de Reserve Klimaatakkoord maar worden direct in de exploitatie begroot, zodat geen vertekend beeld van de reserve ontstaat.Daarnaast ontvangt Zaanstad vanuit de meicirculaire in 2027 € 5,2 mln. om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Dit is verwerkt in het journaal van de meicirculaire. Met deze mutatie wordt dit verwerkt in het meerjarig beeld.

Bij het coalitieakkoord 2022 zijn vanaf 2023 tot en met 2026 bedragen  beschikbaar gesteld voor Vergroening & Biodiversiteit (vier jaar lang één miljoen). Het bestedingsplan wordt hierbij geactualiseerd

Wij sturen de aanpak arbeidsmigranten vanuit de subopgave Actief Burgerschap. Wij verplaatsen het budget daar naar toe.Wij hebben de begroting aanpak arbeidsmigranten in 2027 aangepast aan het beschikbare budget. Verder hebben wij de aanpak verlengd naar 2028, omdat de subsidie Kansrijke wijk loopt van 2026-2028. Wij betalen de kosten uit de reserve arbeidsmigranten en de subsidie Kansrijke Wijk. De reserve bestaat uit bijdragen van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid die sinds 2024 ter beschikking zijn gesteld voor dit doel.

Uit de reserve regiodeal I wordt € 2,2 mln aangewend als bijdrage voor de nieuwbouw van het Huis van de Wijk (Rb 8317571); de onttrekking uit de reserve was nog niet begroot (1,6 mln in 2027 en 0,6 mln in 2028).

Wij actualiseren de begroting op basis van het Uitvoeringsplan Pact Zaandam Oost 2026-2029. Wij betalen de kosten uit de subsidie Regiodeal II.

Het college heeft aangegeven dat het proces van de tijdelijke verkeersmaatregelen verbeterd moet worden. Daarom breiden we de capaciteit uit met 1,22 fte dat wordt gebruikt voor het beoordelen van de aanvragen van tijdelijke verkeersmaatregelen (€ 0,16 mln.) De kosten van deze uitbreiding worden toegerekend aan de leges. De extra legesbaten worden verwerkt in de begrotingswijziging van de leges.

De tariefberekeningen voor 2027 voor de leges H1 (Algemene Dienstverlening), H2 (Dienstverlening in het kader van de Omgevingswet) en H3 (Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2) zijn opgesteld op basis van de uitgangspunten uit de Voorjaarsnota 2026, de Nota Kostentoerekening tarieven 2017 en de uitkomsten van de tweedaagse voor de begroting 2027. De toerekening van de salarislasten is gebaseerd op de CAO Gemeenten 2026. Het overheadtarief is, op grond van de nieuwe notitie Overhead, met 3,57% gestegen en bedraagt € 42,91 per uur.Het resultaat voor alle leges laat zien dat er structureel € 0,80 mln. meer opbrengsten zullen worden gerealiseerd dan waar in de meerjarenbegroting vanuit was gegaan. In deze meeropbrengsten zit ook de dekking voor de loon- en prijsindex (€ 0,27 mln.). Dit resultaat is als volgt verdeeld: - Voor de leges H1 Algemene Dienstverlening zullen € 0,70 mln. meer opbrengsten worden gerealiseerd. We zien over het gehele hoofdstuk een stijging van het aantal producten en diensten dat wordt afgenomen (met name bij Reisdocumenten en rijbewijzen). Dit is een logisch gevolg van de groei van het aantal inwoners van de gemeente. Binnen dit hoofdstuk is in beginsel met 2,1% geïndexeerd voor tarieven met een niet-wettelijk maximum. Voor tarieven met een wettelijk maximum is het tarief vastgesteld op de op dat moment bekende wettelijke maximum. Bij de urgentieverklaringen is er gekozen om het tarief te verhogen van € 67,85 naar € 80,00. Door de stijging van het aantal aanvragen voor urgentieverklaringen is er een uitbreiding bij de afdeling Burgerzaken van 1,22 fte. Dit wordt voor 2027 incidenteel gedekt uit de reserve budgetoverhevelingen. Voor de verlening van vergunningen voor tijdelijke verkeersmaatregelen zijn de benodigde adviesuren doorberekend in het legestarief. Bij dit hoofdstuk is uitgegaan van maximale kostendekkendheid, rekening houdend met zowel incidentele als structurele dekkingen. De kostendekkendheid van dit hoofdstuk daalt van 94,2% naar 84,9%.- De leges H2 Omgevingswet laten een voordelig financieel effect van € 0,01 mln. zien. In dit hoofdstuk is uitgegaan van maximale kostendekkendheid. Hierdoor stijgen de tarieven met 3,1% en de totale kostendekkendheid stijgt van 99,9% naar 100%.- Voor de leges binnen Hoofdstuk 3, Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn, is sprake van € 0,10 mln. meeropbrengsten dan waar in de meerjarenbegroting vanuit was gegaan. Binnen dit hoofdstuk is uitgegaan van maximale kostendekkendheid per paragraaf. Tijdens de tweedaagse is besloten om de tarieven voor de Kinderopvang kostendekkend te maken en de tarieven voor Evenementen A en B alleen te indexeren met de prijsindex en niet kostendekkend te maken. Het tarief voor de herdenkingsplechtigheid blijft gratis. Dit wordt gedekt uit het Evenementenbudget. De kostendekkendheid van dit hoofdstuk is gestegen van 66,9% naar 74,1%.

De tariefberekeningen 2027 voor de heffingen zijn opgesteld volgens de uitgangspunten van de voorjaarsnota 2027, inclusief de daar bepaalde prijsindex van 2,1%, de toerekening van de salarislasten conform de CAO Gemeenten 2026 en de indexatie van het overheadtarief 3,57% (subsidie index).Per saldo is er een batig saldo van -€ 0,55 mln. op de heffingen (riool, afval, naheffingsaanslagen, markten en begraafplaatsen). Dit bestaat voornamelijk uit drie onderdelen:1. De reguliere loon en prijsontwikkeling (- € 0,25 mln.). De loon en prijsontwikkelingen zijn namelijk via de begrotingswijziging van de indexatie in de begroting verantwoord.2. Bij naheffingsaanslagen parkeerbelasting wordt het voordeel verklaard door een tariefstijging van 3.2%. De tariefstijging wordt o.a. veroorzaakt de vervanging van parkeerautomaten en door toepassing van de reguliere loon- en prijsontwikkeling (- € 0,17 mln.).3. Het laatste onderdeel diverse overige lasten, zoals tractie en overhead (- € 0,13 mln.).RioolHet tarief voor rioolheffing wordt, conform de reguliere prijsindex, verhoogd met 2,1%. Om het tarief niet meer dan met deze index te laten stijgen, wordt vanuit de egalisatievoorziening, net als voorgaande jaren, incidenteel een korting op het tarief gegeven. Bij de Voorjaarsnota was hiervoor al een onttrekking aan de egalisatiereserve voor opgenomen. Er is een aanvullende onttrekking van € 1,1 mln. nodig. AfvalBij de Afvalstoffenheffing zijn de tarieven gestegen met 10,2%. Dit heeft naast inflatie en groei van de stad voornamelijk te maken met het niet langer kunnen onttrekken aan de egalisatievoorziening zoals in 2026 het geval was en toenemende rijks heffingen. Daarnaast zijn er incidentele communicatiekosten opgenomen voor de uitrol van een nieuw grondstoffenplan.NaheffingsaanslagHet tarief voor een naheffingsaanslag wordt verhoogd met 3,2% naar € 80,00. De tariefstijging wordt o.a. veroorzaakt door indexering van de lasten en de vervanging van parkeerautomaten. De verwachte hoeveelheid naheffingsaanslagen stijgt met 810 naar 38.600.MarktgeldenHet tarief voor marktgelden wordt niet verhoogd. Er is incidenteel dekking beschikbaar gesteld uit het coalitieakkoord 2027 (€ 0,03 mln.).BegraafplaatsenTen slotte worden de tarieven voor de begraafplaatsen geïndexeerd met de reguliere prijsindex.

Op grond van de actualisatie van het Investeringsfonds 26.2 zijn de cijfers van de kredieten aangepast.

Voor de nieuw te bouwen projecten Huis van de Wijk en De Durghorst is budget van Groei van de Stad (GvdS) begroot. Op basis van de geactualiseerde planning van de projecten Huis van de Wijk en De Durghorst kan het budget in 2027  en 2028 vervallen (- € 0,28 mln.).

Om een actieve lobby te blijven voeren bij partners en andere overheden (Rijk, provincie, EU) voor extra kansen voor de gemeente worden structurele middelen vrijgemaakt.

Alle grotere gemeenten zijn vertegenwoordigd in Den Haag met een lobbyist voor het onderhouden van contacten met Tweede Kamerleden, ministeries en andere lobbyisten. Voor Zaanstad is het tijd daar ook aanwezig te zijn, zeker als de gemeente verder groeit.

Gemeenten staan voor steeds complexere maatschappelijke opgaven. Veel dossiers raken meerdere regels tegelijk, waardoor de juridische risico’s toenemen en kwesties vaker politiek gevoelig worden. Door deze ontwikkelingen neemt het aantal juridische vragen, bezwaren en complexe casussen toe. Een stadsadvocaat biedt hierin structureel expertise, consistent juridisch advies en helpt risico’s te beheersen in een steeds complexere bestuurlijke omgeving. Het budget voor extern juridisch advies (de stadsadvocaat en andere advocaten) is nu niet toereikend. Het budget extern juridisch advies wordt op het niveau gebracht dat nodig is.

Voor de nieuwbouw van het Huis van de Wijk is in 2022 extra budget beschikbaar gesteld vanuit algemene middelen.Op basis van de geactualiseerde planning van het project Huis van de Wijk start de exploitatie later en kan dit budget in 2027 en 2028  vrijvallen (- € 0,14 mln.).

Er is een jaar langer tijd nodig om na te denken over de invoering van het vaarvignet. De ingangsdatum was 2027 en wordt nu 2028. (€ 0,3 mln.).

De onderhoudsbudgetten worden overgedragen van de gemeente naar de Veiligheidsregio (VrZW) en op niveau gebracht (€ 0,14 mln.).

Het interventieteam is t/m 2028 volledig incidenteel gefinancierd met externe middelen en in 2029 gedeeltelijk. Met deze middelen wordt de inzet van het interventieteam structureel gemaakt. (2029: € 0,21 mln, 2030 e.v. € 0,88 mln.).

Het TWO wordt tot en met 2027 incidenteel gefinancierd uit externe middelen. De inzet van het TWO wordt structureel gemaakt. (2028: € 0,95 mln., 2029 e.v: € 1,2 mln.).

Er komt meer gericht cameratoezicht op strategische locaties, waaronder het uitgaansgebied. (€ 0,37 mln.).

De opkomst van zogeheten ‘no cure no pay’-bureaus heeft ook in Zaanstad geleid tot een stijging van het aantal WOZ-procedures. We maken structurele middelen vrij voor de uitvoering van het volledige heffings- en bezwaar/beroepsproces. (€ 0,63 mln.).

Er worden middelen vrijgemaakt voor de persoonsgerichte aanpak volwassenen (€ 0,25 mln.)

Middelen voor funderingsherstel zijn nog niet structureel begroot. Dit is nodig om de werkzaamheden voor funderingsherstel uit te kunnen blijven voeren en de middelen zijn onderdeel van de cofinciering in het VHF-1 en daarmee noodzakelijk om aan de financiële afspraken met het Rijk te kunnen voldoen.

De Wet BIBOB is een belangrijk wettelijk instrument en speerpunt om te voorkomen dat de legale lokale economie ontwricht wordt door ondermijning. Bijvoorbeeld door misbruik van vergunningen, subsidies en het daarmee door de overheid - ongewild faciliteren van ondermijning. Dit vraagt om meer screening en onderzoeken door uitbreiden van het huidige BIBOB-expertise team met meer specialistische onderzoeken naar vastgoedtransacties, vergunningaanvragen en contracten in het sociaaldomein (€ 0,42 mln.). De uitvoering van de wet Bibob wordt meerjarig mogelijk gemaakt en na 2 jaar geëvalueerd.

Het bedrag wat kwijtgescholden wordt verlagen we van 100% naar 90%. Het tarief wordt hier niet mee verlaagd, waardoor er een voordeel voor de algemene middelen ontstaat.

In 2026 wordt gewerkt aan een recreatieve bufferzone tussen Nauerna en het bedrijventerrein HoogTij. Hierover zijn bestuurlijke afspraken gemaakt. De onderhoudskosten voor dit park zijn geraamd op € 0,124 mln.

Biodivers maaien is van belang voor biodiversiteit, maar kan goedkoper. We stellen daarom een nieuw plan biodivers maaien op.We besparen op de kosten voor het maaien.

De WOZ waarde voor niet-woningen is gewijzigd door het opleggen van OZB aanslagen voor panden in aanbouw. Dit leidt tot hogere OZB opbrengsten voor niet-woningen (-€ 0,9 mln.).

Het coalitieakkoord heeft in 2027 een positief saldo van € 4,9 mln. Dit saldo wordt verrekend met de egalisatiereserve. Er was namelijk een onttrekking begroot van 4,4 mln, dit is niet meer nodig. In plaats hiervan storten we 0,5 mln. in 2027 in de egalisatiereserve. Daarnaast wordt in 2029 een bedrag onttrokken van € 0,59 mln., om te zorgen dat de benodigde bijstellingen in de opgaven in 2029 niet hoger is dan in 2030.

We moeten onze verdediging tegen cybercrime continu verbeteren. Een belangrijke stap die we moeten zetten is het beter vastleggen en analyseren wat er op onze computersystemen gebeurt, zodat we verdachte activiteiten sneller zien en eerder kunnen stoppen. Ook zullen we vaker gapanalyses, risicoanalyses & interne en externe audits moeten organiseren. De kosten betreffen structurele materiële kosten (software en hardware), om activiteiten op servers en netwerken te loggen en analyseren en een beheerder technische beveiliging.

In de huidge begroting is structureel budget voor 5 fte wethouders inclusief ondersteuning (zoals communicatie en bestuurssecretariaat) opgenomen. Dit wordt uitgebreid naar 6,1 fte inclusief ondersteuning.

Bij de begroting 2024 is in het kader van scherper aan de wind varen een stelpost planningsoptimisme opgenomen van € 1 mln., omdat we jaarlijks werkelijk minder investeren dan we gepland hebben. Uit analyse van de werkelijke kapitaallasten t.o.v. de begrote kapitaallasten van de afgelopen 4 jaar blijkt dat deze stelpost verhoogd kan worden met € 0,6 mln.

De kosten voor de jeugdhulp stijgen en worden nog niet volledig door het rijk vergoed. Omdat het rijk hier wel toe verplicht is doet de commissie Van Ark onderzoek naar ontwikkelingen in de jeugdhulp. Zij geeft naar verwachting begin 2027 een zwaarwegend advies aan het kabinet om gemeenten voldoende te vergoeden voor de kosten. We vertrouwen er daarom ook op een extra bijdrage van het rijk voor de jeugdhulp vanaf 2028 te ontvangen. Dit is ook wat de VNG aan gemeenten adviseert. Voor het geval deze middelen niet volledig worden toegekend, werken we aan een scenario B voor de dekking van de jeugdhulp.

Met ingang van 1 januari 2026 is er een nieuwe financiële regeling van het Rijk in werking, de Realisatiestimulans 2025-2029. Kort samengevat voorziet de regeling in een jaarlijkse bijdrage van € 7000,- (excl. Btw) per betaalbare woning waarvan de bouw gestart is in het voorgaande jaar, en waarvoor nog geen andere subsidies zijn toegekend. Wij verwachten in 2027, 2028 en 2029 € 1 mln. te ontvangen vanuit deze regeling.

Volgens de financiële spelregels van het Rijk mogen gemeenten 10 procent van de algemene reserve inzetten als structureel dekkingsmiddel (onder de voorwaarde dat de solvabiliteit minimaal 20% is). In Zaanstad gebruiken we daar de egalisatiereserve voor. De inzet vanuit de egalisatiereserve stijgt omdat de reserve is gegroeid. Daarnaast is de jaarschijf 2030 toegevoegd.

Het Zaans Museum speelt een belangrijke rol in het behoud en de presentatie van de Zaanse geschiedenis. Tegelijkertijd staat de financiële positie van het museum onder druk. De kosten voor het onderhoud worden geraamd op ongeveer € 16 miljoen. Om verschillende redenen zijn in het verleden door het Zaans Museum en Stichting Zaanse Schans onvoldoende middelen opgebouwd in de meerjarenbegrotingen voor toekomstig groot onderhoud. De financiële gevolgen hiervan komen uiteindelijk grotendeels voor rekening van de gemeente. De coalitie start daarom een verkenning naar een toekomstbestendige inrichting van het Zaans Museum, de collectie en de huisvesting. Daarbij worden verschillende scenario’s onderzocht. We kijken naar voortzetting op de huidige locatie, een andere invulling en/of organisatorische inrichting en naar alternatieve huisvesting.``

De coalitie vult de dienstverlening van de Rekenkamer en de ombudsman vanaf 2030 anders in.

De personele bezetting en de bedrijfsvoering dalen mee met de keuze van het bestuur. Daarnaast omarmen we de kansen van AI om efficiënter te werken. Om dat de kunnen realiseren zetten we in 2027 extra in op een progamma dat dat mogelijk maakt.

De uitwerking van deze taakstelling is aan het college. De uitgewerkte voorstellen volgen bij de Voorjaarsnota 2027 en de Begroting 2028.

1. Voor 2026 en 2027 zijn incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld voor toezicht en naleving op de inzet van jeugdhulp en Wmo. Het gaat per jaar om € 0,522 mln. budget voor het versterken van toezicht in beide ketens: € 0,261 mln. onder Jeugd en € 0,261 mln. onder Wmo. Deze aanpak wordt gecontinueerd. 2. Met het voortzetten van het versterken van toezicht in de keten jeugdhulp en WMO verwachten we vanaf 2028 lagere lasten bij de jeugdhulp en de Wmo. (€ 0,522 mln)

We zetten de specifieke rijksmiddelen (OAB: Onderwijsachterstandenbeleid) in voor de brugfunctionarissen. Hierdoor hoeven deze lasten niet meer uit de algemene middelen betaald te worden.

We zetten de rijksmiddelen (OAB: Onderwijsachterstandenbeleid) in voor het schoolmaatschappelijk werk. Hierdoor hoeven deze lasten niet meer uit de algemene middelen betaald te worden.

Het budget slim investeren wordt volledig afgeraamd.

We beëindigen de relatie met RAAZ.

Om parkeren beter mogelijk te maken, zijn extra middelen nodig (€ 0,15 mln.)

Voor de uitvoering van het Zaans Mobiliteitsplan zijn extra middelen nodig (€ 0,25 mln.).

De omvang van het transformatiefonds is ruim voldoende om aan de verplichtingen te voldoen. De rijksbijdragen voor woningbouw en onze nieuwe koers ten aanzien van de woningbouwprogrammering maken het mogelijk de geplande dotaties aan het fonds anders te benutten.

We besparen door het aantal nieuwe projecten bij Maak en gebiedsontwikkeling te beperken. We focussen ons hierbij op het middensegment en rekenen zo veel mogelijk kosten toe aan de ontwikkelaars.

Voor de grote ruimtelijke opgave in de polder Assendelft is een visie, projectleiding en projectbudget nodig (€ 0,46 mln. in 2027 en 2028)We zien de druk op ons buitengebied toenemen. Zo eisen verschillende partijen en overheden ruimte op in de polder bij Assendelft, voor onder meer waterberging, de aanleg van energienetwerken, windmolens en een zware hoogspanningslijn voor elektriciteit (380KV). De gemeente wil de regie nemen bij ontwikkelingen in het buitengebied. We maken daarom een overkoepelende poldervisie voor Assendelft, waarin de vele opgaven samenkomen. En we blijven ons verzetten tegen het plaatsen van de 380KV hoogspanningslijn door de polder Assendelft.

Er komt structureel € 0,050 mln. beschikbaar om de markten in Zaanstad mogelijk te blijven maken. Het tarief is hiermee lager dan kostendekkend.

Er komt structureel € 0,561 mln. beschikbaar voor het uitvoeringsplan van de economische visie 2030

De bestuursopdracht evenementen wordt verlengd om het evenementenbeleid verder vorm te geven.

De dotatie aan de bestemmingsreserve bodembeheer is door extra rijksmiddelen niet meer nodig.

Vanuit de meicirculaire is gebleken dat gemeenten extra middelen krijgen voor duurzaamheid. Dit geldt zeker voor 2027 en naar verwachting ook tot en met 2030. Deze extra middelen bieden de mogelijkheid om de inzet op duurzaamheid binnen de gemeente te continueren en te versterken. We kiezen ervoor om de bestaande gemeentelijke inzet hieruit te dekken. Ook combineren we de inzet van deze middelen voor verduurzaming met het werken aan onze andere opgaven, zoals de investering voor de verduurzaming van het Zaantheater, duurzaamheid in de openbare ruimte en bij sportaccommodaties.

Omdat we een andere aanpak van de Zaanse Schans voorstaan, worden de kosten voor het Zaans Museum technisch weer in de Begroting opgenomen.

Het wijk- en dorpsgericht werken wordt verstevigd.

We begroten de exploitatie die past bij de bouw van het nieuwe zwembad De Slag, gepland voor oplevering in 2027.

In de reserve klimaatakkoord is € 0,98 mln. opgenomen voor de invoer van de zero emissiezones. Dit bedrag kan vrijvallen, omdat van invoer wordt afgezien.

We beperken de nieuwe uitgaven aan kunst in de openbare ruimte.

Het bedrag dat, kwijtgescholden wordt verlagen we van 100% naar 90%. Het tarief wordt hier niet mee verlaagd, waardoor er een voordeel voor de algemene middelen ontstaat.

We creëren extra inkomsten door de reserveringsgelden voor de riviercruises te verhogen.

Het aanbod van onze culturele voorzieningen past niet meer bij de middelen die we beschikbaar hebben. Een aantal voorzieningen moet meer op eigen benen komen te staan, door hun programmering aan te passen en hun eigen inkomsten te verhogen. We zetten verder in op een beperking van het aanbod, waarbij we de versnippering en de overlap tegen gaan. Ook halen we op een aantal plekken de “overhead” uit de regeling, om zo de beperkte middelen directer bij de cultuurgebruiker te krijgen. Het is een opdracht aan het college om de besparingen bij Kunst en Cultuur voor de Begroting 2028 verder in te vullen.

We stoppen met een deel van de plustaken GGD op het gebied van opvoedondersteuning.

We besparen bij Werken in de Wijk zo veel als mogelijk via efficiency. Verder door aanpassing van de inhoudelijke opdracht aan deze partijen.

Het aantal medewerkers sportstimulering is al jaren gelijk. Met een steeds grotere groep inwoners die te weinig bewegen, is juist meer inzet nodig. Het aantal inwoners is van 2020 naar 2027 met 7,7% gegroeid. Dit leidt tot een verhoging van het budget met € 0,041 mln.

Betreft de verwerking van de budgetten van de grondexploitatie en anterieure overeenkomst projecten van MPG 25.2 voor 2027-2030. Deze begrotingswijziing hoort onlosmakelijk bij de NARAP begrotingswijzing #125841 voor verwerking MPG 26.2 jaarschijf 2026.

Door het verminderen van de Individuele Inkomens Toeslag en het stoppen met de bijdrage zorgverzekering stijgt de vraag naar de Bijzondere Bijstand en de uitvoeringskosten.

We stoppen met het aanbieden van de collectieve ziektekostenverzekering voor inwoners met een inkomen tot 110% van het sociaal minimum.

We verminderen de Individuele Inkomens Toeslag (IIT)

Behandeling van aanvragen voor minimaregelingen is een wettelijke taak waaraan een wettelijke behandeltermijn is verbonden. Er was tijdelijk 2 fte extra toegekend tot 2026, maar de capaciteit is nodig om aan de wettelijke taak te kunnen voldoen. De inzet wordt nu met 1 jaar verlengd.

We stoppen met de stadspas.

We verhogen de effectiviteit van het armoedebeleid.

We voeren onze taken op het gebied van inburgering uit het op wettelijk minimale niveau.

We verhogen de effectiviteit van het opgavebudget.

De GGD krijgt een taakstelling van 3%, eerder is al 2% ingevuld, waardoor er totaal een taakstelling van 5% is opgelegd.

De verwachte groei van het aantal inwoners in 2027 (ten opzichte van 2026) bedraagt 1,3%. De inzet van Wmo groeit mee met de groei van het aantal inwoners in Zaanstad. De inzet van Wmo is een wettelijk verplichte basistaak van de gemeente. Uitgaande van een groei van 1,3%, nemen de kosten voor Wmo in 2027 met € 0,663 mln. toe. Een deel hiervan hoeft niet uit Groei van de Stad te worden gedekt, vanwege de beschikbare rijksmiddelen voor de volumegroei van de Wmo als gevolg van de vergrijzing. Hierdoor bedraagt de aanvraag vanuit Groei van de Stad nog € 0,398 mln. vanaf 2027.

Het aantal camera's in de gemeente wordt uitgebreid. Het is een investering van € 0,4 mln. die in 5 jaar wordt afgeschreven. De investering is gepland voor 2027, daarom start de afschrijving naar verwachting vanaf 2028.

Het tarief voor de vermakelijkheidsretributie voor 2027 wordt op het niveau van 2026 gehouden (€ 0,55 per vermakelijkheid). Het tekort dat hierdoor ontstaat van € 0,331 mln. dekken wij uit de algemene middelen.

Door de groei van de gemeente nemen de werkzaamheden voor mobiliteit toe. Door de verdichting ontstaan knelpunten in mobiliteit in zowel bestaande wijken als nieuw te bouwen wijken, zoals het Eiland en Houthavenkade. Kortom: meer inwoners op een vierkante kilometer, zorgt voor meer druk op de openbare ruimte en dus ook op mobiliteitsvraagstukken. Het gaat hierbij om reguliere werkzaamheden zoals het beantwoorden van klachten, vragen en verzoeken vanuit de omgeving, onderzoeken uitvoeren, databeheer verkeersmonitoring en modelering, capaciteit voor initiatief- en planvorming. Deze werkzaamheden zijn 8 jaar lang incidenteel gefinancierd geweest en daarom is de capaciteit al 8 jaar lang niet structureel opgehoogd. Er is structurele capaciteitsuitbreiding nodig om de basiswerkzaamheden uit te kunnen voeren. Dit komt neer op 2 fte.

De verwachte kosten voor Wmo komen € 1,16 miljoen lager uit dan begroot. De groei van het aantal cliënten (< 2%) is iets lager dan waarmee rekening is gehouden in de begroting. Daarbij groeit met name de inzet van hulp bij huishouden, met relatief lage kosten per voorziening. Dat terwijl de inzet van begeleiding, met hogere kosten per voorziening, zo goed als gelijk is gebleven. Hierdoor nemen de gemiddelde kosten per (inwoner met een) Wmo-voorziening licht af.

De huidige prognoses van de kosten voor jeugdhulp wijken af van de hiervoor begrote kosten in 2027 en verder. Deze afwijkingen waren nog niet in beeld bij de voorjaarsnota (kader voor de begroting). Dat komt omdat wij jaarlijks bij de voorjaarsnota, op basis van de daadwerkelijke kosten in het voorgaande jaar, de volumeontwikkeling begroten en verwerken in het financieel beeld. Inmiddels zien we dat de volumeontwikkeling van jeugdhulp tot nu toe in 2026 sterker toeneemt dan begroot. De verwachte kosten voor jeugdhulp komen € 1,1 mln. hoger uit dan begroot. Dit komt grofweg door de toename van het aantal jeugdigen met jeugdhulp (+4,5%) en de gemiddelde kosten per jeugdhulptraject (+2,1%). Deze stijging bij elkaar is sterker dan de begrote volumegroei van 4,7%. De groei van het aantal jeugdigen met jeugdhulp is met name voor GGZ-problematiek, waarvoor het aantal verwijzingen via huisartsen is toegenomen. De gemiddelde kosten per traject stijgen vooral bij hoog-specialistische jeugdhulp. Dit wordt ook herkend door aanbieders en het Jeugdteam: de problematiek van jeugdigen waarvoor hulp wordt ingezet neemt toe, wat leidt tot de inzet van intensievere en/of specialistischere jeugdhulp.

De benutting van de stelpost kapitaallasten is gebaseerd op de uitbreidingsinvesteringen die in 2026 plaatsvinden. Het resterende bedrag van de stelpost kan incidenteel vrijvallen (voordeel € 0,48 mln.).

Wij hebbende realisatie van de Sporthal Midden opgenomen in het voorstel over de uitbreidingsinvesteringen. Wij begroten vanaf 2030 de bijbehorende exploitatielasten. Wij betalen de kosten uit het budget voor Groei van de gemeente 2030 (€ 0,42 mln.).

In 2027 stijgt het verwachte aantal hotelovernachtingen naar zo'n 443.000. Dit leidt tot een hogere verwachte opbrengst toeristenbelasting van € 0,15 mln.

Wij zetten de Jongerenhub in Assendelft voor minimaal een jaar voort. De benodigde incidentele middelen voor 2027 van € 0,145 mln. betalen wij uit de algemene middelen.

Wij verlengen de inloopvoorziening Villa Westerweide tijdelijk met één jaar. De benodigde incidentele middelen van € 0,45 mln. betalen wij voor € 0,28 mln. uit de resterende middelen van het Volkshuisvestingsfonds. Over het resterende tekort van € 0,17 mln. hebben wij contact gehad met het Rijk. Wij verwachten begin november 2026 hierover duidelijkheid. In de begroting 2027 dekken wij het resterende tekort daarom vooralsnog uit de algemene middelen. Wij verlagen de storting aan de egalisatiereserve met € 0,17 mln. Als het Rijk de middelen beschikbaar stelt, dan laten wij de middelen weer terugvloeien naar de egalisatiereserve. Met deze verlenging ontstaat tijd om onderzoek te doen naar de verschillende doelgroepen en de gewenste ontwikkelrichting. Deze tijdelijke verlenging is daarmee geen garantie dat de inloopvoorziening structureel openblijft.